close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • LITWA

  • Litwa

    •  

       Informacje o kraju


       

      1. Informacje ogólne.   

       

      1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

       

      Oficjalna nazwa państwa - Lietuvos Respublika (LR)  -  Republika Litewska (RL)

      Flaga państwowa – (od 1988 r.) prostokąt o proporcjach 1:2, podzielony na trzy równe poziome pasy: żółty, zielony i czerwony.

      Godło państwowe - Pogoń – konny rycerz w czerwonym polu, trzymający w lewej dłoni tarczę, w prawej miecz.

      Główne miasta – Vilnius (Wilno) 527.000, Kaunas (Kowno) 336.900, Klaipėda (Kłajpeda) 158.900, Šiauliai (Szawle) 107.800, Panevėžys (Poniewież) 98.600, Alytus  (Olita) 62.600, Marijampolė (Mariampol  44.900 mieszkańców.

      Regiony etnograficzne -  pod względem grup etnograficznych Litwa dzieli się na 4 regiony: Žemaitija (Żmudź), Aukštaitija (Auksztota), Suvalkija (Suwalszczyzna), Dzukija (Dzukia).

       

      Położenie geograficzne: Współrzędne geograficzne Litwy: na północy – 56°27’ szerokości geograficznej północnej, na południu – 53°54’ szerokości geograficznej północnej, na zachodzie – 20°56’ długości geograficznej wschodniej, na wschodzie – 26°51’ długości geograficznej wschodniej. Na Litwie obowiązuje czas środkowoeuropejski: GMT + 02:00. Wprowadza się czas letni i zimowy, podobnie jak w Polsce.

       

      Ludność:
      Liczba ludności 2,972mln (na dzień 31.03. 2013 r.)

      Struktura narodowościowa wg spisu powszechnego z 2011r.: 83 % Litwinów, 6.6% Polaków, 5,4 % Rosjan, 5 % mieszkańców innych narodowości.

       

      Obszar: 65 303 km2. Ogólna długość granicy państwowej wynosi - 1735 km, w tym - 99 km wybrzeża bałtyckiego. Granica z Łotwą wynosi - 588 km, z Białorusią - 654 km, z Polską - 104 km, z Federacją Rosyjską (Obwód Kaliningradzki) - 290 km.

      Dane dotyczące granic lądowych nie są ostateczne, gdyż nie jest zakończona demarkacja granicy.

       

      Stolica: Vilnius  (Wilno)  527 tysięcy mieszkańców.

       

      Języki urzędowe: Językiem państwowym jest język litewski. Współczesna forma języka litewskiego ukształtowała się na przełomie XIX i XX w. na bazie dialektu auksztockiego. Drugim podstawowym dialektem języka litewskiego jest dialekt żmudzki. Alfabet litewski utworzony jest na bazie alfabetu łacińskiego. Składa się z 32 liter.

       

      1.2. Warunki klimatyczne.

       

      średnia temperatura powietrza w zimie -4,9°C
      średnia temperatura powietrza w lecie +17,0°C
      roczna ilość opadów 748 mm

       

      Wpływ na klimat na Litwie ma położenie geograficzne kraju (Litwa leży w strefie umiarkowanej, blisko morza i oceanu), czynniki globalne (zwłaszcza – wieczorne przemieszczanie się mas powietrza) oraz lokalne warunki przyrodnicze (ukształtowanie, właściwości powierzchni). Pod względem klimatu Litwa jest określana jako kraj leżący w północnej części umiarkowanej strefy klimatycznej. Według klasyfikacji klimatu kraj należy do południowo zachodniej strefy umiarkowanej (kontynentalnej) lasów atlantyckich. Jedynie klimat wybrzeża Bałtyckiego jest zbliżony do klimatu Europy Zachodniej i może być zaliczony do osobnej strefy klimatu południowo bałtyckiego. W przeważającej części roku na pogodę na Litwie wpływają fronty atmosferyczne, których liczba w ciągu roku dochodzi do 160–170.

       

      1.3. Główne bogactwa naturalne.

      Litwa nie należy do państw zasobnych w surowce mineralne. Występuje tu 17 rodzajów użytecznych kopalin, z których większość jest wykorzystywana do produkcji materiałów budowlanych. Są to: dolomity, wapienie, gips, anhydryty, kreda, glina, piasek. Największe zasoby dolomitów występują w północnej Litwie (okolice miasta Szawle, przy granicy z Łotwą), wapieni (Akmene przy granicy łotewskiej), gipsu (okolice Birż). Anhydryty zalegają w okolicy Kowna, a margle kredowe na południu i południowym wschodzie. W północno-wschodniej Litwie wydobywa się kwarcowe piaski szklarskie. Na terenie Litwy występują także liczne torfowiska, zajmujące około 6,5 % powierzchni kraju. Tradycyjnie, do bogactw naturalnych Litwy zalicza się bursztyn, obecnie niewydobywany, zalegający w północnej części Zalewu Kurońskiego. W czterech litewskich uzdrowiskach (Druskienniki, Birsztany, Połąga i Likenai koło Birż) są eksploatowane lecznicze wody mineralne.

      Struktura użytkowania ziemi: grunty orne 38 %, użytki zielone 17 %, lasy 27 %, pozostałe    18 %.   Ponad połowę obszarów leśnych stanowią lasy iglaste. Tereny łowieckie bogate są w łosie, sarny, dziki, lisy, zające, kuny, wydry, borsuki, rysie oraz ptactwo. Na Litwie jest 5 parków narodowych - Aukštaitijski, Dzukijski, Žemaitijski, Trocki oraz Mierzeja Kurońska, a także 30 parków regionalnych. Obszary chronione na Litwie zajmują 11,5 % powierzchni kraju. Działalność rekreacyjna i gospodarcza na obszarach chronionych jest regulowana. Na Litwie objęto ochroną   386 zabytków przyrody (drzewa, źródła, kamienie itp.).

       

      1.4. System walutowy.

      Litas (LTL); 1 LTL = 100 centów. Kurs lita jest powiązany z kursem EURO w stosunku 3,4528 LTL = 1EURO. Aktualne kursy walut - na stronie internetowej www.lb.lt

       

      1.5. Struktura wyznaniowa.

      Katolicy rzymscy (79 %), prawosławni (4,6 %), protestanci (0,8 %) oraz żydzi, staroobrzędowcy, baptyści, muzułmanie i karaimi. 

       

      1.6. Infrastruktura transportowa.

      Litwa posiada dobrze rozwiniętą sieć dróg. W jej skład wchodzą zarówno drogi szybkiego ruchu (w tym autostrady) jak i drogi niższych klas. Samochodowe polsko–litewskie przejścia graniczne, to: Ogrodniki/Lazdijai i Budzisko/Kalvarija.

      Przejścia graniczne  na zewnętrznych granicach UE:

      z Federacją Rosyjską (drogowe: Panemune-Sowieck, Kybartai-Czernyszewskoje, Nida-Morskoje; kolejowe: Pagegai-Sowieck, Kybartai-Nesterow),

      z Białorusią (drogowe: Raigardas-Priwałka, Soleczniki-Bieniakoni, Miedniki-Kamiennyj Ług, Ławaryszki-Kotłowka; kolejowe: Druskienniki-Poriecze, Kabeliai-Poriecze, Stasylos-Bieniakoni, Kena-Gudagaj, Geledne-Lentupy, Adutiskis-Postawy).

      Transport kolejowy odgrywa znaczącą rolę jako środek transportu zarówno osób jak i towarów. Międzynarodowe pociągi umożliwiają dojazd z Wilna do Rygi, Moskwy, St. Petersburga, Mińska. Przez Wilno kursują także pociągi relacji Ryga-Lwów oraz Kaliningrad – Moskwa, St. Petersburg, Charków, Homel, Odessa, Kijów, Brześć.

      Najważniejszą rolę w transporcie wodnym Litwy odgrywa port morski w Kłajpedzie, który ma połączenia z wieloma portami świata oraz terminal naftowy w Butingė. Port w Kłajpedzie posiada nowoczesne terminale promowe. Stąd do Niemiec, Szwecji, Danii odbywają się systematyczne rejsy transportujące ładunki i podróżnych.

      Największy port lotniczy (międzynarodowy) znajduje się w Wilnie. Ponadto są lotniska w Kownie (głównie tanie linie: połączenia z Londynem, Liverpoolem, Dublinem i Frankfurtem), w Połądze (połączenia  od marca do października z Londynem, Dublinem, Kopenhagą, Oslo) oraz w Szawlach (wojskowe).

       

      1.7. Obowiązek wizowy.

      Z dniem 21 grudnia 2007 roku Litwa dołączyła do Strefy Schengen, obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych. Zniesione zostały kontrole na granicy z Polską. Obywatele polscy przebywający do 90 dni na terytorium Litwy nie są zobligowani do dokonywania jakichkolwiek formalności urzędowych związanych z ich pobytem. Powinni jedynie posiadać dokument tożsamości (paszport lub dowód osobisty). Przy pobytach powyżej 90 dni należy ubiegać się zezwolenie na pobyt obywatela kraju UE.

       

      1.8. Święta narodowe.

       

      1. 1 stycznia

      Nowy Rok

      1. 16 lutego

      Dzień Odrodzenia Państwa Litewskiego

      1. 11 marca

      Dzień Odrodzenia Niepodległości Litwy

      1. Nd-Pn.(termin ruchomy)

      Święta Wielkanocne

      1. 1 maja

      Międzynarodowy Dzień Pracy

      1. 24 czerwca

      Noc Świętojańska

      1. 6 lipca

      Dzień Państwa (dzień koronacji króla Litwy Mendoga)

      1. 15 sierpnia

      Wniebowzięcie NMP

      1. 1 listopada

      Wszystkich Świętych

      1. 24 grudnia

      2. 25-26 grudnia

      Wigilia Bożego Narodzenia

       

      Boże Narodzenie

       

       

       

       

       

      System administracyjny


       

       

       

      2. System administracyjny.

       

      2.1. Ustrój polityczny.

      Republika parlamentarna. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję.

      Prezydentem od lipca 2009 r. jest Dalia Grybauskaite.

       

      2.2 Władza ustawodawcza.

      Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament – Sejmas, w skład którego wchodzi 141 posłów wybieranych w wyborach powszechnych. Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Obecna kadencja rozpoczęła się w 2012 r.

       

      2.3. Władza wykonawcza.

      Władzę wykonawczą sprawuje rząd, na czele z premierem, powoływanym przez prezydenta, zatwierdzanym przez parlament, po uprzednim przyjęciu programu nowego gabinetu. Po wyborach parlamentarnych w jesieni 2012 r., został powołany rząd, którego premierem jest Algirdas Butkevicius.

       

      Podział administracyjny

      Na Litwie podstawową jednostką podziału administracyjnego jest samorząd (lit. „savivaldybė”) – istnieje 60 samorządów, w tym 8 miejskich. Każdy samorząd posiada radę samorządową, której członkowie są wybierani w wyborach powszechnych i bezpośrednich na czteroletnią kadencję. Rada jest ciałem ustawodawczym i decyzyjnym, przyjmuje budżet oraz ustanawia najmniejsze jednostki terytorialne (starostwa). Wybiera spośród siebie mera samorządu (stoi na czele samorządu oraz przewodniczy posiedzeniom rady) oraz nominuje dyrektora administracji (jest odpowiedzialny za działania wykonawcze, jest bezpośrednio i personalnie odpowiedzialny za implementację w samorządzie aktów prawnych oraz decyzji rządu i rady) i starostów. Starostwa (lit. „seniūnija”) są najmniejszymi jednostkami i nie odgrywają znaczącej roli w polityce krajowej. W wyniku reformy administracyjnej z 1 lipca 2010 r. likwidacji uległy dotychczasowe powiaty (łącznie 10, oba słowa są używane jako tłumaczenie lit. „apskritis”), które jednak nadal utrzymały funkcję statystyczną i geograficzną. Dotychczasowi naczelnicy powiatów (powoływani przez premiera, ich podstawowym zadaniem było zapewnienie przestrzegania konstytucji, ustaw i postanowień rządu na terytorium powiatu) zostali członkami rad samorządowych. Funkcje powiatów zostały przekazane samorządom lub ministerstwom i należącym do nich instytucjom, albo też w ogóle zostały zlikwidowane (ogółem 58 z 88).

       

      Stolice okręgów geograficznych: Alytus (Olita), Kaunas (Kowno), Klaipeda (Kłajpeda), Marijampole (Mariampol), Panevezys (Poniewież), Saulai (Szawle), Taurage (Taurogi), Telsai (Telsze), Utena (Uciana), Vilnius (Wilno).

       

      Władza sądownicza

      Sąd Najwyższy, Sąd Konstytucyjny, Sąd Apelacyjny, sądy okręgowe i rejonowe. 

       

      2.4. Struktura administracji gospodarczej.

      Ministerstwo Gospodarki RL – odpowiedzialne za realizację strategicznych celów polityki gospodarczej państwa, instytucja koordynująca wdrażanie Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju, działające na rzecz rozwoju przyjaznego przedsiębiorcom środowiska prawnego i ekonomicznego, innowacyjności i konkurencyjności gospodarki, zarządzająca częścią       funduszy UE.

      Ministerstwo Energetyki RL

      Ministerstwo Finansów RL

      Ministerstwo Rolnictwa RL

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji RL

      Ministerstwo Środowiska RL

      Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RL (współpraca regionalna, migracja)

       

       

      Samorząd gospodarczy

      Litewskie Stowarzyszenie Izb Handlowo-Przemysłowych i Rzemiosła www.chambers.lt , posiadające pięć oddziałów regionalnych: w Wilnie, Kownie, Kłajpedzie, Poniewieżu i Szawlach.

      Litewska Konfederacja Przemysłowców www.lk.lt.

      Litewska konfederacja Biznesu www.icclietuva.lt

       

      2.5. Sądownictwo gospodarcze.

      Spory gospodarcze rozstrzygane są w sądzie wskazanym w umowie  / kontrakcie handlowym. 

      Jeżeli w umowie brak odpowiedniej klauzuli, wówczas  najczęściej postępowanie jest prowadzone w sądzie  pozwanego (rejonowym lub okręgowym).

      Postępowanie polubowne przed sądem arbitrażowym ma miejsce tylko w przypadku, jeśli
      w umowie / kontrakcie została umieszczenia klauzula arbitrażowa.

       

       

      Gospodarka


       

      3. Gospodarka.

       

      3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej.

       

      PKB

      W latach 2001 – 2007 gospodarka litewska rozwijała się dynamicznie. Poczynając od  2001 r.  Produkt Krajowy Brutto zwiększał się corocznie: od 6,2 % w 2001 r. do 10,5 % w 2003 r. i 8,8 % w 2007 r. Głównymi czynnikami wzrostu od 2004 r. był dopływ środków z Funduszy Strukturalnych UE oraz popyt wewnętrzny.

      W 2008 r. sytuacja gospodarcza stopniowo pogarszała się. Stopa wzrostu gospodarki w 2008 r. wyniosła 3,2 %. W 2009 r. odnotowano spadek PKB na poziomie 14,7%. 2010 r. zamknął się wzrostem PKB o 1,4 %, a 2011 r. o 5,9%. W 2012 r. PKB Litwy wzrósł o 3,6% r./r. i wyniósł 113,2 mld LTL.

       

      3.2. Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne gospodarki litewskiej.  

       

      Wskaźniki ekonomiczne za 2012 r.:

      Roczna stopa inflacji wyniosła 2,8% (spadek o 0,6 pkt. proc. r./r.); stopa bezrobocia 13,2% (spadek o 2,1 pkt. proc. r./r. ), średnia miesięczna płaca brutto 2137 LTL, netto 1661,1 LTL (wzrost realnej płacy o 1,1% r./r.); średnia emerytura wyniosła 816 LTL (wzrost o r./r.), produkcja przemysłowa 71,1 mld LTL (wzrost o 3,7% r./.r.); obroty rynku detalicznego bez naprawy samochodów i motocykli 27,4 mld LTL (wzrost o 3,9% r./r.), obroty rynku detalicznego w sektorze naprawy samochodów i motocykli 7,9 mld LTL (wzrost o 4,3% r./r.). Wzrost produkcji rolnej wyniósł 13,8% r./r.; cen w sektorze budownictwa o 3,7 % r./r.

       

       

      Handel Zagraniczny Litwy za 2012 r. zamknął się ujemnym bilansem (-6,9 mld LTL). Wartość importu, wyniosła 86,6 mld LTL (wzrost o 9,8% r./r.), a eksportu 79,7 mld LTL (wzrost o 14,3% r./r.).

       

      Za 2012 r. wartość bilansu handlowego Litwy z Polską wyniosła  -3,61 mld LTL (-1,05 mld euro). Import RL z Polski wzrósł o 17,7% r./r.  i wyniósł 8,42 mld LTL, tj. 2,45 mld euro (3 m. za Rosją 27,9 mld LTL i Niemcami 8,46 mld LTL). Eksport litewski do Polski nieznacznie spadł w skali rocznej i wyniósł 4,81 mld LTL, tj. 1,4 mld euro (6 m. za Rosją/15 mld LTL, Łotwą/8,7 mld LTL, Estonią/6,23 mld LTL,  Niemcami/6,19 mld LTL, Wielką Brytanią/4,98 mld LTL).

       

      Najważniejsze grupy towarowe w litewskim eksporcie do UE : produkty mineralne,      maszyny i urządzenia elektryczne i mechaniczne oraz aparatura, tworzywa sztuczne i wyroby,    tekstylia, wyroby przemysłu chemicznego.

      Najważniejsze grupy towarowe w imporcie z UE: środki transportu i urządzenia, maszyny i urządzenia elektryczne i mechaniczne oraz aparatura, wyroby przemysłu chemicznego, metale nieszlachetne i wyroby. 

       

      Wartość polskich inwestycji bezpośrednich w Litwie za 2012 r. wyniosła 5 mld LTL, tj. 1,45 mld euro (12,1% ogółu BIZ w Litwie), plasując się na 2. miejscu za szwedzkimi (8,9 mld LTL) i przed niemieckimi (4,1 mld LTL). Dalej kolejno w rankingu (proc. ogółu BIZ): NL-8,45%, NO-6,4%, RU-4,7%, EST-4,55%, DK-4,3%, FIN-3,8%, CY-3,1%, CAN-2,8%, inne-18,3%.  Poziom BIZ państw UE wyniósł 78,1%, a WNP-5,1% ogółu BIZ.

       

      Wartość Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych na Litwie na koniec 2012 r., wyniosła 41,2 mld LTL (wzrost o 8,4% r./r.). Napływ BIZ w 2012 r. wyniósł 2,2 mld LTL, głównie ze Szwecji (0,6 mld LTL wzrost o 14,3% r./r.), Cypru (0,48 mld LTL – wzrost o 90% r./r.), Holandii (0,4 mld LTL wzrost o 8,4% r./r.) i Polski (0,31 mld LTL– wzrost o 4,9% r./r.).

       

      Wartość litewskich BIZ poza granicami kraju (kolejno: NL-25,1%, EST-14,8%, LV-14,7%,
      CY-7,6%, PL-7,45%, UK-4,55, RU-4,9%, BY-4,2%, UA-3,4%, DK-3,2%, inne-9,75%) wyniosła na koniec  2012 r. 6,56 mld LTL.

       

       

      Finanse państwa

       

      Dług publiczny, wg danych MF RL za 2012 r., wyniósł 46,6 mld LTL (41,1% PKB), przy czym zadłużenie wobec zagranicy 35,2 mld LTL.

      .

      Deficyt budżetowy RL wyniósł za 2012 r. 3,0% PKB. Deficyt fiskalny w 2012 r. wyniósł 3,2 % PKB. W ciągu roku deficyt zmniejszył się o 2,3 pkt. procentowego.

       

       

      3.3. Główne sektory gospodarki.

       

      W strukturze PKB Litwy za 2012 r. dominowało: budownictwo 14,3%, procesy przemysłowe 13,1%, usługi ubezpieczeniowe i finansowe 9,1%, transport i hotelarstwo 7,8%, usługi edukacyjne 2,7% i rolnictwo – 2,5% udziału

       

      3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym.

       

      Przynależność do organizacji międzynarodowych o charakterze ekonomicznym:

      • członkostwo w WTO od 31 maja 2001 r.,
      • członek Grupy Roboczej ds. Współpracy Gospodarczej w Radzie Państw Morza Bałtyckiego,
      • oficjalną deklarację o gotowości przystąpienia do OECD w charakterze pełnoprawnego członka Litwa złożyła we wrześniu 2002 r.

      Obecne uczestnictwo w pracach OECD :

       

      uczestnik w programach :

      • OECD Co-operative Action Program on Local Economic and Employment Development  (LEED),
      • OECD  Scheme for Cereals,
      • OECD Scheme for Crucifer Seed and other Oil or Fiber Species,
      • OECD Scheme for Grass and Legume Seed,
      • Institutional Management in Higher Education Governing Board (IMHE),
      • Programme for International Student Assessment Governing Board (PISA),
      • Grupa Robocza Komitetu Inwestycji i Wielonarodowych Przedsiębiorstw (CIME) ds.  przygotowania Deklaracji o Międzynarodowych Inwestycjach i Wielonarodowych Przedsiębiorstwach;

      obserwator:

      • Komitet Konkurencji oraz Grupa Robocza nr 2 i nr 3 Komitetu Konkurencji
      • Komitet Prawa Jądrowego Agencji Energii Jądrowej  (ad hoc),
      • Komitet Inwestycji (ad hoc).

       

      Ponadto Litwa aplikuje o status obserwatora w komitetach ds.:

      • Handlu (Trade Committee),
      • Finansów (Committee Fiscal Affairs),
      • Oświaty (Education Committee),
      • Statystyki,
      • w Grupie Roboczej ds. zwalczania przestępstw korupcji w międzynarodowych transakcjach handlowych.

       

      3.5. Relacje gospodarcze z UE.

      Litwa, jako członek UE prowadzi politykę gospodarczą w oparciu o acquis communautaire oraz bieżących ustaleń rad sektorowych i Rady Europejskiej. Państwa UE-27 nalezą do najważniejszych partnerów w zakresie inwestycji oraz handlu zagranicznego Litwy.

      Rząd RL określa docelowy termin przystąpienia do strefy euro na 2015 r.

       

      Dwustronna współpraca gospodarcza


       

          4. Dwustronna współpraca gospodarcza             

       

      4.1. Gospodarcze umowy dwustronne.

      Po akcesji do Unii Europejskiej utrzymano w mocy te polsko – litewskie umowy międzynarodowe, które nie są w kolizji z acquis communautaire, pozostałe zostały wypowiedziane.

       

      Obowiązują:

      • Umowa między RP i RL ws. wzajemnego popierania i ochrony inwestycji z 28.09.1992 r.,
      • Umowa między RP i RL o unikaniu podwójnego opodatkowania z 20.01.1994 r.,
      • Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy transgranicznej z 16.09.1995
      • Umowa między Rządem RP i Rządem RL o współpracy w dziedzinie turystyki  z 14.09.1997 r. (umowa weszła w życie 2.10.2001 r.).

       

      4.2. Handel zagraniczny 

           

      Za 2012 r. wartość bilansu handlowego Litwy z Polską wyniosła  -3,61 mld LTL (-1,05 mld euro). Import RL z Polski wzrósł o 17,7% r./r.  i wyniósł 8,42 mld LTL, tj. 2,45 mld euro (3 m. za Rosją 27,9 mld LTL i Niemcami 8,46 mld LTL). Eksport litewski do Polski nieznacznie spadł w skali rocznej i wyniósł 4,81 mld LTL, tj. 1,4 mld euro (6 m. za Rosją/15 mld LTL, Łotwą/8,7 mld LTL, Estonią/6,23 mld LTL,  Niemcami/6,19 mld LTL, Wielką Brytanią/4,98 mld LTL).

       

       

      4.3 Współpraca inwestycyjna

       

      Wartość polskich inwestycji bezpośrednich w Litwie za 2012 r. wyniosła 5 mld LTL, tj. 1,45 mld euro (12,1% ogółu BIZ w Litwie), plasując się na 2. miejscu za szwedzkimi (8,9 mld LTL) i przed niemieckimi (4,1 mld LTL). Dalej kolejno w rankingu (proc. ogółu BIZ): NL-8,45%, NO-6,4%, RU-4,7%, EST-4,55%, DK-4,3%, FIN-3,8%, CY-3,1%, CAN-2,8%, inne-18,3%.  Poziom BIZ państw UE wyniósł 78,1%, a WNP-5,1% ogółu BIZ.

       

      Główni polscy inwestorzy, to: PKN ORLEN S.A. („UAB Orlen Lietuva” rafineria w Możejkach i sieć stacji benzynowych), Grupa PZU („PZU Lietuva“ - sektor ubezpieczeń majątkowych, komunikacyjnych oraz na życie); Grupa LOTOS SA („UAB Geonafta” handel olejami mineralnymi; sektor wydobycia weglowodorów), AB Guartis („Panevezio Stiklas” w Poniewieżu, produkcja szkła); Commercial Union Polska („AVIVA” w Wilnie, ubezpieczenia na życie). Polska Grupa Farmaceutyczna S.A. (‘UAB Nacionalinė farmacijos grupė” w Kownie, leki), TF Kable S.A. („UAB Tele-Fonika Baltic” w Kownie, dystrybucja kabli), Assecco („Sintagma” – sektor IT), TZMO, LPP, Mieszko-Vilniaus Pergale.

       

      Wartość litewskich BIZ poza granicami kraju (kolejno: NL-25,1%, EST-14,8%, LV-14,7%,
      CY-7,6%, PL-7,45%, UK-4,55, RU-4,9%, BY-4,2%, UA-3,4%, DK-3,2%, inne-9,75%) wyniosła na koniec  2012 r. 6,56 mld LTL.

       

      Największe litewskie inwestycje w Polsce to: zakład farmaceutyczny JELFA w Jeleniej Górze (AB „SANITAS”), firmy sektora nieruchomości (UAB BPT OPTIMA), budownictwa (UAB Šiauliu Plentas, UAB Kauno Tiltai „Tiltra”- fuzja z Trakcja S.A.), handlu („UAB Sinerta”), produkcji (NDX-Mispol), obsługi lotniskowej (Avia Solutions Group).

       

       

       

      4.4. Współpraca regionalna.

      Współpraca regionalna między Polską i Litwą odbywa się w ramach europejskich programów współpracy terytorialnej oraz sąsiedztwa i partnerstwa: Programu Współpracy Transgranicznej Polska-Litwa 2007-2013, Programu Współpracy Transgranicznej Litwa-Polska-Rosja 2007-2013, Programu Współpracy Transgranicznej Południowy Bałtyk 2007 – 2013.

       

      W trakcie perspektywy finansowej UE 2000-2006 r., realizowany był Program Sąsiedztwa Interreg IIIA Tacis, który obejmował województwa północno-wschodniej Polski, zachodnie rejony Litwy – okręgi  (apskriptis) Kłajpeda (Klaipeda), Taurogi (Taurage), Olita (Alytus) i Mariampol (Marijampole) oraz Obwód Kaliningradzki. Celem programu było wspieranie współpracy transgranicznej. Realizowane projekty miały na celu wzmacnianie infrastruktury granicznej i przygranicznej, rozwój turystyki, rozwój kontaktów między społecznościami i wspieranie inicjatyw lokalnych.

      Program Współpracy Transgranicznej Polska-Litwa 2007-2013 został oficjalnie otwarty podczas konferencji zorganizowanej w kwietniu 2008 r. w Druskiennikach. Zasięg terytorialny, w porównaniu z programem Interreg IIIA Tacis uległ zmianie. Po stronie polskiej obejmuje powiaty w północno-wschodniej części kraju, po stronie litewskiej zasięg terytorialny został poszerzony o okręg wileński, z wyłączeniem miasta Wilna, co daje możliwość włączenia samorządów w rejonach zamieszkałych przez społeczność polską (ponadto rejon Taurage, Kanas, Alytus, Marijampol). Celem programu jest wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów przygranicznych przez podniesienie ekonomicznej, społecznej i terytorialnej spójności po obu stronach polsko-litewskiej granicy.

      Celem Programu Współpracy Transgranicznej Litwa-Polska-Rosja 2007-2013 jest wzmocnienie kontaktów między Polską, Rosją i Litwą poprzez intensyfikację współpracy dwustronnej i trójstronnej. Program oferuje wsparcie dla rozwoju społeczno-gospodarczego i wzrostu jakości życia mieszkańców na całym objętym nim obszarze. Obszar interwencji programu obejmuje następujące jednostki NUTS III: Litwa: okręgi Kłajpedy, Mariampola i Taurogów i jako przyległe: okręgi Olity, Kowna, Telszy i Szawli; Rosja: Obwód Kaliningradzki; Polska: podregiony: Gdańsk-Gdynia-Sopot, Gdański, Elbląski, Olsztyński, Ełcki, Białostocko-suwalski i jako przyległe: Słupski, Bydgoski, Toruńsko-włocławski, Łomżyński, Ciechanowsko-płocki, Ostrołęcko-siedlecki.

      Programu Współpracy Transgranicznej Południowy Bałtyk 2007 – 2013 jest multilateralnym programem współpracy transgranicznej obejmującym nadbałtyckie obszary Polski, Litwy, Danii. Szwecji i Niemiec. Beneficjentami programu są samorządy terytorialne, organizacje pozarządowe szkoły, uczelnie wyższe i ośrodki naukowo-badawcze, instytucje otoczenia biznesu, inne instytucje wspierające rozwój innowacji i zrównoważonego rozwoju.

       

      Informacje o programach na stronie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego RP www.mrr.gov.pl.  

       

       

      Dostęp do rynku


       

       

      5. Dostęp do rynku

       

      5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

      Od dnia wstąpienia Litwy i Polski do UE w wymianie handlowej obowiązują unijne zasady wspólnego rynku, czyli swoboda przepływu towarów i usług. W przypadku większości towarów i usług nie ma barier utrudniających dostęp do rynku.

      Kontroli podlega eksport, import i tranzyt towarów strategicznych - towarów i technologii o podwójnym przeznaczeniu oraz sprzętu wojskowego, a także pośrednictwo w zawieraniu transakcji obejmujących te towary. Definicję  towarów podwójnego przeznaczenia, zasady obrotu  i wydawania niezbędnych licencji reguluje Ustawa o kontroli towarów strategicznych (Lietuvos Respublikos strateginių prekių kontrolės įstatymas, nr IX-2198 z dnia 29.04.2004, Valstybės žinios 2004, nr 73-2532). Licencje na eksport, import, tranzyt towarów strategicznych wydaje Ministerstwo Gospodarki RL.

      Ustawy RL przewidują kilkanaście licencjonowanych rodzajów działalności, np. produkcja wyrobów alkoholowych; import i eksport wina, odżywki winogronowej oraz alkoholu etylowego pochodzenia gospodarczego; handel hurtowy i detaliczny wyrobami alkoholowymi; uprawa tytoniu; produkcja wyrobów tytoniowych; handel hurtowy i detaliczny wyrobami tytoniowymi; produkcja, import i eksport amunicji, broni oraz jej części składowych; eksploatacja strzelnic; wynajem i naprawa broni; przeróbka broni i amunicji; produkcja materiałów wybuchowych; handel materiałami wybuchowymi; wykorzystywanie materiałów wybuchowych; produkcja, import, eksport, przewóz, wywóz oraz handel cywilnymi materiałami pirotechnicznymi; produkcja, import, handel hurtowy preparatami medycznymi; działalność aptek (w tym aptek prowadzących produkcję leków); przetwarzanie odpadów farmaceutycznych z wyjątkiem ich eliminacji, organizowanie imprez komercyjnych, produkcja opakowań do produktów, energetyka jądrowa, działalność instytucji finansowych, ubezpieczenia i inna działalność, która w myśl ustaw RL podlega ograniczeniom.

      (Więcej informacji można znaleźć w  Rozporządzeniu Rządu Republiki Litewskiej „O potwierdzeniu metodycznych wskazówek dotyczących licencji działalności gospodarczo-komercyjnej (LR Vyriausybės nutarimas „Dėl ūkinės komercinės veiklos licencijavimo metodinių nurodymų patvirtinimo)).

       Licencje na prowadzenie produkcji wyrobów tytoniowych i alkoholowych wydaje Państwowa Służba Kontroli Artykułów Alkoholowych i Tytoniowych przy Rządzie RL (Valstybinė tabako ir alkoholio kontrolės tarnyba prie LR Vyriausybės). Licencje uprawniające  do importu i  eksportu  napojów alkoholowych wydaje Narodowa Agencja ds. Płatności  przy Ministerstwie Rolnictwa Republiki Litewskiej (Nacionalinė mokėjimo agentūra prie LR Žemės ūkio ministerijos).  Licencje na  prowadzenie produkcji  wyrobów alkoholowych i tytoniowych wydawane są bezterminowo zarejestrowanym spółkom Republiki  Litewskiej i zagranicznym osobom prawnym, które zgodnie z ustawodawstwem swojego państwa mają prawo do prowadzenia działalności gospodarczej oraz przedstawią dokumenty potwierdzające to prawo.

       

      5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP.

      Między Polską i Litwą obowiązuje zasada swobodnego przemieszczenia się osób. Obywatele polscy i członkowie ich rodzin zamierzający podjąć pracę na terytorium Republiki Litewskiej na podstawie umowy o pracę są zwolnieni z obowiązku posiadania zezwolenia na podjęcie pracy. Obywatele państw UE, nieposiadający na Litwie stałego miejsca zamieszkania, powinni uzyskać zezwolenie na pobyt tymczasowy. Zezwolenie wydaje Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Zgodnie z ustawą RL z dnia 29 kwietnia 2004 r. o sytuacji prawnej cudzoziemców.  Rejestrację obcokrajowców podejmujących pracę na terytorium Republiki Litewskiej prowadzi Departament Migracji przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Polscy obywatele nie napotykają na przeszkody w dostępie do rynku pracy. Nie ma  przeszkód w zakresie swobody świadczenia usług i przepływu pracowników.

      Obywatele krajów Unii Europejskiej mogą pracować na Litwie praktycznie bez żadnych ograniczeń. Jednak niektóre specjalności wymagają akredytacji. Są to: specjalista planowania terytorialnego, konserwator zabytków, pracownik socjalny, fizjoterapeuta, ergoterapeuta, dietetyk, technik dentystyczny, higienista jamy ustnej, pomocnik odontolog, technik farmacji, technolog biomedycyny, nauczyciel zawodu, nauczyciel dzieci specjalnej troski, wychowawca, pedagog socjalny, psycholog szkolny, adwokat, agent patentowy, makler, przewodnik, masażysta, lekarz, pielęgniarz, odontolog, akuszer, weterynarz, farmaceuta, architekt. Decyzje o akredytacji podejmują stosowne urzędy RL. Informacja: www.darborinka.lt, www.ldb.lt

      Polscy przedsiębiorcy budowlani są zobowiązani do uzyskania litewskich certyfikatów i atestów na wykonywanie usług budowlanych, korzystanie z  urządzeń i materiałów sprowadzanych z Polski. Podstawowym aktem prawnym regulującym działalność budowlaną na Litwie jest Ustawa o Budownictwie (Lietuvos Respublikos statybos įstatymas, Nr I-1240 z dn. 19.03.1996 r. z późniejszymi zmianami,  Valstybės žinios 2001 Nr 101-3597), która określa również podstawowe   normy techniczne. 

       

      5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości.

      Tryb nabywania nieruchomości przez obcokrajowców reguluje Kodeks Cywilny RL (Lietuvos Respublikos civilinis kodeksas) oraz  artykuł 47 Konstytucji RL z 2003 r. (Lietuvos Respublikos Konstitucijos 47 nr IX-1381 z dnia 20.03.2003, Valst.Žinios, 2003, nr 34-1418),  wprowadzający, w stosunku do zagranicznych podmiotów prawnych, ograniczenia możliwości nabycia praw własności do gruntów, wód wewnętrznych i lasów.

      Zagraniczny podmiot prawny może nabyć nieruchomość na podstawie transakcji kupna – sprzedaży, wymiany lub w innej formie prawnej, zgodnej z ustawodawstwem litewskim. Prawo własności gruntów, wód wewnętrznych oraz lasów mogą nabyć tylko osoby prawne,  spełniające kryteria integracji europejskiej i transatlantyckiej. Zagraniczne osoby prawne oraz osoby fizyczne (z wyjątkiem osób zamieszkujących stale na Litwie oraz prowadzących działalność rolniczą nie krócej niż w okresie 3 lat) nie mogą nabyć gruntów rolnych oraz gruntów    leśnych w trakcie siedmioletniego okresu przejściowego od daty wstąpienia Litwy do UE. Także zagraniczne podmioty prawne nie mogą nabyć prawa własności do innych, wymienionych w ustawie, rodzajów gruntów, wód wewnętrznych lub lasów (art. 9 Ustawy Konstytucyjnej) oraz gruntów, na które nie zostały odtworzone prawa własności obywateli Republiki Litewskiej.

       Zasady wynajmu nieruchomości reguluje Kodeks Cywilny Republiki Litewskiej.

      Transakcje związane z nabyciem powinny być potwierdzone notarialnie oraz zarejestrowane w   „Centrum Rejestru” (Registų centras) www.notarai.lt ; www.registrucentras.lt

       

      5.4. System zamówień publicznych.

      Zasady prowadzenia zakupów publicznych reguluje Ustawa o Zamówieniach  Publicznych Republiki Litewskiej  (Lietuvos Respublikos Viešųjų Pirkimų Įstatymas) z dn. 22 grudnia  2005 r. Nr X-471 (z późn. zm.),  Valstybės Žin., 2006, Nr. 4-102. W nowelizowanej ustawie  dokonano  decentralizacji systemu zamówień publicznych poprzez znaczące zwiększenie samodzielności decyzyjnej zamawiających w zakresie wyboru trybu  zamówienia oraz czasu realizacji.   Podniesiono wysokość progów, których przekroczenie nakłada na zamawiających określone obowiązki przy jednoczesnym uproszczeniu procedury udzielania zamówień o wartościach niższych od kwot progów unijnych. Dodatkowe ułatwienia ograniczające wymogi formalne wprowadzono w odniesieniu do zamówień w przedziale wartości od 6 tys. do 60 tys. euro.  

      Do ogłaszania przetargów publicznych zostały zobowiązane instytucje sektora publicznego. Funkcję koordynującą i nadzorującą przetargi publiczne pełni Służba Zamówień Publicznych RL (Viešųjų pirkimų tarnyba prie LR Vyriausybės, www.vpt.lt).

      Ogłoszenia o przetargach są drukowane w oficjalnym biuletynie Unii Europejskiej, w dodatku „Informaciniai pranešimai” do wydawnictwa „Valstybės žinios” i w Centralnym Systemie Informacyjnym Zamówień Publicznych. Prowadzenie przetargów publicznych w Internecie umożliwia Centralny Portal Zamówień Publicznych  www.cvpp.lt ; www.vpt.lt; www.cpva.lt; www.ivpk.lt.

       

      5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

      Ochronę praw do własności reguluje Kodeks Cywilny (Civilinis kodeksas), Ustawa o  Inwestycjach (Investicijų įstatymas,  z dn. 7 lipca 1999 r. Nr. VIII-1312).

       Ochrona własności intelektualnej oparta jest na międzynarodowych zobowiązaniach   Republiki Litewskiej wywodzących się, w większości przypadków, z  konwencji o ochronie  własności intelektualnej.

      Ochrona własności intelektualnej jest ujęta w Ustawie o prawach autorskich i prawach pokrewnych Republiki Litewskiej  (Autorių teisių ir gretutinių teisių  įstatymas, Nr VIII-1185 z dnia 18 maja 1999 r., z późn. zm., Valstybės žinios 1999,  Nr 50-1598), Ustawie o znakach towarowych (Prekių ženklų įstatymas, Nr. VIII-1981 z dn. 10 października 2000 r., Valstybės žinios, 2000, nr 92-2844), Ustawie o wzornictwie (Dizaino įstatymas, Nr. IX-1181 z dn. 7 listopada 2002 r., Valstybės indos, 2002, nr 112-4980), Ustawie o patentach (Patentų įstatymas, nr I-372 z dn. 18 stycznia 1994 r., Valstybės indos, 1994, nr 8-120).

      www.latga.lt ;www.vpb.lt

       

       

       

      Przydatne linki i kontakty


       

       

      6.1. Administracja gospodarcza.

       

       

      Ministerstwo Gospodarki

      (LR Ūkio Ministerija)

      Gedimino pr. 38/2, 01104 Vilnius

      www.ukmin.lt

       

      Ministerstwo Energetyki

      (LR Energetikos Ministerija)

      Gedimino pr. 38/2, 01104 Vilnius

      www.enmin.lt

       

      Ministerstwo Finansów

      (LR Finansų Ministerija)

      J.Tūmo-Vaižganto g. 8a/2, 01512 Vilnius

      www.finmin.lt

       

      Ministerstwo Transportu i Komunikacji

      (LR Susisiekimo Ministerija)

      Gedimino pr. 17, 01505 Vilnius

      www.transp.lt

       

      Ministerstwo Środowiska

      (LR Aplinkos Ministerija)

      A.Jakšto g. 4/9, 01105 Vilnius

      www.am.lt

       

      Ministerstwo Rolnictwa

      (LR Zemes Ukio Ministeria)

      Gedimino Pr. 19, LT-01103 Vilnius

      www.zum.lt

       

      Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej

      (LR Socialinės Apsaugos ir Darbo Ministerija)

      Vivulskio g. 11, 03610 Vilnius

      www.socmin.lt

       

      Państwowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej

      (Valstybinio socialinio draudimo fondo valdyba prie Socialinės apsaugos ir darbo ministerijos

      Konstitucijos pr. 12, LT-09308 Vilnius

      www.sodra.lt

       

      Centrum Rejestru

      (Valstybės Įmonė Registrų Centras)
      V.Kudirkos g. 18, LT-03105 Vilnius-9
      www.registrucentras.lt

       

       

      6.2. Samorządy gospodarcze.

       

      Litewska Konfederacja Przemysłowców

      (Lietuvos Pramonininkų Konfederacija)

      Vienuolio g. 8, LT-01104 Vilnius

      www.lpk.lt

       

      Litewska Konfederacja Biznesu

      (Lietuvos Verslo Konfederacija)

      Gedimino pr. 50, 01110 Vilnius
      www.icclietuva.lt

       

      Stowarzysznie Izb Przemysłowo-Handlowych i Rzemiosła

      (Lietuvos prekybos, pramonės ir amatų rūmų asociacija)

      J.Tumo-Vaižganto g. 9/1-63a, LT-01108 Vilnius-1

      www.chambers.lt

       

      Wileńska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Vilniaus prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Algirdo g. 31, LT-03219 Vilnius-6

      www.cci.lt

       

      Kowieńska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Kauno prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      K. Donelaičio g. 8, LT-44213 Kaunas

      www.chamber.lt

       

      Kłajpedzka Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Klaipėdos prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Danės g. 17, P.O.B.148, LT-92117 Klaipėda

      www.kcci.lt

       

      Poniewieżska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Panevėžio prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Respublikos g. 34, LT-35173 Panevėžys

      www.ccic.lt

       

      Szawelska Izba  Przemysłowo-Handlowa

      Šiaulių prekybos, pramonės ir amatų rūmų

      Vilniaus g. 88, LT-76285 Šiauliai

      www.rumai.lt

       

      6.3.  Prasa ekonomiczna.

       

      Verslo žinios

      J.Jasinskio g. 16A, LT-01112 Vilnius

      www.vz.lt

       

       

       

      6.4. Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym.

       

      Departament Statystyki Republiki Litewskiej www.stat.gov.lt

      Bank Centralny Lietuvos Bankas www.lb.lt

      Sejm Republiki Litewskiej www.lrs.lt  (akty prawne)

      Litewska Agencja Rozwoju www.lda.lt

      Litewski Instytut Wolnego Rynku (Lietuvos laisvosios rinkos institutas) www.lrinka.lt

       

      1 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 1 lipca 2013)

      Drukuj Drukuj Podziel się treścią: