close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej

     

  • SIERRA LEONE

    •  

       Informacje o kraju


       

      Sierra Leone jest państwem w zachodniej Afryce na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Na północy graniczy z Gwineą, na południowym wschodzie z Liberią. Znajduje się w strefie klimatu podrównikowego, wilgotnego z wyraźną sezonowością oraz środowiskami od sawann do lasów tropikalnych. Średnie miesięczne temperatury powietrza wahają się od 24 do 28 °C. Pora deszczowa trwa od końca maja do października, pora sucha od listopada do kwietnia.


      Stolicą kraju jest Freetown. 5,6 mln obywateli. Około 30 plemion, najważniejsze z nich to Temne na północy i Mende w centrum i na południu. Resztę mieszkańców stanowią Kreole, Azjaci i potomkowie angielskich kolonizatorów.


      Struktura religijna: islam 78%, protestantyzm 14%, katolicyzm 7%, tradycyjne religie plemienne 1%.


      Waluta: Sierra Leonean Leone (SLL / Le). 1 USD = ok. 4,35 SLL.


      Językiem urzędowym jest angielski. Wśród języków lokalnych dominuje krio, który jest językiem potomków wyzwolonych z byłych brytyjskich kolonii niewolników i jest rozumiany w całym kraju. Języki rodzime są tożsame z głównymi grupami etnicznymi, największe to dominujący na południu Mende oraz Temne na północy. W 2002 r. ogłoszono język bengalski drugim oficjalnym językiem w kraju, był to symboliczny akt podziękowania dla Bangladeszu za poważny wkład w misję pokojową ONZ w Sierra Leone.  

      kontekst społeczny

       

      Sierra Leone należy do grupy najsłabiej rozwiniętych krajów świata. W 2013 roku było na 177 miejscu spośród 186 krajów w rankingu  Human Development Index. Główną przyczyną tak niskiej pozycji jest najwyższy na świecie poziom umieralności dzieci i umieralności okołoporodowej kobiet. 20% dzieci umiera przed swoimi piątymi urodzinami, a 37% z nich umiera z powodu niedożywienia co 21 kobieta umiera w czasie ciąży lub porodu. ich przyczyną są infekcje, ograniczony dostęp i niski poziom opieki medycznej i tradycyjne wierzenia, które powodują, że ludzie nie chcą korzystać ze zdobyczy współczesnej medycyny.


      W ostatnich latach wiele zmieniło się w Sierra Leone w zakresie ochrony zdrowia najmłodszych dzieci. W latach 2007-2011 dzięki wsparciu UNICEF odnowiono system chłodni wprowadzając około 700 lodówek na baterie słoneczne, wymianę niektórych pojemników do przewozu szczepionek i wzmocnienie zasobów ludzkich. Od kwietnia 2010 roku kobiety w ciąży, młode mamy oraz dzieci poniżej 5 roku życia objęte są bezpłatną opieką zdrowotną. Społeczeństwo cierpi na masową biedę, niedożywienie, brak podst. opieki zdrowotnej poza miastami, choroby tropikalne, malarię, gruźlicę i AIDS. Infrastruktura medyczna została zniszczona podczas wojny, a większość lekarzy i personelu medycznego uciekła za granicę. Dodatkowo występuje brak uprawnienia płci - kobiety mają mniej praw i są w dużo gorszej sytuacji niż mężczyźni. Obowiązkowe jest szczepienie na żółtą febrę. Średnia długość życia: kobiety 45,5 lat; mężczyźni 40,3 lat.


      W 2014 r. wirus eboli wywołał kryzys zdrowotny i gospodarczy w Sierra Leone. Pod koniec roku ebola spowodowała śmierć ok. 3000 osób i 10 tys. dalszych zachorowań. We wrześniu ogłoszoną trzydniową ogólnokrajową kwarantannę. Epidemia odbił się bardzo niekorzystnie na gospodarce kraju, powodując straty warte milionów USD.


      Większość obywateli ma podobne prawa oraz poczucie patriotyzmu. Jednak nie-afrykańscy rezydenci, nawet ci których rodziny przebywają w SL od wielu pokoleń – jak Libańczycy – nie posiadają pełnych praw do obywatelstwa. Nie stają się obywatelami  SL przez urodzenie się w tym kraju, muszą występować o to w drodze naturalizacji. Etniczna przynależność nadal jest ważnym elementem w przyznawaniu stanowisk rządowych, w wojsku i biznesie. Podziały i nieufność etniczna są nadal źródłem konfliktów. Utrzymują się podziały między muzułmanami i chrześcijanami - Temne z północy i Mende z południa. Zarówno Temne jak i Mende stanowią ok. 30% obywateli. Inne, mniej liczne grupy etniczne to m.in. Limba na północy i Krio (wokół Freetown). Krio określa się potomków uwolnionych niewolników i stanowią tylko niecałe 2% społeczeństwa. Krio jest językiem opartym na angielskim, który jest pierwszym językiem ok. 10% społeczeństwa, ale rozumianym przez prawie 80%.


      Konstytucja zapewnia separację religii i państwa. Między-religijna Rada SL (Inter-Religious Council of Sierra Leone) przyczynia się do przestrzegania umiarkowania i wzajemnego szacunku miedzy wyznawcami różnych religii. Jednak, z uwagi na dominację muzułmanów, kraj przystąpił do Organization of Islamic Cooperation (OIC).


      Istnieje wolność zrzeszania się w partie i inne organizacje. Swoboda wypowiedzi i wolność prasy są gwarantowane  w konstytucji, jednak dzinnikarze piszący o tematach politycznych i korpucji mogą spotkać się z prześladowaniem ze strony państwa. W 2013 r. SL zajęła 61-e miejsce w rankingu wolności mediów World Press Freedom Ranking of Reporters Without Borders.


      W ostatnich latach poprawiło sie przestrzeganie praw człowieka. Rząd Koromy oficjalnie przestrzega zakazu kary śmierci, zgodnie ze wskazaniami Amnesty International, ale w praktyce kara śmierci nie została zakazana. Human Rights Commission of Sierra Leone ma za  zadanie promocję praw człowieka i monitorowanie ich przestrzegania. Utworzono też policyjną komisję dla skarg obywateli (Police Complaints Commission) oraz wydział wewnętrzny dla dochodzeń w przypadkach łamania prawa przez policjantów. Pomimo tych pozytywnych kroków, przestrzeganie praw obywatelskich i równości grup mniejszościowych pozostawia wiele do życzenia, ma miejsce handel ludźmi oraz okaleczanie kobiecych genitaliów (FGM), wynikające z nakazów tradycyjnych religii afrykańskich. Państwo nie walczy z praktyka FGM, co wynika z obawy przed stratą elektoratu. Praktyka ta nie została nawet oficjalnie zakazana przez prawo.


      Duża część społeczeństwa całkowicie zależy od pomocy gospodarczej, socjalnej i medycznej ze strony agencji międzynarodowych i jest społecznie wykluczona.


      Poziom system edukacji jest bardzo niski, mimo pewnej poprawie dzięki pomocy międzynarodowej. W 2010 r. tylko 42% dorosłych I 31% kobiet umiało czytać i pisać, wg danych UNESCO.  W ciągu dwóch lat poziom zapisów do szkoły wzrósł do 125% w 2012 r. na poziomie podstawowym i 58% na poziomie średnim. Edukacja wyższa pozostaje przywilejem dla niewielu. Rząd Koromy uznał rozwój szkolnictwa za jeden z priorytetów, ale dysponuje ograniczonymi środkami. Wydatki na szkolnictwo wyniosły 4% budżetu w 2013 r. i jest to o wiele za mało, ale stan budynków, wyposażenie szkół i poziom kadry nauczycielskiej są na bardzo niskim poziomie.


      Bezrobocie wynosi ok. 70%, a 75% ludności żyje za mniej niż 2 dolary dziennie. Średnia długość życia wynosi zaledwie 40 lat. Sierra Leone to kraj o najwyższej na świecie śmiertelności dzieci i kobiet w ciąży. Na całym obszarze Sierra Leone występuje wysokie zagrożenie malarią, cholerą i chorobami przewodu pokarmowego.

       

       


       

       

      System administracyjny


       

      Sierra Leone jest republiką w której obowiązuje system wielopartyjny, a władzę wykonawczą sprawuje wybierany co 5 lat prezydent. Kieruje on Radą Ministrów. Jednoizbowy parlament składa się ze 124 posłów. 112 z nich wybieranych jest razem z prezydentem.


      W 1808 r. część terytorium została kolonią brytyjską, a reszta kraju protektoratem brytyjskim. W 1958 r. Sierra Leone uzyskało autonomię, a w 1961 r. niepodległość i stało się członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Na czele rządu stanął, jako pierwszy premier, Milton Margai. Dziesięć lat później proklamowano republikę. Do 1966 r. rządzili bracia Margai – Milton Margai, a następnie bardziej radykalny Albert Margai, który za swoje plany zmian konstytucyjnych zapłacił przegraniem wyborów w 1966 r. Interweniowała armia, aby nie dopuścić do władzy Siaki Stevensa. W 1968 r. został on jednak premierem, a w 1971 r., po proklamowaniu w Sierra Leone republiki, prezydentem.


      Siaka Stevens przekształcił Sierra Leone w państwo jednopartyjne (z Kongresem Ogólnoludowym jako jedyną legalną partią) i doprowadził do katastrofy ekonomicznej. Stało się ono rajem dla skorumpowanych magnatów, którzy ograbili kraj. Wydobycie i eksport diamentów były zdominowane przez prywatne spółki, płacące prezydentowi i funkcjonariuszom reżimu ogromne łapówki. Przeżarte korupcją państwo obumierało, a społeczeństwo ulegało degeneracji. Po pomyślnych gospodarczo latach siedemdziesiątych, od początku kolejnej dekady narastał kryzys ekonomiczny, wywołany zmniejszeniem dochodów z upraw kawy i kakao, spadkiem wydobycia diamentów i gigantomanią dyktatora. W 1985 r. dyktator postanowił oddać władzę; w zaaranżowanych przez reżim wyborach powszechnych w październiku 1985 r., zwyciężył dowódca armii, generał brygady Joseph Saidu Momoh. Momoh dążył do uregulowania napiętych stosunków z Nigerią i Liberią. W 1986 roku podpisano pakt o nieagresji między Liberią, Sierra Leone i Gwineą, zwany Związkiem Rzeki Mano. Próby stabilizacji gospodarki i ukrócenia samowoli przemytników diamentów nie powiodły się. Od 1990 roku rząd Momoha starał się osłabić rebeliantów Charlesa Taylora, wspomagając zainstalowany przez ECOWAS rząd przejściowy Amosa Sawyera i odcinając Taylora od źródeł zaopatrzenia. W odwecie Taylor z pomocą Libii i najemników z Burkina Faso zorganizował rebeliancki Zjednoczony Front Rewolucyjny (RUF) pod dowództwem byłego kaprala armii Sierra Leone, Fodaya Sankoha, który w marcu 1991 r. rozpoczął działania zbrojne.


      W 1992 r. władzę przejął kapitan armii Valentine Stresser. Rząd wojskowy Strassera stanął w obliczu pogłębiającej się zapaści gospodarczej, niezadowolenia społeczeństwa, partyzantki RUF i niepokojów armii. Krwawa wojna domowa pustoszyła kraj i wyniszczała gospodarkę. Prezydent Strasser pod presją zachodnich rządów zgodził się przeprowadzić w lutym 1996 r. wybory powszechne i szanować ich wyniki. Na kilka tygodni przed wyborami Strasser został obalony przez kapitana Juliusa Maade Bio. Bio zgodził się na wybory 15 marca 1996 r., które wygrał Ahmad Tejan Kabbah. RUF zbojkotował wybory i kontynuował walkę partyzancką do podpisania w grudniu 1996 r. w Abidżanie układu pokojowego z rządem, kończącego wojnę domową.


      W 1997 r. grupa oficerów pod wodzą majora Johny’ego Paula Koromaha obaliła prezydenta Kabbaha. Zawieszono konstytucję, wprowadzono zakaz działalności partii politycznych i demonstracji. W reakcji na te wydarzenia ECOWAS zastosowała blokadę granic i wprowadziła sankcje. Zdominowane przez Nigerię siły ECOMOG dokonały interwencji wojskowej i w 1998 r. obaliły rząd wojskowy, umożliwiając Kabbahowi powrót na fotel prezydencki. Opozycja zachowała kontrolę nad prowincją i kontynuowała walkę. Zbrojnemu przejęciu władzy przez opozycję zapobiegły siły ECOMOG.


      Dzięki pośrednictwu ECOWAS, w 1999 r. w Lomé podpisano porozumienie pokojowe między rządem a RUF, przewidujące zakończenie wojny domowej, przekształcenie RUF w partię polityczną oraz usunięcie z Sierra Leone najemników. Nadzór nad realizacją porozumienia sprawowała misja ONZ w Sierra Leone (UNAMISL - United Nations Mission in Sierra Leone), w której główną rolę odgrywała Wielka Brytania. RUF nie zgodził się na opuszczenie kontrolowanych przezeń kopalni diamentów i torpedował pokojowe wysiłki. W lipcu 2000 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ wprowadziła zakaz importu diamentów z Sierra Leone. Pod presją międzynarodową, w 2002 r. we Freetown doszło do zawarcia ugody, w osiągnięciu której istotną rolę odegrała ONZ. Utworzono Komisję Prawdy, ujawniającą zbrodnie z okresu wojny domowej oraz Trybunał Specjalny (Special Court of Sierra Leone), który miał ukarać zbrodniarzy wojennych. W 2003 r. władze ogłosiły zakończenie rozbrajania rebeliantów (broń złożyło 70 tys. osób), w 2004 r. zaś rozpoczęły się procesy oskarżonych o popełnienie zbrodni w czasie wojny domowej, jednak Trybunał Specjalny rozpoczęła sprawy przeciwko zaledwie grupce osób oskarżonych o największe przestępstwa w czasie wojny domowej, w tym przeciwko liberyjskiemu prezydentowi Charlesowi Taylorowi. Taylor został przekazany Specjalnemu Trybunałowi ONZ w Hadze i skazany na 50 lat więzienia. Oprócz Taylora, tylko 8 mężczyzn skazano na długoletnie więzienie, w tym sześciu rebeliantów RUF.


      Rozpoczęta w 1991 r. wojna przyniosła utratę domów przez blisko połowę mieszkańców, którzy mają teraz status uchodźców w sąsiednich krajach bądź bezdomnych we własnym państwie. jej skutki dotknęły większość społeczeństwa, którzy ucierpieli z powodu straty domów, własności, przesiedleń, przymusowe wcielanie do wojska, tortury, amputacje, przemoc seksualną itd. Infrastruktura w Sierra Leone została zniszczona, gospodarka upadła. Od oficjalnego zakończenia wojny sytuacja w kraju zdaje się być stabilna. W grudniu 2005 r. misję zakończył UNAMISL, który został zastąpiony przez UNIOSIL (United Nations Integrated Office for Sierra Leone) – jednostkę ONZ odpowiedzialną za promocję kultury, bezpieczeństwa, pokoju. Pod koniec 2006 r. Rada Bezpieczeństwa ONZ opowiedziała się za rozszerzeniem misji. Rezultatem współpracy ONZ i rządu Sierra Leone jest zdecydowane ograniczenie analfabetyzmu i nierówności płci, a także stworzenie podstaw demokracji, która została przypieczętowana wyborami prezydenckimi i parlamentarnymi w 2007 r. Prezydentem wybrano Ernesta Bai Koroma, kandydata głównej opozycyjnej partii APC. W 2012 r. Koroma został wybrany na drugą (i ostatnią) kadencję.


      Transformację polityczną charakteryzuje konsolidacja władzy rządu krajowego i administracji państwowej, przy zaciekłej rywalizacji dwóch głównych partii:  All People’s Congress (APC) i Sierra Leone People’s Party (SLPP). Rywalizacja ta ma bardziej wymiar etniczno-regionalny (Temne przeciwko Mende, północ przeciw południu) niż polityczno-programowy. Rywalizacja ta okazjonalnie prowadzi do zamieszek z użyciem przemocy. System jest de facto dwupartyjny, w 2005 r. z SLPP wyodrębnił się People’s Movement for Democratic Change (PMDC) ale bezskutecznie próbował stać się trzecią siłą.

       

      W wyborach w 2012 r. APC i Prezydent Koroma umocnili władzę w kraju, Koroma uzyskał prawie  59% głosów, APC zdobyła 67 mandatów w Izbie Reprezentantów, wobec 42 mandatów dla SLPP. 12 mandatów przyznano lokalnym kacykom jako przedstawicielom regionów. Zarejestrowanych jest 10 partii politycznych, ale żadna z pozostałych ośmiu partii: PMDC, Citizens Democratic Party, National Democratic Alliance, People’s Democratic Party, Peace and Liberation Party, Revolutionary United Front Party (sukcesorka RUF), United Democratic Movement oraz United National Peoples Party - nie jest w stanie zagrozić dominacji APC i SLPP.
      Sierra Leone pozostaje bardzo uzależnione od zagranicznej pomocy, zarówno wielostronnej jak i dwustronnej. Filarami tej pomocy w zakresie wielostronnym są MFW, Bank Światowy i UE, dwustronnie są to Weilka Brytania, Niemcy i USA. Rząd Sierra Leone dba o poprawne relacje z zachodem, ale w celu dywersyfikacji polityki zagranicznej i źródeł pomocy, Koroma nawiązał też dobre relacje z Chinami, Kubą i Iranem.


      sądownictwo


      Oficjalnie sądownictwo jest niezależne, ale rząd często wywiera presję na sądy. Połączenie funkcji prokuratora generalnego i ministra sprawiedliwości jest sprzeczne z zasadą wyraźnego podziału między władzą sądowniczą i wykonawczą. 
      Podstawą systemu sądownictwa są Sąd Najwyższy, Sąd Apelacji i Wysoki Trybunał Sprawiedliwości (High Court of Justice). Zasiadają w nich sędziowie mianowani przez prezydenta.  Na poziomie dystryktów działają sądy magistrackie, a we wsiach i na prowincji sądy kacyków (chieftaincy courts), które stosują prawo zwyczajowe. Problemem jest korupcja urzędników i sędziów oraz bezkarność takich praktyk.  
       

       

      Gospodarka


       

      W konsekwencji brytyjskiego kolonializmu, gospodarka kraju od początku była ograniczona strukturalnie, poprzez wysoką zależność od eksportu minerałów i produktów rolnych przy  braku infrastruktury i miejscowego przemysłu. Transformacja ekonomiczna w kierunku gospodarki rynkowej i zmniejszanie zjawiska skrajnej biedy postępują bardzo powoli. Poprawa przyśpieszyla nieco z pojawieniem się rudy żelaza jako głównego surowca eksportowego przy wysokich cenach światowych. Rząd prezydenta Koromy czyni wysiłki w celu przyciągnięcia zagr. kapitału. Jednym z celów jest rozwój turystyki.  Obecnie jednak gospodarka pozostaje bardzo mało zdywersyfikowana, a większość społeczenstwa żyje z rolnictwa na prymitywnym poziomie, a w miastach z sektora nieformalnego.


      Sierra Leone jest jednym z najbiedniejszych państw na świecie. Swoją gospodarkę opiera prawie wyłącznie na wydobyciu minerałów. Oprócz diamentów i rudy żelaza obecne są złoża rudy tytanu, rutyl i boksyty. Około dwóch trzecich ludności żyje z rolnictwa i rybołówstwa, jednak te dziedziny są bardzo słabo rozwinięte. Jednym z celów transformacji gospodarczej w dłuższym okresie jest dywersyfikacja w kierunku rozwoju rolnictwa i turystyki. 


      Po wojnie rzeczywisty PKB wzrósł o 57% w okresie 2002– 2010, dzięki powojennej odbudowie, rekonstrukcji podstaw rolnictwa i górnictwa minerałów jak  boksyty i rutyl, oraz szybkiemu wzrostowi sektora nieformalnego. Diamenty stanowiły podstawę dochodów z eksportu. W latach 2010 – 2013 PKB wzrósł o dalsze 43%, głównie dzięki skokowi o 21% w 2012 r. w wyniku gwałtownego wzrostu zysków z eksportu rudy żelaza, która  przeskoczyła diamenty jako główne źródło dochodów eksportowych. Wg danych MFW, PKB per capita wzrósł z 272 USD in 2002 r. do 621 USD w 2012 r. , czyli 2,5 razy w ciągu 10 lat. Od roku 2010 rosną dynamicznie inwestycje, w okresie 2002-2009 rosły w tempie 10% rocznie, w 2010 r. wzrosły o 24%,  w 2011 o 40%, w l. 2012-2013 rosły o 15%.


      Ze względu na słabości strukturalne gospodarki i zależność od pomocy zagranicznej, deficyt rachunku bieżącego stanowi poważny problem. Deficyt rachunku bieżącego wyniósł aż 52% w 2011 r. i nadal pozostaje dwucyfrowy. W 2015 r. Sierra Leone pozostaje wysoce wrażliwa na zmiany na rynkach światowych odnośnie oraz od finansowej pomocy z zagranicy. Pomoc ta jest jednak zbyt niska by stymulować stabilny wzrost gospodarki i wydatkowana jest na bieżące podst. potrzeby. Istnieje poważna presja inflacyjna.

       

      Cztery priorytety rządu:

      - Zapewnienie stabilnej dostępności energii elektrycznej,
      - Wzrost produktywności  w rolnictwie i rybołówstwie ,
      - Rozbudowa i modernizacja połączeń transportowych,
      - Poprawa usług socjalnych i ochrona najuboższych.


      wskaźniki makroekonomiczne (wg. Banku Światowego)


      PKB (oficjalny kurs wymiany):
      5,2 mld USD (2014 r.)


      stopa rzeczywistego wzrostu PKB:
      8% (2014 r.)
      20,1%  (2013 r.)
      15,2% (2012 r.)


      roczny PKB per capita:
      860 USD (2014 r.)


      źródła PKB wg sektorów (2013 r.):
      rolnictwo: 38%
      przemysł: 18%
      usługi: 34%


      rolnictwo – główne produkty:
      ryż, kakao, bawełna, orzechy, olej palmowy, bydło, trzoda chlewna, ryby  


      przemysł – główne produkty:
      górnictwo diamentów, drobna wytwórczość, rafinacja ropy, naprawy małych statków handlowych 


      zatrudnienie (2014 r.):
      w rolnictwie: 67%
      w przemyśle: b/d
      w usługach: b/d


      ludność poniżej progu ubóstwa (2 USD/dziennie)
      61% (2014 r.)


      budżet:
      740,4 mln USD (2013 r.)


      dług zagraniczny:
      1,33 mld USD (2013 r.)
      1,2 mld USD (2012 r.)


      zagr. inwestycje bezpośrednie
      579 mln USD (2013 r.)
      548 mln USD (2012 r.)


      stopa inflacji:
      8,8% (2014 r.)
      9,8% (2013 r.)


      bezrobocie (2014 r.):
      3,4%


      wartość exportu:
      1,56  mld USD (2013 r.)


      główne towary exportowe:
      diamenty, rutyl, kakao, kawa, ryby


      główni partnerzy eksportowi (2013 r.):
      Chiny (50%), Belgia (18%), Japonia


      wartość importu:
      1,647  mld USD (2013 r.)


      główne  towary importowane:
      żywność, maszyny, chemiczne, paliwo 


      główni partnerzy importowi:
      Chiny, Indie, RPA, USA


      rezerwy w obcych walutach i złocie:
      533 mln USD (2013 r.)


      rolnictwo


      Grunty orne zajmują ok. 15% pow. kraju, pastwiska ok. 30%. Rolnictwo wytwarza 55% produktu krajowego brutto, zatrudnia 60% zawodowo czynnych. Przeważają małe gospodarstwa rodzinne; głównie uprawy żywieniowe: ryż, maniok, kukurydza, sorgo, proso, banany palantany; na eksport uprawia się kawę, kakaowiec, palmę olejową. 80% rolników uprawia ryż, mimo to kraj jest importerem netto żywności, w tym głównie ryżu. Drugim po ryżu najważniejszym produktem uprawnianym na cele wewnętrznego spożycia jest kassawa, inne to sorgo, kukurydza, proso, słodkie ziemniaki i orzeszki ziemne. Ponadto uprawiane są drzewka palmowe, dla oleju palmowego i wina palmowego, cytrusy, trzcina cukrowa, kakao, kawa i kokosy.


      Duże znaczenie ma eksploatacja lasów i rybołówstwo. Hodowla bydła jest słabo rozwinięta z powodu występowania muchy tse-tse. Popularnymi zwierzętami hodowlanymi są krowy, owce, kozy, świnie i drób. Krowy hoduje się głównie na północy kraju, ich hodowla opanowana jest przez plemię Fula. Owce hoduje się w całym kraju.


      Rozwój rolnictwa jest jednym z priorytetów rządu SL. Kieruje tym Ministerstwo Rolnictwa, Leśnictwa i Bezpieczeństwa Żywnościowego (Ministry of Agriculture, Forestry and Food Security). W 2009 r. rząd rozpoczął realizację długookresowego programu rozwoju rolnictwa - Comprehensive Africa Agricultural Development Programme. Do 2009 r. wydatki na rolnictwo nie przekraczały 2% rocznego budżetu, od 2010 r. wynoszą przynajmniej 10%. 


      górnictwo


      Podstawowymi surowcami, których złoża są znaczne w SL, należą diamenty, ruda żelaza, boksyty i rutyl. Perspektywy dla sektora są optymistyczne, badania geologiczne wskazują na złoża znacznie większe od obecnie eksploatowanych. Oprócz wymienionych, w SL znajdują się złoża platyny, chromu, miedzi, niklu, ołowiu i cynku.  W latach 2010-2013 sektor rozwijał się rocznie w wysokim średnim tempie 11%.
      Wydobycie minerałów w Sierra Leone składa się z trzech sub-sektorów: wydobycie na dużą skalę nieszlachetnych minerałów jak rutyl, boksyty i ostatnio ruda żelaza; wydobycie na dużą skalę szlachetnych minerałów jak diamenty i złoto; wydobycie na małą skalę i rzemieślnicze minerałów szlachetnych jak diamenty i złoto. Wydobycie rud żelaza osiągnęło 20 mln ton w 2013 r. 


      Na działalność w sektorze składa się kombinacja operacji na dużą skalę, licznych kopalni średniej wielkości oraz dużej liczby małych kopalni. W 2013 r. ponad 230 firm miało przyznane licencje na wydobycie i handel minerałami.


      Potencjalni inwestorzy w sektorze wydobycia minerałów powinni wziąć pod uwagę wrażliwość obywateli SL na tym punkcie, po latach bezwzględnej eksploatacji  surowców kraju przez obcokrajowców. Dlatego taki projekt powinien zawierać element rekompensaty i inwestycje w sferę socjalną, dla lokalnej społeczności. W przypadku inwestowania w górnictwo w SL, niezbędna jest  staranna strategia PR.


      energetyka


      Rząd postawił sobie za cel budowę elektrowni o mocy od  700 do 1000 MW do 2017 r. Uwzględnia to drugie fazy budowy hydroelektrowni Bumbuna Hydro i Bekongor Hydro, o mocy odpowiednio 350 MW i 100 MW. UNIDO prowadzi prace nad budową elektrowni o mocy 10 MW. Szereg zagranicznych firm analizuje możliwości w zakresie energii słonecznej, w tym amerykańska Sun Through Energy, która ma podpisać z rządem umowę o wartej 250 mln USD budowie elektrowni cieplnej w pobliżu Freetown, o mocy 130 MW.


      W listopadzie 2011 r., szwajcarska firma Addax Bioenergy otworzyła plantację trzciny cukrowej Greenfield, rafinerię etanolu oraz elektrownię na biomasę w dystrykcie Bombali. Elektrownia wytwarza 30 MW. Projekt ten był pierwszą poważną inwestycją w sektorze rolniczym i energetycznym w SL w ostatniej dekadzie. 


      przemysł naftowy


      W 2009 r. ameryk. firma naftowa Anadarko znalazła znaczne złoża ropy koło wybrzeża Sierra Leone. Trwają dalsze prace i badania, prowadzone przez Anadarko, African Petroleum oraz firmę Talisman. Ocenia się, że przybrzeżne złoża ropy Sierra Leone mogą zawierać 500 do 700 milionów baryłek.


      Rząd rozpoczął przyznawanie licencji na poszukiwanie i potem wydobycie ropy w swoim szelfie w 2012 r. Miedzy innymi dał licencje  African Petroleum, amerykańskiej Kosmos Energy, Chevron Sahara, Noble Energy i Odye Limited. Kosmos Energy później wycofała się z kontraktu.
       

      transport


      - kolejowy: długość linii kolejowych: 84 km. Sierra Leone dysponowała niegdyś rozwiniętą siecią kolejową. W 1975 r. kolej została w całości zlikwidowana, z powodu złego stanu infrastruktury i bardzo małej szerokości torów, co uniemożliwiało przystosowanie do ciężkich przewozów towarowych. Jedyną czynną dzisiaj linią jest linia o szerokości 1067mm z Marampa do Pepel, służąca do przewozu urobków kopalnianych.


      - drogowy: drogi utwardzone: 1000 km,  nieutwardzone: 11700 km. Trwają prace na krajowym odcinkiem Trans–West African Coastal Highway; po ukończeniu zapewni połączenie z Konakry (Gwinea) i Monrowią (Liberia).


      - porty morskie: w Bonthe, Freetown i Pepel. Jedynym dokiem głębokim jest Queen Elizabeth II Quay w porcie Freetown, którym pozwala na wodowanie dużych okrętów handlowych i statków wojennych. Jednak zagr. inwestorzy wymieniają port we Freetown jako jedną z przyczyn nieinwestowania w SL, z powodu fatalnej opinii. Dla wyeliminowania korupcji, nieefektywności i przestojów, zarząd portu (Sierra Leone Ports Authority) udzielił 20-letniej koncesji na zarządzanie portem prywatnej firmie Bollore Africa Logistics. Ta francuska  firma zarządza już kilkoma kontenerowymi terminalami w Afryce i wykonuje usługi sztauowania w 10 afrykańskich portach.


      - lotniczy: 10 lotnisk, ale tylko lotnisko obok Freetown (Lungi International Airport) ma utwardzone pasy startowe. Lungi International znajduje się ok. 12 km od Freetown, po drugiej stronie ujścia rzeki Sierra Leone i jest dostępne jedynie przez promy, taksówki wodne, motorówki lub helikoptery. Przedłuża to czas połączenia z lotniskiem o kilka godzin i robi bardzo niekorzystne wrażenie po przybyciu do SL. Afrykański Bank Rozwoju przymierza się do sfinansowania projektu budowy mostu łączącego miasto z lotniskiem oraz ewentualnie budowy nowego lotniska po stronie miasta. Władze uzyskały pomoc z Banku Światowego w wysokości  8,9 mln USD na modernizację lotniska Lungi; przewiduje się budowę budynku nowego terminala, nowego parkingu i dodatkowego pasa startowego. W 2012 r. zmodernizowany został istniejący terminal.


      Ministerstwo Transportu SL podpisało w 2012 r. umowę z  China Railway International Consortium w sprawie wartej 190 mln USD budowy nowego lotniska po właściwej stronie ujścia rzeki, blisko wsi Mamamah.  

       

      posiadanie ziemi


      Dwa typy korzystania z ziemi:  Freetown oraz zachodnia część kraju, która była kolonią brytyjską - używa systemu freehold. Poza terenem zachodnim używany jest leasing. Obcokrajowcy nie mogą posiadać ziemi, mogą najwyżej dzierżawić na okres do 99 lat.  W przypadkach sporów i łamania prawa, obcokrajowcy teoretycznie mają pełne prawo do wnoszenia sprawy do sądu, ale często stoją na przegranej pozycji w sporze ze stroną z SL.


      Obywatele Sierra Leone mogą nabywać ziemię tylko w rejonie Freetown i zachodnim.  Ziemię panstwową uzyskuje się od Państwowego Komitetu Ziemi (State Lands Committee) i Ministerstwa Ziemi (Ministry of Lands). Procedura może trwać przez kilka miesięcy.  Na prowincji uwzględnia się zwyczajowe prawo do ziemi, zgodnie z którym inwestor może dzierżawić ziemię w joint-venture z lokalnym “kacykiem” kontrolującym ziemię w danym rejonie. System ma na celu zabezpieczenie interesów i praw lokalnych mieszkańców, przede wszystkim rolników i pasterzy.


      Stosowane są hipoteki ale rynek nieruchomości jest minimalny i hipoteki są rzadkie. Częstsze są krótkoterminowe kredyty bankowe na zakup nieruchomości. Wiele drobnych firm z SL rozpoczyna budowy domów i innych nieruchomości posiadając niewystarczające środki. Po ich wykorzystaniu zaprzestają budowy, w związku z czym w kraju są tysiące niedokończonych budynków.


      Własność intelektualna: Sierra Leone jest członkiem Swiatowej Organziacji Własności Intelektualnej (WIPO) oraz African Regional Intellectual Property Organization (ARIPO), jednak krajowe przepisy dot. własności intelektualnej sa przestarzałe i niekompletne. Kontrole celne importowanych podrobionych i sfałszowanych towarów z Chin, Nigerii, Dubaju itp. są bardzo nieskuteczne. Dodatkowo, skonfiskowane podróbki często pojawiają się potem w sprzedaży.


      przedsiębiorstwa państwowe


      Prawo daje równe szanse prywatnym firmom w konkurencji z przedsiębiorstwami państwowymi (state-owned enterprises  - SOE). Przedsiębiorstwa państwowe działają w sektorach energetyki, wodnym, transportowym i budowlanym. Każde SOE może być inaczej zarządzane, ale generalnie odpowiadają przed właściwym ministerstwem. SOE nie są zobowiązane do publikowania rocznych raportów finansowych ani nie podlegają niezależnemu audytowi.

       

      Przedsiębiorstwa państwowe działające na początku 2014 r.:


      Transport/ infrastruktura
      • Mechanical Services Unit
      • Mining and General Services Limited
      • Sierra Leone Airports Authority
      • Sierra Leone National Shipping Company
      • Sierra Leone Ports Authority
      • Sierra Leone Roads Authority
      • Sierra Leone Road Transport Corporation
      • Sierra National Airlines
      •Sierra Leone Housing Company


      Telecomunikacja/ media
      • Government Printing Department
      • Sierra Leone Broadcasting Corporation
      • Sierra Leone Daily Mail
      • Sierratel


      Finanse
      • Forest Industry Corporation
      • Guma Valley Water Company
      • National Development Bank
      • National Insurance Company
      • National Workshop
      • Rokel Commercial Bank
      • Sierra Leone Commercial Bank
      • Sierra Leone State Lottery Company Limited

       

      korupcja


      Sierra Leone podpisała  Konwencję ONZ PRzeciwko Korupcji w 2003 r. i ratyfikowała w 2004 r. Powołano niezależną komisję antykorupcyjną (Anti-Corruption Commission - ACC) i w 2008 r. przyjęto ustawę antykorupcyjną (Anti-Corruption Act). The Anti-Corruption Act is not used disproportionately against foreigners. ACC ma za zadanie przeprowadzać dochodzenia w sprawach o korupcje, badać doniesienia o praktykach korupcyjnych i edukować społeczeństwo. Łapówkarstwo, wyłudzanie pieniędzy są częstymi praktykami, na wszystkich poziomach administracji państwowej, mimo że proponowanie i branie łapówki jest przestępstwem. 


      Odnośnie praktyk stosowanych w górnictwie, Sierra Leone zgłosiła kandydaturę do Extractive Industries Transparency Initiative, ale ma problemy ze spełnieniem warunków. W indeksie Transparency International Corruption Perception Index SL w 2014 r. zajęła 119 miejsce, co jest poprawą o 10 miejsc w porównaniu z 2011 r.


      podsumowanie


      Miejsce Sierra Leone w indeksie “Doing Business” Banku Światowego w 2014 r.: 140 na 189 państw.

       

      W poszczególnych kategoriach:
      -łatwość rozpoczęcia biznesu: 91 miejsce
      -egzekwowanie kontraktów: 109 m.
      -rejestracja własności: 158 m.
      -łatwość uzyskania kredytu: 151 m.
      -ochrona prawna inwestorów mniejszościowych: 62 m.
      -handel transgraniczny: 133 m.
      -płacenie podatków: 130 m.
      -uzyskiwanie pozwoleń budowlanych: 120 m.
      -dostępność energii el.: 172 m.


      Z powyższego wynika, że Bank Światowy uważa SL za bardzo trudne miejsce do robienia interesów. SL zajmuje szczególnie dalekie pozycje w kategoriach łatwość uzyskania kredytu, rejestracja własności i dostępność energii elektrycznej.


      Sierra Leone, jeden z najbiedniejszych i najsłabiej rozwiniętych państw świata, pozostaje wysoce zależna od wsparcia międzynarodowego.

       

      Od kilku lat kraj ma stabilną sytuację polityczną i tworzy podstawy wolnorynkowej gospodarki. Rząd prezydenta Koromy uporządkował podstawy finansów państwowych i poprawił relacje z MFW i Bankiem Światowym, co pozwoliło na redukcję długów. Rząd stara się tez poprawić klimat dla inwestorów, oferując różne ułatwienia i gwarancje dla firm zagranicznych. Sierra Leone oferuje dostęp do rynku 30 mln przez członkostwo w Mano River Union z Wybrzeżem KS, Gwineą i Liberią oraz do rynku ponad 225 milionów osób w ramach ECOWAS; daje wolnocłowy dostęp do rynku USA, poprzez traktat U.S. -African Growth and Opportunity Act (AGOA). Sierra Leone stara się poprawiać klimat dla prowadzenia interesów, rosną zagraniczne inwestycje bezpośrednie.


      Istnieją olbrzymie potrzeby, i w związku z tym możliwości, w zakresie odbudowy infrastruktury transportowej, energetycznej i wodnej. Brakuje możliwości przechowywania i przetwarzania żywności. Rolnictwo opiera się o prymitywne metody i potrzebuje praktycznie wszelkiego rodzaju inwestycji, podobnie jak sektor finansowy, turystyka i telekomunikacja. --   
       


       

       


       

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

      wymiana towarowa Polska - SL (dane GUS; w Euro)


                                              2012                         2013                          2014*     
      eksport                    3 497 081                 4 269 019                  1 793 739            
      import                        892 953                    472 160                     852 141
      obroty                     4 390 034                 4 741 179                  2 645 880
      * dane za 3 kwartały

       

      W pierwszych trzech kwartałach 2014 r. eksport z Polski do Nigerii wyniósł niecałe 2 mln Euro, o 58% mniej niż w 2013 r. i prawie o połowę mniej w 2012 r. Przyczyną były spadki o ponad 90% eksportu w pozycji maszyny i urządzenia mechaniczne (kod CN: 84), liczniki energii (kod 902830) oraz o 800 tys. Euro w pozycji odzież używana (kod 6309).


      Import z Nigerii w pierwszych 3 kwartałach 2014 r. wyniósł ponad 800 tys. Euro, czyli o 80% więcej niż w całym 2013 r. i prawie tyle samo co w 2012 r. W polskim imporcie z SL pojawiły się nowe pozycje, jak części i akcesoria samochodowe (kod 870899), maszyny i urządzenia mechaniczne (kod 84) oraz pszenica i meslin (kod 1001).

       

      Wg danych Ministerstwa Przemysłu, w 2014 r. do Sierra Leone wyeksportowało 17 polskich firm.    
       

       

      Dostęp do rynku


       

      Polityka handlowa Sierra Leone’s jest relatywnie otwarta i kraj wyeliminował stosowanie wszelkich barier pozataryfowych.  Stawki taryf są zgodne z CET, stosowaną przez ECOWAS. Osobne licencje importowe/eksportowe istnieją tylko dla niektórych produktów. Jednak procedury celne są powolne, kosztowne, skomplikowane, a urzędnicy celni oczekują łapówek. Wycena i kwalifikacja importu nie zawsze są przejrzyste, decyzje władz celnych mogą budzić kontrowersje i sprzeciwy, ale próby apelacji i skarg nie przynoszą skutku. Sierra Leone stosuje brukselskie zasady wyceny (Brussels Declaration of Value) i nadal nie stosuje zasad umowy WTO o wycenie celnej (World Trade Organization (WTO) Agreement on Customs Valuation). Czasem konieczna przecena eksportu do SL, dla ochrony przed wysokimi opłatami importowymi. 


      Sierra Leone jako kraj członkowski ECOWAS przystąpiła do reżimu taryfowego organizacji. Oznacza to cztery stawki taryf: 0, 5, 10 and 20 procent. Obowiązuje dodatkowy podatek na eksport diamentów w wysokości 5% oraz opłaty tantiemowe dla rzemieślniczych i licencjonowanych poszukiwaczy minerałów: 5% na kamienie szlachetne,  4% na metale szlachetne i 3% na inne minerały. Import z państw Mano River Union jest bezcłowy. Cła naliczane są od wartości CIF importu (cost, insurance and freight). Z cła zwolniony jest import podręczników, sprzętu medycznego i maszyn. Dodatkowo import podlega opłacie 15% podatku od sprzedaży (sales tax). Alkohol and papierosy podlegają taryfie 20%, podatkowi od sprzedaży 15% i akcyzie w wysokości 30%.


      Towar przed importem do Sierra Leone podlega obowiązkowej inspekcji, w formule Destination Inspection (DI), co oznacza kontrolę w porcie Freetown. Od 2004 r. do przeprowadzania DI upoważniona przez Ministerstwo Handlu i Przemysłu jest firma Intertek.


      Intertek
      10 Wallace Johnson Street
      Freetown
      tel. +232 227198
      info.sierraleone@intertek.com


      Obowiązkowi DI podlega towar importowany o wartości powyżej 2 tys. USD (CIF).

       

      Procedura:
      - wypełnić formularz Import Declaration Application Form (IDF) i złożyć go z innymi wymaganymi dokumentami (poniżej) w autoryzowanym banku ;
      -  bank udostępnia kopie dokumentów firmie Intertek;
      - IDF i wymagane dokumenty muszą być dostarczone do biura Intertek w Freetown na przynajmniej 5 dni przed przywozem towaru do Sierra Leone;
      - po przeprowadzeniu Destination Inspection, Intertek wydaje importerowi Import Duty Report (IDR), który importer musi przedstawić władzom celnym w czasie odprawy.


      Wymagane dokumenty:
      - faktura końcowa (musi zawierać wykaz towarów i wartość FOB + fracht + ubezpieczenie)
      - kopia konosamentu
      - kopia IDF


      Opłata za usługę DI: 0,99% wartości importu (FOB). Kalkulacja w USD ale wypłata w leonach, po obowiązującym kursie.


      Zwolnione  z obowiązku DI są: import o wartości poniżej 2 tys. USD, materiały wybuchowe i pirotechniczne, żywe zwierzęta, owoce, warzywa, jajka, ryby, mięso oraz metale i kamienie szlachetne.


      dwustronne umowy inwestycyjne


      SL ma podpisane dwustronne umowy inwestycyjne z Chinami, Niemcami i Wielką Brytanią. Tylko umowa z Niemcami weszła w życie.


      strefy wolnego handlu


      First Step – filia międzynarodowej agencji rozwojowej  World Hope International, stworzyła Specjalną Strefę Ekonomiczną (Special Economic Zone - SEZ) na 50 akrach obok portu w Freetown. First Step wynajmuje powierzchnię inwestorom i dostarcza wsparcie logistyczne. Rząd proponuje ułatwienia dla inwestorów w SEZ, jak zwolnienia z opłat importowych i eksportowych, wakacje podatkowe i przyspieszone procedury celne, migracyjne i rejestracyjne. 

       

      przepisy dotyczące inwestowania


      The Public Debt Management Act, 2011. Przepisy regulujące zarządzanie długiem publicznym kraju.
      The Finance Act, 2010. Przepisy podatkowe.
      The Home Mortgage Finance Act, 2009. Przepisy regulujące zasady udzielania hipotek i instytucje zarządzające hipotekami.
      The Companies Act, 2009. Przepisy regulujące zasady rejestracji i prowadzenia przedsiębiorstw. Przepisy m.in. wymagają zgody udziałowców przed dużymi transakcjami oraz gwarantują wszystkim udziałowcom dostęp do istotnych dokumentów firmy.
      The Bankruptcy Act, 2009. Przepisy przewidujące ogłoszenie bankructwa osób prawnych które nie są zdolne spłacić długów i zakaz sprawowania przez takie osoby wybranych publicznych stanowisk. 
      The Telecommunications Act, 2009.

      The Mines and Minerals Act, 2009. Przepisy regulujące sektor górnictwa. 
      Investment and Export Promotion Agency Act, 2007. Ustanawia Agencję Promocji Inwestycji  - Sierra Leone Investment and Promotion Agency (SLIEPA).
      Business Registration Act, 2007. Przepisy upraszczające procedury rejestracji firm do kilku kroków oraz znoszące limity na udziały zagranicznych inwestorów  w lokalnych firmach.
      Investment Code, 2005. Kodeks zapewnia lepszą ochronę inwestycji prywatnych oraz nakazuje równe traktowanie inwestorów lokalnych i zagranicznych.


      prowadzenie firmy


      Głównymi czynnikami który zachęcają do zagr. inwestycji bezpośrednie w SL jest potencjał sektora górniczego, brak dyskryminacji zagranicznych firm oraz ograniczeń w transferze zysków i kapitału zagranicę. Z drugiej strony zniechęcają brak wyszkolonej siły roboczej, brak infrastruktury, słabe i skorumpowane sądownictwo, historia zamieszek na tle politycznym. W 2013 r. zainteresowanie inwestycją w górnictwie w SL wyraziła królewska rodzina saudyjska. W kraju coraz więcej inwestują Chiny, biorąc udział w finansowaniu przebudowy lotniska w stolicy, budowie hydroelektrowni, plantacji kauczuku (inwestycja warta 1,2 mld USD - China Hainan Rubber Group) i upraw ryżu o powierzchni 100 tys. ha. 


      Najwięcej inwestycji przyciąga sektor górniczy, inwestorzy w górnictwie pochodzą głównie z Belgii, Niemiec i USA.


      Rząd chce zachęcić inwestorów prywatnych, szczególnie z zagranicy, do inwestowania. Władze Sierra Leone nie kontrolują inwestycji. Wprawdzie firmy powinny się rejestrować ale w praktyce brak rejestracji nie przeszkadza w prowadzeniu interesów.  Kodeks Inwestycyjny (Investment Code) z 2005 r. nie pozwala na dyskryminowanie zagranicznych firm i inwestorów. Brak formalnych przeszkód do wyłącznego posiadania firm i do inwestowania w dowolnym sektorze, z jednym wyjątkiem: z uwagi na historię eksploatacji mineralnych surowców kraju przez obcokrajowców, istnieje przepis chroniący drobne miejscowe firmy górnicze: przy inwestycjach poniżej 500 tys. USD wymóg by partnerzy z Sierra Leone posiadali przynajmniej 25%  udziałów. 


      The Sierra Leone Investment and Export Promotion Agency (SLIEPA) jest specjalna agencją rządową dla pomocy i informowania inwestorów i handlowców. Znacznie poprawiła się łatwość robienia interesów w Sierra Leone. Firmy rejestrują się w Office of the Administrator and Registrator General (OARG). OARG rejestruje firmy i prowadzi rejestry firm, transakcji sprzedaży ziemi, własności przemysłowej i stanu cywilnego.


      Dzięki legislacyjnym i instytucjonalnym reformom prowadzonym przy wsparciu Banku Światowego, zdecydowanie uproszczono i ułatwiono rejestrację firm. Utworzono, na zasadzie one-stop-shop, biuro dla rejestracji, w którym znajdują się przedstawiciel kilku instytucji ważnych w procesie rejestracji.


      Za pobieranie podatków odpowiada National Revenue Authority i jej trzy główne wydziały: Income Tax Department, Customs and Excise Department oraz Gold and Diamond Office. Dodatkowy wydział dochodów niepodatkowych (non-tax revenues) odpowiada z pobieranie opłat, mandatów i innych kar pieniężnych.


      rejestracja firmy


      Zanim firma rozpocznie działalność, jako spółka jawna lub z o.o., obowiązkowa jest rejestracja w biurze Administratora i Rejestratora Generalnego (Office of the Administrator and Registrar General - OARG), które działa w ramach Prokuratury Generalnej. Potencjalni inwestorzy mogą skonsultować  Ministerstwo Handlu i Przemysłu (Sierra Leone Ministry of Trade and Industry) oraz  Sierra Leone Investment and Export Promotion Agency (SLIEPA) w celu informacji i wsparcia.


      Procedura rejestracji:


      - przygotować statut spółki i wypełnić wniosek, on-line lub ręcznie. Statut musi być przygotowany wg zaleceń w ustawie o firmach (The Companies Act).  Może go przygotować prawnik lub można wypełnić on-line standardowy wzór statutu na stronie OARG.


      - przedłożyć statut wraz z formularzem rejestracji oraz uiścić opłaty za rejestrację. Dokumenty składa się osobiście w biurze OARG lub przez internet: online-applicant@oarg.gov.sl .


      - odbiór świadectwa inkorporacji i rejestracji (Incorporation and Registration Certificate) w biurze OARG oraz uzyskanie osobistego numeru podatnika (Tax Identification Number - TIN). Wnioskodawca udaje się do urzędnika podatkowego w biurze OARG i występuje o Tax Identification Number;  składając kopie Incorporation and Registration Certificate, statutu i paszportu. Przyznanie TIN trwa ok. 2 h.
      Cała procedura trwa od 1 do 2 dni.


      The Investment Code gwarantuje zagranicznym inwestorom prawo do transferu zarobków zagranicę oraz  sprzedaży własności w SL jak i transferu wartości zagranicę. Inwestorzy mogą wybierać dowolne sumy z banków w SL i wymieniać na dowolną walutę. Transfer bogactwa z SL ma miejsce najczęściej w formie diamentów lub innych minerałów, nie w formie pieniężnej.


      Waluta Sierra Leone ma płynny kurs wymiany. Przez ostatnie kilka lat waluta jest dość stabilna, w kierunku lekkiej deprecjacji. Powodem osłabienia leone jest rosnący popyt na kapitał zagraniczny oraz spadek napływu zagranicznych walut w związku ze spadkiem wartości eksportu minerałów. W latach 2012-2104 kurs leone spadł nieznacznie z ok. 4250 na 4400 SLL za dolara. Bank Centralny przeprowadza tygodniowe aukcje wymiany walut, limitując pułap dla indywidualnie kupujących do 100 tys. USD. Zakupy walut są też możliwe za pośr. banków komercyjnych, ale banki oferują gotówkę tylko klientom którzy uprzednio zdeponowali na koncie gotówkę. Dla klientów, którzy dokonywali tylko transferów na konto, dostępne są środki tylko w formie transferów. Przepisy wymagają, by transfer sum powyżej 10 tys. USD dokonywany był za pośr. systemu bankowego. Korzystanie z kart kredytowych nie jest zalecane w SL, z uwagi na słabość internetu i powszechne oszustwa.


      Brak historii wywłaszczeń w SL. W opinii Banku Światowego prawo dostatecznie chroni inwestorów przed wywłaszczeniem przez państwo.

       

      Przepisy gwarantują też prawa inwestorów w następującym zakresie:

      - Zagraniczny kapitał ma dostęp od wszystkich sektorów gospodarki
      - Zagraniczni inwestorzy mają prawo do wyłącznej własności firm w SL
      - Prawo do użycia zagranicznej siły roboczej, na stanowiskach kierowniczych, technicznych i fizycznych
      - Brak ograniczeń odnośnie wymiany walut
      - Gwarancje odzyskania początkowego kapitału


      rozstrzyganie sporów


      System prawny, odziedziczony po kolonizatorach brytyjskich, chroni własność prywatną i zobowiązania wynikające z kontraktów. W razie sporów prawnych o własność, system prawny nie gwarantuje jednak solidnej ochrony pokrzywdzonej strony, działa powoli, jest skorumpowany i często podatny na naciski polityków. Decyzje zagranicznego arbitrażu i zagranicznych sądów powinny być uznawane przez miejscowe sądy. Sierra Leone jest od 1966 r. stroną Konwencji o Rozstrzyganiu Sporów (The Washington Convention).


      zachęty dla inwestorów


      Rząd nie wprowadził osobnych wymagań ani ograniczeń dot. działania inwestorów zagranicznych. Przewidziane są ułatwienia:


      ogólne:

      - trzyletnie zwolnienie z podatku importowego na import maszyn i sprzętu kapitałowego
      - obniżona stawka cła do 35% od importowanych surowców
      - podatek korporacyjny 30%
      - podatek od dochodów od 15 do 30%, zależnie od dochodów
      - odpis 125% podatku na badania i rozwój oraz szkolenia
      - odpis 125% podatku na promocję eksportu
      - trzyletnie zwolnienie od podatku dochodowego dla personelu zagranicznego, zgodnie z umowami dwustronnymi 


      rolnictwo:
      - zwolnienie z cła od importu maszyn rolniczych i agrochemikaliów
      - zwolnienie z podatku dochodowego do 2020 r., dla firm i indywidualnych rolników
      - zwolnienie 50% dywidend z podatku potrąconego


      infrastruktura:
      - zwolnienie inwestycji o wartości ponad 1 mln USD z podatku dochodowego przez okres 10 lat
      - dodatkowe ułatwienia dla inwestycji w sektorach uznawanych prze władze za priorytetowe, jak farmaceutyczny czy energii słonecznej.


      górnictwo:
      - redukcja stawki podatku z 35 do 30% dla firm których księgowość poddano audytowi
      - przeksięgowanie strat przez 10 lat od rozpoczęcia produkcji
      - ulgi kapitałowe 100% przez pierwszy rok wydatków poszukiwania złóż; 40% innych wydatków przez pierwszy rok i 20% przez następne 3 lata
      - możliwość odliczenia kosztów zamknięcia kopalni


      hotelarstwo:
      - zwolnienie z podatku dochodowego
      - trzyletnie zwolnienie od cła od importu materiałów i maszyn budowlanych.


      Nie ma wymogu by firmy zachodnie dokonywały importu technologii do SL. Nie ma wymogu by firmy zagraniczne inwestowały w wytwórczość, badania i rozwój lub w lokalną infrastrukturę.


      Obcokrajowcy muszą posiadać odpowiednie wizy SL, która uzyskuje się w ambasadzie SL. Ponadto zagraniczni inwestorzy muszą posiadać zezwolenie na pracę lub samozatrudnienie (self-employment/ work permit), które uzyskuje się w Ministerstwie Pracy. Obcokrajowcy w SL muszą posiadać zezwolenie na pobyt (residence permit). 

       



       

       

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

      Sierra Leone Investment and Export Promotion Agency (SLIEPA)
      O.A.U. Drive
      Tower Hill
      Freetown , Sierra Leone
      Tel: +232 22 220788
      info@sliepa.org 


      Business Registration Center - Office of the Administrator & Registrar General
      Roxy Building
      Walpole St.
      Freetown
      info_busreg@oarg.gov.sl
      info@oarg.gov.sl


      The Sierra Leone Chamber of Commerce, Industry and Agriculture
      5th Floor
      Guma Building
      Lamina Sankoh St.
      Freetown
      Tel:  +232 22 220904 / +232 22 226305
      info@chamberofcommerce.sl 


      Ambasada Republiki Sierra Leone
      Rublyovskoye chaussée 26, korp. 1, kw. 58-59 1
      21615 Moskwa
      tel. (0-0 7 095) 415 41 66,  415 41 24    fax (0-0 7 095) 415 29 85


      Intertek Poland Sp. z.o.o.
      ul. Cyprysowa 23 B
      02-265 Warszawa
      Tel +48 22 886 32 80   fax +48 22 863 33 15


      Intertek Poland Sp. z.o.o.
      Laboratory
      Helenów 6 A
      09-500 Gostynin  

       

      14 kwietnia 2015 (ostatnia aktualizacja: 15 kwietnia 2015)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: