close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • WĘGRY

  •  

     Informacje o kraju


     

    
    
    
    1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe
    
    Położenie geograficzne: Węgry (od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z nową konstytucją, przestała obowiązywać nazwa Republika Węgierska) leżą w Europie Środkowej pomiędzy 45o44' a 48o35' szerokości północnej oraz 16o07' i 22o54' długości wschodniej. Obowiązuje czas środkowo-europejski: GTM +1 godz. Czas letni: od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października. Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Na północy kraju znajdują się góry Wyszehradzkie, należące do Karpat Średniogórze Północne – (pasma gór Börzsöny, Cserhát, Mátra, Bukowych, Tokajskich), na zachodzie Przedgórze Alp (Góry Szoprońskie i Kőszeg). Względne różnice wysokości dochodzą do 900-1.000 metrów. Najwyższe wzniesienie: Kékes (1.014 m), najniższy punkt: Galyarét (78 m). Największe rzeki to: Dunaj (długość na obszarze Węgier - 417 km), Cisa/Tisza (596 km) oraz Dráva i Rába. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton (powierzchnia 596 km2). Niedaleko miejscowości Hévíz znajduje się największe na świecie jezioro termalne. Regiony geograficzne (7 regionów w systemie klasyfikacji NUTS): Zachodni Kraj Zadunajski, Środkowy Kraj Zadunajski, Południowy Kraj Zadunajski, Środkowe Węgry, Północne Węgry, Wielka Nizina Południowa, Wielka Nizina Północna.
    
    Ludność: 9,849 mln obywateli. Gęstość zaludnienia ok. 106,5 osób/km2; ok. 68% ludności żyje w miastach. Struktura narodowościowa Węgrzy ok. 90%, (według ustawy LXXVII z 1993 r. o prawach mniejszości narodowych i etnicznych): Romowie (mniejszość etniczna) oraz mniejszości narodowe: Niemcy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Ukraińcy, Serbowie, Słoweńcy, Polacy, Grecy, Bułgarzy, Rusini, Ormianie. Węgierska Polonia liczy obecnie szacunkowo ok. 4 tys. osób. Liczba wszystkich samorządów mniejszości polskiej wynosi 52, innych organizacji polonijnych ponad 20.
    
    Obszar: Powierzchnia Węgier wynosi 93 030 km2, w tym wody śródlądowe o łącznej powierzchni 690 km2 (0,74%).
    
    Stolica: Budapeszt (obszar 525 km2, ludność ok. 1,74 mln osób). 2/3 miasta położone jest na lewym brzegu Dunaju po stronie Pesztu, a 1/3 po stronie Budy. Inne większe miasta (2012): Debreczyn/Debrecen (207,5 tys. mieszkańców), Segedyn/Szeged (170 tys.), Miszkolc/Miskolc (166,8 tys.), Pécs (156,8 tys.), Győr (131,5 tys.), Nyíregyháza (117,6 tys.).
    
    Język urzędowy: węgierski. W kontaktach handlowych, w pierwszej kolejności, język angielski, a następnie niemiecki.
    
    1.2 Warunki klimatyczne 
    
    Na Węgrzech dominuje klimat kontynentalny z wilgotną zimą i upalnym latem. Kraj położony jest w niecce karpackiej. Wpływ frontów atmosferycznych jest złagodzony, co sprawia, iż warunki klimatyczne są bardzo korzystne dla produkcji rolnej. 
    
    1.3 Główne bogactwa naturalne
    
    Na Węgrzech występują stosunkowo różnorodne, choć mało zasobne złoża surowców mineralnych. Najważniejsze z nich: złoża boksytu, węgla, gazu ziemnego oraz gorące źródła wód leczniczych.
    
    1.4 System walutowy, kurs i wymiana
    
    Obowiązująca waluta miejscowa to forint (HUF). Dopuszczone są do obiegu monety o nominałach: 5, 10, 20, 50, 100, 200  oraz banknoty: 500, 1.000, 2.000, 5.000, 10.000 i 20.000 HUF (oficjalny kurs forinta: http://english.mnb.hu/Root/ENMNB/Statisztika/data-and-information/mnben_statisztikai_idosorok/mnben_elv_exchange_rates). Wymiany można dokonać w bankach oraz punktach wymiany walut, prowadzonych przez różne firmy na podstawie odpowiednich zezwoleń. W większości sklepów honorowane są karty kredytowe VISA, VISA ELECTRON, EuroCard-MasterCard, CIRRUS itp.
    
    1.5 Religia
    
    Na Węgrzech istnieje różnorodność religijna. Ponad 50% stanowią katolicy, ok. 15 % kalwini. Liczba wyznawców pozostałych religii (luteranie, unici, prawosławni, Żydzi, wolnomyśliciele) wyraża się wielkościami jednocyfrowymi lub poniżej 1%. Ok. 25% społeczeństwa to ateiści. 
    
    1.6 Infrastruktura transportowa
    
    

    Łączna długość granic wynosi 2242 km, z czego 1586 km to granice wewnętrzne w ramach UE, 656 km to granice zewnętrzne UE. Węgry graniczą z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją i Słowenią.

     

    Przejścia graniczne dla międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego poza Schengen:

     

    - na granicy węgiersko-ukraińskiej:


    Barabás - Koszino (drogowe: 7-19)
    Beregsurány - Luzsanka (drogowe: 0-24 h)
    Eperjeske - Uzlovoja (kolejowe: 0-24 h)
    Lónya - Zvonkoje (drogowe: 8-16)
    Tiszabecs - Vilok (drogowe: 0-24 h)
    Záhony - Csop (drogowe, kolejowe: 0-24 h)

     

    - na granicy węgiersko-serbskiej:


    Hercegszántó - Backi Breg (drogowe: 0-24 h)
    Tompa – Kelebija (drogowe: 0-24 h)
    Kelebia - Subotica (kolejowe: 0-24 h)
    Röszke - Horgos (drogowe, kolejowe: 0-24 h)
    Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 0-24 h)

     

    - na granicy węgiersko-chorwackiej:


    Barcs - Terezino Polje (drogowe: 0-24 h)
    Berzence - Góla (drogowe 0-24 h)
    Beremend – Baranjsko Petrovo Selo (drogowe: 0-24 h)
    Drávaszabolcs - Donji Miholjac (drogowe: 0-24 h)
    Gyékényes - Koprivnica (kolejowe: 0-24 h)
    Letenye - Gorican (drogowe: 0-24 h)
    Magyarbóly - Beli Monastir (kolejowe: 0-24 h)
    Mohács - Bezdán  (wodne: 0-24 h)
    Murakeresztúr - Kotoriba (kolejowe: 0-24 h)
    Udvar - Dubosevica (drogowe: 0-24 h)

     

    Źródło: http://www.police.hu/hirek-es-informaciok/hatarinfo

     

    Komunikacja drogowa

     

    Węgry dysponują autostradami o łącznej długości 882 km. Długość sieci dróg wynosi 31 628 km. Długość dróg krajowych to 8297 km, a drogi szybkiego ruchu 1272 km. 

     

     

    Główne autostrady (www.autopalya.hu):

     

     

     

     

    M0 – obwodnica wokół Budapesztu,
    M1 – Budapeszt-Győr-Hegyeshalom (w kierunku Austrii i Słowacji),
    M3 – Budapeszt-Füzesabony-Nyiregyháza (w  kierunku Rumunii  i Ukrainy),
    M5 – Budapeszt-Kecskemét-Szeged (w kierunku Serbii),
    M6 – Budapeszt-Dunaujváros (w kierunku Chorwacji),
    M7 – Budapeszt-Siófok-Nagykanizsa (w kierunku Chorwacji)

     

    Ważne!


    Z początkiem 2015 roku zmieniły się zasady dotyczącesystemu opłat za przejazd węgierskimi autostradami (doszły  m.in. tzw. winiety wojewódzkie w cenie 5 tys. HUF na rok, uprawniające do korzystania także z dotychczas bezpłatnych odcinków dróg). Szczegóły dostępne są on-line (także w jęz. polskim) na http://www.nemzetiutdij.hu/Dijfizetes/ .

     

    Samochody ciężarowe do 7,5 t oraz powyżej 7,5 t i powyżej 12 t objęte zostały opłatami nowego elektronicznego systemu opłat drogowych na Węgrzech HU-GO:


    http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/tir/oplaty_drogowe/
    https://www.hu-go.hu/articles/index/3196  (również w jęz. polskim).

     

    Dopuszczalna prędkość wynosi: autostrady – 130 km/godz., drogi szybkiego ruchu – 110 km/godz., inne drogi – 90 km/godz., obszar zabudowany – 50 km/godz.

     

    Infrastruktura kolejowa

     

    Węgry są gęsto pokryte szlakami kolejowymi. Długość linii kolejowych wynosi 7.511 km (2008) – w tym 2.622 linie międzynarodowe, 2.567 km linie zelektryfikowane, 36 km linie szerokotorowe (przy granicy z Ukrainą) oraz 176 km linie wąskotorowe. Największą firmą zarządzającą jest MAV Zrt. (Węgierskie Koleje Państwowe).

     

    Infrastruktura lotnicza

     

    Węgry posiadają połączenia lotnicze z prawie wszystkimi stolicami Europy. Po upadku linii lotniczych Malév sytuacja na rynku lotniczym mocno się skomplikowała. Wzrosła ilość połączeń realizowanych przez tanie linie lotnicze, w tym Wizzair, Ryanair i inne. Ważniejsze porty lotnicze: Budapest-Lotnisko im. Ferenca Liszta (www.bud.hu) (obecnie funkcjonuje wyłącznie Terminal nr 2; Terminal nr 1 został zamknięty), Debrecen, Győr-Pér, Sármellék-Balaton, Pécs-Pogány (szczegółowe informacje: http://www.hungaryairport.hu ).

     

    Transport wodny

     

    Długość dróg wodnych wynosi ok. 1.600 km, z czego 85% wykorzystywane jest w systemie ciągłym, 15% tymczasowo. 53% to drogi koryta Dunaju i jego odnóg, 47% Cisy i jej odnóg. Połączenie szlakami wodnymi do Morza Czarnego, Morza Północnego.

     

    1.7 Obowiązek wizowy

     

    21 grudnia 2007 r. Węgry, wraz z ośmioma innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, dołączyły do strefy Schengen – obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, tworzonego przez 26 państwa. Kraje te przyjęły ujednolicone zasady wjazdu i krótkoterminowego pobytu na ich terytorium. Kontrole na lotniczych przejściach granicznych zostały zniesione z dniem 30 marca 2008 roku.

     

    1.8 Wykaz świąt państwowych

     

     

     

    Data

    Rodzaj święta

    1 stycznia

    Nowy Rok

    15 marca

    Rocznica Wiosny Ludów i walki o niepodległość 1848/49; święto narodowe

    święto ruchome

    Poniedziałek Wielkanocny

    1 maja

    Święto pracy, przystąpienie do UE

    święto ruchome

    Zielone Świątki

    20 sierpnia

    Święto Św. Stefana, święto powstania państwa węgierskiego, święto narodowe

    23 października

    rocznica proklamowania republiki i wydarzeń rewolucji 1956, święto narodowe

    1 listopada

    Wszystkich Świętych

    25-26 grudnia

    Boże Narodzenie

     

     

    System administracyjny


     

     

    2.1 Ustrój polityczny

     

    Republika parlamentarna. Nowa Konstytucja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku.

     

    2.2 Władza ustawodawcza

     

    Władza ustawodawcza należy do Parlamentu – Zgromadzenie Narodowe (od maja 2014 roku 199 miejsc; wcześniej 386). Kadencja Parlamentu trwa 4 lata. Ostatnie wybory do węgierskiego Parlamentu odbyły się 6 kwietnia 2014 roku.

     

    Wynik wyborów, podział miejsc w Parlamencie, partie polityczne i ich liderzy (wg stanu z wyborów parlamentarnych w kwietniu 2014):

     

     

     

    Partia, koalicja

    Liczba głosów

    % głosów

    Liczba mandatów

    Fidesz-KDNP

    2 142 142

    43,55%

    133

    Összefogás (MSZP, DK, Együtt-PM, MLP) – sojusz Wspólnota

    1 289 311

    26,21%

    38

    Jobbik

    1 017 550

    20,69%

    23

    LMP

    268 840

    5,47%

    5

     

     

     

    • koalicja FIDESZ (Węgierska Partia Obywatelska – Związek Młodych Demokratów) – Viktor Orbán oraz KDNP (Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa) – Zsolt Semjén,

    • Összefogás (Wspólnota) – MSZP (Węgierska Partia Socjalistyczna) – József Tóbiás, DK (Koalicja Demokratyczna) – Ferenc Gyurcsány, Együtt (Razem) - Viktor Szigetvári, MLP (Węgierska Partia Liberalna) - Gábor Fodor,

    • JOBBIK (Ruch na rzecz Lepszych Węgier) – Gábor Vona,

    • LMP (Polityka Może Być Inna) – András Schiffer.

     

    2.3 Władza wykonawcza

     

    Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta (pięcioletnia kadencja) i rząd.

     

    Prezydentem Węgier jest János Áder, który objął urząd 10 maja 2012 roku (jego poprzednik - Pál Schmitt - ustąpił ze stanowiska prezydenta Węgier 2 kwietnia 2012 roku).

     

    Premierem Węgier jest Viktor Orbán (od 10 maja 2014 roku, obecnie trwa druga kadencja).

     

    2.4 Podział administracyjny

     

    Obecny podział administracji samorządowej Węgier jest trójstopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty (megye; obecnie 19 /województw/), które dzielą się na powiaty (dawniej járás, obecnie kistérség – 168), a te – na gminy (települések – miejskie város, obecnie 214, oraz wiejskie község i nagyközség, obecnie 2898). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (megyei jogú város, obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt (főváros), który dzieli się na dzielnice (kerület).

     

    1 stycznia 2013 roku zostały wprowadzone na Węgrzech nowe powiaty. W wyniku reformy państwo zostało podzielone na 175 jednostek powiatowych na terenie kraju oraz 23 jednostki w samym Budapeszcie. Węgierskie jednostki powiatowe nie pokrywają się funkcjonalnie z definicją polskich powiatów, gdyż powiaty w polskim systemie administracyjnym usytuowane są na szczeblu administracji samorządowej pomiędzy województwem a gminą i wpisują się w zakres samorządu terytorialnego, a powiaty węgierskie należą nie do administracji samorządowej, ale do administracji rządowej w terenie i stanowią najniższy szczebel tej administracji. Są również wyposażone w kompetencje przeznaczone dla administracji rządowej.

     

     

     

    W nomenklaturze EU dla celów statystycznych węgierski powiat plasuje się w kategorii LAU-1 (local administrative units).

     

    2.5 Struktura administracji gospodarczej

     

    Na Węgrzech historia ruchu izbowego sięga roku 1850 (dekret królewski). Pierwsza ustawa o izbach ukazała się w 1868 r. i obowiązywała do 1934 r. W swojej historii węgierski ruch izbowy przechodził różne fazy, łącznie z zawieszeniem działalności, upaństwowieniem majątku itp.  Przynależność do izb przemysłowo-handlowych jeszcze w niedawnej przeszłości była obligatoryjna, jednakże w 2000 roku obowiązek ten został zniesiony.

     

    Od stycznia 2012 roku wprowadzono ustawowy obowiązek zgłaszania się podmiotów gospodarczych do ewidencji prowadzonej przez właściwą dla siedziby firmy izbę przemysłowo-handlową oraz uiszczania corocznie - do 31 marca danego roku - opłaty rejestracyjnej w wysokości 5.000 HUF (nie dającej co prawda praw członkowskich, ale umożliwiającej korzystanie z bezpłatnych usług doradztwa prawnego, finansowego, podatkowego izby, poszukiwania partnerów biznesowych oraz monitoringu przetargów i konkursów). Trwają prace nad wprowadzeniem obligatoryjnego członkostwa podmiotów gospodarczych w izbie, tj. połączenie faktu corocznego uiszczenia dotychczas obowiązkowej opłaty rejestracyjnej z jednoczesnym nabyciem praw członkowskich w izbie.

     

    Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara; MKIK) jest izbą o charakterze ogólnokrajowym. Na Węgrzech nie ma tradycji izb branżowych; przedstawiciele poszczególnych branż skupieni są w stowarzyszeniach branżowych bądź radach producentów. Nie istnieją na Węgrzech izby bi- lub multilateralne. Tego typu organizacje funkcjonują jako stowarzyszenia zarejestrowane w oparciu o ustawę o prawie do zrzeszania się, o statusie użytku publicznego oraz o działalności i wspieraniu organizacji nierządowych (ustawa nr. CLXXV z 2011 r.). Stowarzyszenia mogą używać w nazwie słowo „izba” w przypadku, jeśli wśród członków-założycieli znajduje się Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (MKIK). Węgierska ustawa o izbach gospodarczych stwarza z kolei możliwość tworzenia mieszanych oddziałów izbowych w ramach MKIK. O powstaniu takiego oddziału decyduje uchwała Prezydium MKIK (jak na razie brak oddziału polsko-węgierskiego).

     

    Izby przemysłowo-handlowe na Węgrzech

     

    Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara) www.mkik.hu.

     

    Izby regionalne:

     

    Samorząd rolniczy:

     

    2.5 Władza sądownicza

     

    Sąd Najwyższy („Kúria”), 5 sądów apelacyjnych („Itélőtábla” Budapeszt, Szeged, Pécs, Győr, Debreczyn), sądy wojewódzkie („Törvényszék”), w tym w Budapeszcie Sąd Stołeczny i sądy powiatowe („Járásbíróság”): miejskie i dzielnicowe.

     

    Trybunał Konstytucyjny został utworzony w 1989 roku, obecnie działalność TK reguluje nowa ustawa CLI z 2011 roku. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe na kadencję dwunastoletnią.

     

    2.6 Sądownictwo gospodarcze

     

    Przy Węgierskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (MKIK) działa stały Sąd Arbitrażowy (szczegóły: www.mkik.hu). Sądownictwo arbitrażowe reguluje ustawa nr LXXI z 1994 roku.

     

    Na podstawie zapisów ustawy o sądach arbitrażowych (LXXI z 1994 r.), o energii elektrycznej (LXXXVI z 2007 r.) oraz o zaopatrzeniu gazowym (XL z 2008 r.) Węgierski Urząd ds. Energii (MEH) 15 grudnia 2008 r. utworzył stały Sąd Arbitrażowy ds. Energetyki (EAVB), na którego stronie internetowej (http://www.eavb.hu/index.php?lang=en) zapoznać się można z angielsko- i niemieckojęzyczną wersją regulaminu arbitrażowego.

     

    Gospodarka


     

     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej


     

    Węgierska gospodarka spowalnia. Według danych Centralnego Urzędu Statystycznego (KSH) (drugi szacunek opublikowano 4 grudnia br.) wzrost gospodarczy w trzecim kwartale 2015 roku wyniósł 2,4% r/r (o 0,1% więcej, niż w pierwszym szacunku), a - po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych - 2,3%. Po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych wzrost PKB w odniesieniu do poprzedniego kwartału wyniósł 0,6%. W okresie I-III kw. br. wzrost gospodarczy wyniósł 2,8% r/r. Oznacza to, że spowolnienie gospodarcze trwa trzeci z rzędu kwartał. Urząd statystyczny oraz analitycy podają trzy przyczyny - czynnik zależny od pogody, czyli zły wynik rolnictwa (sektor nie był w stanie powtórzyć wydajności z ubiegłego roku i spadł o 18%, redukując wzrost PKB o niemal 1%), słabnący przemysł (w tym motoryzacyjny – skandal Volkswagena) oraz wyczerpujące się możliwości wykorzystania unijnych środków 2017-13. W oparciu o aktualne dane analitycy spodziewają się w skali całego 2015 roku dynamiki gospodarki na poziomie lekko poniżej 3%.


    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

     

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2012

    99,4

    98,4

    98,3

    97,3

    98,9

    98,7

    98,3

    2013

    99,6

    101,5

    102,5

    103,6

    100,6

    101,3

    101,9

    2014

    103,8

    104,1

    103,4

    103,3

    104,0

    103,8

    103,7

    2015

    103,5

    102,7

    2,3

     

    103,1

    102,8

     

     

     

    Dane surowe (nieoczyszczone) (r/r, %)

     

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

     

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2012

    98,8

    98,5

    98,5

    97,4

    98,6

    98,6

    98,3

    2013

    100,3

    101,5

    102,4

    103,6

    101,0

    101,5

    102,0

    2014

    103,7

    104,1

    103,4

    103,2

    103,9

    103,8

    103,6

    2015

    103,5

    102,7

    102,3

     

    103,1

    102,8

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (r/r, %)

     

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

     

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2012

    98,6

    98,5

    98,4

    97,6

    98,6

    98,5

    98,3

    2013

    100,7

    101,5

    102,4

    103,6

    101,1

    101,5

    102,0

    2014

    103,6

    104,0

    103,6

    103,2

    103,8

    103,7

    103,6

    2015

    103,1

    102,4

    102,2

     

    102,8

    102,6

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (r/r, %)

     

     Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

     

     

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    2012

    97,6

    99,9

    100,3

    99,8

    2013

    100,6

    100,8

    101,1

    101,0

    2014

    100,7

    101,1

    100,7

    100,7

    2015

    100,5

    100,5

    100,5

     

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (kw/kw, %) 

     

    We wrześniu 2015 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 7,8% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych także o 7,8%). W pierwszych dziewięciu miesiącach roku produkcja wzrosła o 6,7% r/r. W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji wzrósł we wrześniu 2015 roku o 2,9%. Eksport produktów przemysłowych wzrósł we wrześniu o 9,3% r/r, a sprzedaż krajowa produktów przemysłowych o 1,3% r/r. (KSH)

     

    Ceny artykułów konsumpcyjnych we wrześniu 2015 roku pozostały skurczyły się w stosunku do cen z września 2014 roku o 0,4%. Ceny żywności były wyższe o 0,8%, przy czym jaja zdrożały o 5,3%, żywność sezonowa: ziemniaki, świeże warzywa, owoce o 16,3%, olej spożywczy o 8,3%, staniały natomiast cukier o 5,8%, sery o 11,3%, mleko 12,4%. O 3,9% zdrożał alkohol i wyroby tytoniowe. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych obniżyły się o 2,7%, przy czym koszt ogrzewania centralnego o 3,4%, energii elektrycznej o 5,6%, a ceny paliw o 17,0%. Ceny odzieży pozostały bez zmian. O 1,5% zdrożały ceny dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku, usługi o 2,0%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych we wrześniu 2015 roku były niższe o 0,6%. (KSH)  

     

    W okresie lipiec-wrzesień 2015 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 6,4% r/r (i było o 1,0% niższe r/r). W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 293 tysiące osób i była o 39 tys. niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 0,6% r/r i wyniosło 5,6%, w grupie wiekowej 55-64 skurczyło się o 1,0% do 5,4%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 16,7% i obniżyło się o 4,9% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 49,2% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 19,3 miesięcy. (KSH)

     

    W okresie lipiec-wrzesień 2015 roku zatrudnionych na Węgrzech było 4.265 tysiące osób, co oznacza o 116,2 tysiące osób więcej niż rok wcześniej  (z takiego wzrostu zatrudnienia w skali roku na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 49,0 tys. osób, w ramach programu prac publicznych przyjęto do pracy 52,0 tys. osób, a o 15,0 tys. osób wzrosła liczba Węgrów pracujących za granicą). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat wzrósł do 64,8% (o 2,2% r/r). (KSH)

     

    W okresie styczeń-wrzesień 2015 roku średnia płaca brutto osób zatrudnionych na pełnym etacie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 4,0% r/r i wyniosła 255.700 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 3,7% (do 259.500 HUF), a w sferze budżetowej o 4,6% (do 248.200 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w badanym okresie o 3,7% r/r i wyniosła 159.200 HUF. (KSH)

     

    Węgierski przemysł budowlany odnotował we wrześniu 2015 roku 8,1% wzrost r/r, przy czym produkcja budynków wzrosła o 6,0% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu było wyższe o 9,9% r/r. W stosunku do września 2014 roku we wrześniu2015 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był wyższy o 16,0%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była niższa o 49,0% r/r. (KSH)

     

    We wrześniu 2015 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 5,1%, po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych, wzrósł również o 5,1% r/r, a w okresie styczeń-wrzesień o 5,9%. Wartość obrotów handlu detalicznego (w tym również internetowego i wysyłkowego) we wrześniu 2015 roku wyniosła 795 mld HUF. (KSH)

     

    W stosunku do września 2014 roku ceny produktów rolnych wzrosły we wrześniu 2015 roku o 1,2%, przy czym ceny upraw roślinnych wzrosły o 8,5% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego spadły o 9,1%. (KSH)

     

    Międzynarodowe rezerwy węgierskiego banku centralnego (MNB) wyniosły na koniec września 2015 roku 32.126,6 mln EUR (w analogicznym okresie 2014 roku rezerwy wynosiły 35.684,0 mln EUR). W porównaniu z poprzednim miesiącem rezerwy dewizowe spadły z poziomu 33.536,4 mln EUR.

     

    We wrześniu 2015 roku obroty na Budapeszteńskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (BÉT) wyniosły150.818,1 mln HUF (wzrost o 3,3% w stosunku do poprzedniego miesiąca; spadek o 13,7% w stosunku do września 2014 roku), a średnia wartość dziennej transakcji wyniosła 6.855,4 mln HUF.

     

    Na koniec września br. deficyt budżetowy wyniósł 954,6 mld HUF, co oznacza, że w pierwszych dziewięciu miesiącach br. osiągnął 107% deficytu założonego na cały 2015 rok (892,4 mld HUF). W samym wrześniu wzrósł o 39,7 mld HUF. W analogicznym okresie ubiegłego deficyt kształtował się na poziomie 844,6 mld HUF. Rząd tłumaczy różnicę faktem wypłacania dopłat unijnych z budżetu państwa, zanim napłyną pieniądze z Brukseli i i podkreśla, że założony na obecny rok cel deficytu na poziomie 2,4% PKB nadal nie jest zagrożony.

     

    Dług publiczny wciąż jest wysoki. Choć zadłużenie Węgier na koniec września spadło o 0,7% PKB w porównaniu do sierpnia, to jednak nadal wynosi aż 78% PKB – takie dane ogłosił Węgierski Bank Narodowy (MNB). Na koniec 2014 roku zadłużenie państwa wynosiło 76,2%.

    W trzecim kwartale 2015 roku średni kurs forinta kształtował się następująco: EUR/HUF 3127,04; USD/HUF 280,57; CHF/HUF 291,04; PLN/HUF 74,54.

     

    Stopy procentowe bez zmian. Węgierski Bank Narodowy (MNB) pozostawił w listopadzie podstawową stopę procentową na poziomie 1,35%.

     

    Przeglądy i oceny agencji ratingowych

     

    Moody’s: rating Węgier wciąż nieinwestycyjny. Agencja ratingowa Moody’s podniosła co prawda ocenę węgierskiej wiarygodności kreydtowej ze stabilnej na pozytywną, ale jednocześnie pozostawiła sam rating na poziomie Ba1 („śmieciowym”). Według Moody’s w następnych latach będzie możliwa do utrzymania tendencja malejącego zadłużenia, a trend ten wspomagany jest malejącą proporcją długu dewizowego w ramach zadłużenia państwa, które tym samym staje się mniej narażone na wstrząsy kursowe. Zdaniem agencji poprawiają się perspektywy gospodarki węgierskiej - dzięki wyprowadzeniu kredytów walutowych obciążających nadmiernie sektor bankowy oraz gospodarstwa domowe znacznie osłabło narażenie gospodarki na wstrząsy zewnętrzne, co poprawia popyt wewnętrzny. Większa stabilność polityki gospodarczej, w szczególności w stosunku do sektora bankowego, może pomóc w ożywieniu aktywności kredytowej, co wesprze wzrost gospodarczy. Moody’s argumentuje brak zmiany ratingu tym, że poziom zadłużenia jest nadal wyższy niż w przypadku pozostałych krajów z podobną klasyfikacją. Agencja wymienia jednocześnie przypadki kwalifikujące do pogorszenia oceny Węgier - jeśli zaangażowanie rządu do zachowania deficytu budżetowego poniżej 3% PKB osłabnie lub podjęte zostałyby działania negatywnie wpływające na perspektywy gospodarki, a - co za tym idzie - zagrażałyby zachowaniu malejącego trendu poziomu zadłużenia. Agencja podaje, że spodziewa się do końca bieżącego roku obniżenia stopnia zadłużenia do 74,3% PKB, a w 2016 roku do 73%, co oznacza znaczący spadek w porównaniu z 81% PKB w 2011 roku. Agencja uważa, że sprzyjający trend wzrostowy minionego okresu jest możliwy do utrzymania w następnych latach, a odporność gospodarki węgierskiej w minionym okresie znacznie się poprawiła dzięki wyprowadzeniu z systemu kredytów walutowych. Dodatkowo konwersja kredytów walutowych zniosła ryzyko kursowe dla gospodarstw domowych, co pozytywnie wpływa na konsumpcję. Wyprowadzenie tych kredytów było także korzystne dla sektora bankowego, gdyż poprawiająca się jakość portfolia wspiera ich aktywność i zdolność kredytową. Sektor bankowy czerpie też korzyści ze stabilniejszej polityki gospodarczej (redukcja podatku bankowego w 2016). Agencja chwali wczesne przyjęcie budżetu na 2016 rok (już w czerwcu br.), co pozytywnie wpływa na przewidywalność budżetową.

     

    Rating Fitch dla Węgier bez zmian. Fitch Ratings pozostawił 20 listopada ocenę wiarygodności kredytowej Węgier bez zmian, na poziomie BB+, z perspektywą pozytywną. Według agencji obecny rating odzwierciedla mocne perspektywy gospodarcze kraju oraz znaczną nadwyżkę bieżącego bilansu płatniczego, która przyczyniła się do odczuwalnego zmniejszenia długu zewnętrznego. Zdyscyplinowana polityka budżetowa wspomaga redukcję zadłużenia, które jest jednak nadal wysokie w porównaniu z państwami regionu. Według Fitch spodziewane pozytywne zmiany w środowisku funkcjonowania banków mogą wspomóc ich aktywność kredytową. Agencja prognozuje, że w bieżącym roku gospodarka węgierska wzrośnie o 2,9%, po 3,7% w ubiegłym roku, kiedy to przyspieszenie wywołane zostało przez zintensyfikowanie wykorzystania środków unijnych. Konsumpcja wspierana jest przez poprawiającą się sytuację na rynku pracy, niską inflację i pozbycie się z rynku kredytów walutowych. Zdaniem agencji w 2016 roku dynamika gospodarki może spowolnić do 2,6% z powodu wyczerpujących się możliwości wykorzystania środków unijnych, a w perspektywie średniookresowej tempo wzrostu może pozostać na poziomie 2%. Deficyt budżetowy może wynieść w 2015 roku ok. 2,3% PKB, w przyszłym spaść do 2,1% PKB, a w perspektywie średniookresowej – oscylować wokół 2% PKB. Odnośnie zadłużenia państwa analitycy Fitch podkreślają, że po ubiegłorocznym poziomie 76,1% PKB wskaźnik do 2017 roku może się stopniowo obniżać do 72% PKB, a w 2022 roku osiągnąć 64% PKB. Do tego jednak konieczny byłby  wzrost nominalny PKB w skali 5% rocznie i deficyt budżetowy na maksymalnym poziomie 2% PKB. Fitch podkreślił, że program banku centralnego MNB dotyczący samofinansowania zmniejsza wrażliwość Węgier na ewentualne szoki zewnętrzne i podkreślają, że skumulowana wartość obligacji forintowych, znajdująca się w ręku podmiotów zagranicznych, spadła z 42% w 2012 roku do 26% we wrześniu br. Nadwyżka na bieżącym rachunku bilansu płatniczego pozostanie wysoka za sprawą rosnącego eksportu, spadających cen surowców, wyhamowania popytu wewnętrznego i obniżających się wydatków na odsetki (obsługa długu). Wspieranie przez państwo aktywności kredytowej banków stało się szczególnym celem polityki gospodarczej w ostatnich miesiącach, a realizacja porozumienia zawartego przez rząd z Erste Bankiem i EBOiR (redukcja podatku bankowego) wesprze ten proces i wzmocni kierunek prowadzenia bardziej obliczalnej polityki gospodarczej. Fitch postawił trzy warunki do spełnienia, mogące zaprowadzić do długo wyczekiwanego przez rząd podwyższenia ratingu: poprawa przewidywalności polityki gospodarczej i poprawa środowiska biznesowego (m.in. dla sektora bankowego), redukcja długu zewnętrznego, redukcja zadłużenia państwa. Eksperci wskazują, że w minionych latach te same trzy czynniki były stale wymieniane przez największe agencje ratingowe jako warunki poprawy klasyfikacji ratingu.

     

    Aktualne ratingi dla Węgier (wszystkie tuż poniżej progu zalecanego do inwestycji): Fitch Ratings – BB+ perspektywa pozytywna, S&P – BB+ perspektywa stabilna, Moody’s – Ba1 perspektywa pozytywna.

     

    Prognozy gospodarcze

     

    Jesienna prognoza KE. Komisja Europejska stwierdza, że po wyjątkowo wysokiej dynamice wzrostu PKB w 2014 roku (3,7%) tempo wzrostu w bieżącym i przyszłym roku na Węgrzech będzie bardziej umiarkowane, ale już w 2017 roku - za sprawą środków z nowego unijnego cyklu budżetowego - tempo może wzrosnąć. Komisja Europejska podwyższyła o 0,1% prognozę wzrostu gospodarczego w br. - do 2,9%. Komisja podkreśla, że środki unijne w 2014 roku były w stanie podwyższyć  poziom inwestycji o 11,2% - nie spodziewa się takiego wpływu ani w bieżącym, ani w przyszłym roku (tu raczej spadku).  Od 2017 roku natomiast pozytywne oddziaływanie obecnego cyklu finansowego ma stać się odczuwalne, a tempo wzrostu inwestycji nabrać rozmachu. W okresie prognozowanym przez KE (2015-17) wzrost generowany ma być głównie przez konsumpcję ludności oraz handel zagraniczny. Komisja dodaje, że wydatki gospodarstw w pierwszej połowie 2015 roku wzrosły o ok. 3% za sprawą rosnących dochodów realnych, których wartość dodatkowo zwiększa niska inflacja, wysoki nominalny wzrost płac oraz rozliczenie z bankami. W przyszłym roku podobny efekt wywrze 1-procentowa redukcja stawki PIT oraz dobre wyniki rynku pracy. Nowe inwestycje przemysłu motoryzacyjnego wpływają na wzrost eksportu, co także w dłuższej perspektywie może pozytywnie przyczyniać się do wzrostu PKB. Stopa bezrobocia wykazuje tendencję malejącą i zdaniem Komisji trend ten zostanie utrzymany, by zbliżyć się w 2017 roku do 6%. Wzrost zatrudnienia zawdzięczany będzie głównie sektorowi prywatnemu, ale także dalsze poszerzanie programów prac publicznych ma tu odegrać poważną rolę. Całoroczna inflacja ma wynieść w br. 0%, a w przyszłym 1,9% (głównie ze względu na niskie ceny ropy, żywności i redukcję kosztów energii). W 2017 roku presja inflacyjna pochodząca z realnej gospodarki może podwyższyć stopę inflacji do 2,5%, a na koniec roku do 3%. Komisja ocenia, że negatywnie wpłynąć mogą na produkcję na Węgrzech takie czynniki jak skandal wokół Volkswagena oraz spowolnienie na rynku chińskim i na rynkach wschodzących, które mogą mieć niekorzystne przełożenie na wyniki węgierskiej gospodarki poprzez pośrednie oddziaływanie niemieckiego rynku. Sektor rolny w I połowie 2015 roku wywarł negatywny wpływ na wzrost i to się w pozostałej części roku nie zmieni. Kontynuacja (przy stopniowym wygaszaniu) tzw. pro-wzrostowego programu kredytowego MNB może poprawić warunki kredytowania i wspomóc wzrost. Dzięki konwersji kredytów walutowych gospodarstwa domowe coraz mniej kwot przeznaczają na oszczędzanie, a coraz więcej na konsumpcję. Przybywający na Węgry uchodźcy nie wpływają na perspektywy makroekonomiczne kraju. Komisja jest zdania, że deficyt budżetowy będzie stale się zmniejszał - po 2,5% w ubiegłym roku w roku bieżącym obniży się do 2,3% PKB (za sprawą wzrastających dochodów podatkowych i malejących kosztów obsługi zadłużenia; procesy te tylko częściowo niwelowane będą przez dodatkowe, nieplanowane wydatki wywołane kryzysem migracyjnym i zawieszeniem przez KE dwóch podatków specjalnych wymierzonych w sektor tytoniowy i handlu detalicznego), a w 2016 roku - do 2,1% PKB. Jeżeli plany budżetowe się nie zmienią, deficyt w 2017 roku może zbliżyć się do 2% PKB, a za poprawą deficytu stać nadal będą mogły malejące koszty obsługi zadłużenia, emerytury oraz projekty współfinansowane z UE, które częściowo niwelowane będą przez zapowiedziane już działania budżetowe w postaci redukcji podatków oraz przez zniknięcie oddziaływania jednorazowych dochodów pochodzących ze sprzedaży państwowych gruntów rolnych.

     

     

    Prognoza KE dla Węgier

     

    5 maja 2015

    5 listopada 2015

     

    2015

    2016

    2015

    2016

    2017

    PKB (%)

    2,8

    2,2

    2,9

    2,2

    2,5

    Konsumpcja gospodarstw domowych (%)

    3

    2,7

    3,2

    3,1

    3

    Bezrobocie (%)

    6,8

    6,0

    7,1

    6,7

    6,2

    Deficyt budżetowy (% PKB)

    2,5

    2,2

    2,3

    2,1

    2

    Zadłużenie (% PKB)

    75

    73,5

    75,8

    74,5

    72,6

     

     

     

    Prognoza MFW. W najnowszym World Economic Outlook Międzynarodowy Fundusz Walutowy kreśli bardziej optymistyczne – w porównaniu z wiosenną prognozą – wizje dla gospodarki węgierskiej. W roku bieżącym MFW prognozuje 3% wzrostu PKB (w kwietniu było to 2,7%), a w przyszłym 2,5% (wcześniej 2,3%). Według funduszu nawet w 2020 roku węgierski PKB rosnąć będzie na średnim poziomie 2,1%. W odniesieniu do inflacji MFW liczy na szybszy wzrost cen niż węgierski bank centralny MNB - w br. spodziewa się średniorocznej dynamiki wzrostu cen na poziomie 0,3%, a w następnym 2,3% (MNB odpowiednio 0% i 1,9%). Na koniec br. MFW zakłada inflację na poziomie 2%, a w przyszłym roku 2,4%.

     

    Prognoza OECD. Według OECD wzrost węgierskiego PKB w 2015 roku ma wynieść 3% (bez zmian w stosunku do wcześniejszej prognozy), ale już w 2016 roku ma to być więcej niż wcześniej szacowano – nie 2,2%, a 2,4%. W 2017% wzrost PKB ma wrócić do poziomu 3% (według rządu wegierskiego 3,1%). Inflacja na Węgrzech według OECD ma wynosić: w 2015 r. – 0,1%, w 2016 r. – 2,2%, w 2017 r. – 2,7%. Deficyt budżetowy: 2015 – 2,3% PKB, 2016 – 1,9% PKB, 2017 – 1,5% PKB. W 2017 roku Węgry powinny się intensywnie rozwijać dzięki napływowi środków unijnych z kolejnego cyklu budżetowego. OECD stwierdziła, że coraz bardziej decydującą rolę we wzroście gospodarki otrzymuje popyt wewnętrzny. Dzięki intensywnej konsumpcji wewnętrznej wzrost w 2015 roku pozostał trwały mimo tego, że sektor rolny przyhamował wzrost w połowie roku z powodu niesprzyjającej pogody. Konsumpcja sektora prywatnego pozostała silna, co wspierane było przez jednorazową kompensację w postaci rozliczenia banków, a konwersja kredytów walutowych wzmocniła zaufanie konsumentów oraz stabilizację finansową. Inwestycje sektora prywatnego w coraz większym stopniu przyczyniają się do wzrostu gospodarczego, a inwestycje strukturalne znacznie podskoczyły dzięki intensyfikacji rozdziału środków z kończącego się unijnego cyklu budżetowego. Przy tym eksport wykazuje stały wzrost za sprawą słabnącego kursu forinta oraz zwiększenia mocy produkcyjnych przemysłu motoryzacyjnego poprzez włączenie ich do niemieckiego łańcucha zaopatrzenia. Wzrost zatrudnienia w coraz większej części jest wspierany poprzez rosnący popyt ze strony sektora prywatnego, choć rozszerzenie programów prac publicznych nadal w poważnym stopniu przyczynia się do zmniejszenia bezrobocia. Zdaniem OECD programy prac publicznych mogą być obiecujące, bo z korzyści wzrostu gospodarczego czerpią szerokie kręgi społeczeństwa, ale obecny system wymaga nowego opracowania, bo poprawa perspektyw na rynku pracy najsłabszych grup społecznych (Romowie i nisko wykształceni) wymaga o wiele bardziej ukierunkowanych działań. Organizacja zwraca też uwagę na niski udział młodych kobiet na rynku pracy, w czym nieco pomogło wspieranie elastycznych form zatrudniania, ale zmiana obecnych proporcji wymaga dalszej pracy. Wzrost płac jak na razie był stłumiony, przy czym wzrost płac realnych wspierany był dotychczas przez deflację, będącą wynikiem obniżenia cen energii - oddziaływanie jednak tego czynnika wyczerpie się prawdopodobnie pod koniec 2015 roku. Do tego, by doszło do zbliżenia do poziomu płac zachodnich potrzebne byłoby przeprowadzenie reform wspierających inwestycje sektora prywatnego i poprawę wydajności produkcji. OECD ocenia, że węgierska polityka gospodarcza jest nadal ekspansywna, w 2015 roku budżet był jeszcze dość szczodry, ale w następnych latach musi być bardziej zrównoważony, by utrzymać malejącą tendencję wskaźnika zadłużenia.  Polityka monetarna będzie wspierać gospodarkę, bo programy banku centralnego MNB (ożywiające kredytowanie przedsiębiorstw, wykupienie portfolio niespłacanych kredytów hipotecznych i nieruchomości bankowych, dobrowolne uforintowienie konsumpcyjnych kredytów walutowych) oraz redukcja podatku bankowego są krokami stymulującymi aktywność kredytową banków i umożliwiają bankowi centralnemu zakończenie tzw. pro-wzrostowego programu kredytowego do końca 2016 roku. OECD zwraca jednak uwagę na nadal wysoką proporcję kredytów niespłacanych. Konsumpcja wewnętrzna nie będzie już wspomagana podobnymi działaniami jednorazowymi jak w bieżącym roku, choć będzie to kompensowane częściowo przez wyższy poziom zatrudnienia w sektorze prywatnym oraz niższą stawkę PIT. Eksport pozostanie aktywny, w rezultacie czego bilans rachunku bieżącego wykazywać będzie tendencję wzrostową. Po przejściowym okresie stagnacji gospodarczej inflacja może się „obudzić” i do końca 2017 roku osiągnąć cel założony przez bank centralny (3%). OECD wskazuje na ryzyka, przede wszystkim o charakterze zewnętrznym, takie jak skandal wokół Volkswagena (Węgry mają u siebie prężne zakłady Audi, a sam kraj mocno postawił na przemysł motoryzacyjny), czy działania Fed i ich oddziaływanie w górę na węgierską bazową stopę oprocentowania.

     

    Prognoza Goldman Sachs. Według banku Goldman Sachs dynamika węgierskiej gospodarki spowolni w bieżącym roku do 2,6% PKB i utrzyma ten poziom w kolejnych dwóch latach. To o tyle ciekawa prognoza, że rynek powszechnie przewiduje dalsze spowolnienie wzrostu gospodarczego. Inflacja do końca roku ma przyspieszyć do 1,1%, a na koniec 2016 roku ma wynieść 3,1%. Według Goldman Sachs bazowa stopa oprocentowania kredytów pozostanie w przyszłym roku bez zmian, ale już w 2017 roku wzrośnie (z 1,35%) do 2%, a na koniec 2018 roku do 4%. Bank stwierdza, że w przyszłym roku spodziewać należy się stopniowej dewaluacji forinta - w ciągu trzech miesięcy do 315 HUF/EUR, w ciągu pół roku do 322 HUF/EUR, w ciągu całego roku do 325 HUF/EUR.

     

    Prognoza instytutu Kopint-Tárki. Według instytutu gospodarczego Kopint-Tárki wzrost gospodarczy w br. wyniesie 3% (wcześniej prognozował 3,2%), zaś w roku 2016 2,5% (2,4%). Zadłużenie wynieść ma w tym roku 75,5% PKB, a w przyszłym 74,7%. Analitycy instytutu obniżyli prognozę poziomu inflacji w br. do -0,1%, a w przyszłym roku do 1,7% (z 2,6%). Za realne uznali utrzymanie w bieżącym roku deficytu budżetowego na poziomie 2,4%, a w 2016 - 2,2% PKB. Stwierdzili przy tym, że gospodarowanie budżetem centralnym wydaje się być dość stabilne, z głównych rodzajów podatków z każdego bez wyjątku wpłynęło więcej dochodów niż rok wcześniej, ale znacząco urosły jednocześnie wydatki z uwagi na finansowanie projektów unijnych z budżetu centralnego w wyniku zawieszenia wypłat środków unijnych. Kopint-Tárki spodziewa się w br. 2,8% wzrostu liczby zatrudnionych w przedziale wiekowym 15-74 (wraz z zatrudnionymi w ramach programów robót publicznych), a w 2016 roku wzrostu na poziomie 1,4%. Stopa bezrobocia wynieść ma w br. 6,9%, a w przyszłym 6,5%. Po tegorocznej (niskiej) 2% dynamice nakładów inwestycyjnych brutto na środki trwałe w roku następnym spodziewać należy się dalszych spadków (do 0,5%).

     

    Prognoza instytutu GKI. Na koniec lata br. dane statystyczne potwierdziły spowolnienie wzrostu gospodarki węgierskiej, co nie było zaskoczeniem, bo szybki wzrost w 2014 roku (który trwał jeszcze i w pierwszym kw. br.) był konsekwencją czynników o charakterze przejściowym, takich jak kulminacja napływu środków unijnych poprzedniego cyklu budżetowego, podkręcanie konsumpcji w związku z rokiem wyborczym, nadspodziewany urodzaj w rolnictwie oraz (wcześniejsze) inwestycje przemysłu samochodowego. Perspektywy dla Węgier pogarsza m.in. spowolnienie chińskiej gospodarki oraz pogarszająca się - w konsekwencji zwiększonego ryzyka politycznego (kryzys związany z uchodźcami) - koniunktura w Europie. Przy czym na Węgrzech coraz mocniej widać rezultaty chybionej polityki gospodarczej ostatnich lat: odpływ kapitału i siły roboczej, pogarszającą się podaż w wyniku ograniczenia konkurencji, rozprzestrzenienie się napięć w usługach państwowych (od systemu emerytalnego, przez edukację, aż po służbę zdrowia) wynikających z zużycia rezerw kosztem przyszłych pokoleń. Ryzyka zwiększa także coraz większa izolacja polityczna Węgier. Rząd cierpi na gigantomanię, a realizacja zamierzeń pociągających olbrzymie koszty budżetowe – jak elektrownia jądrowa w Paks czy letnie igrzyska olimpijskie w Budapeszcie – jest coraz bardziej ryzykowna. Polityka gospodarcza na Węgrzech od półtorej dekady nie przynosi sukcesów, a w regionie Węgry należą do jednych z najsłabszych. Początkowo kraj próbował rozwijać się z napływającego kapitału zagranicznego, a także zadłużając się. W ostatnich latach rozwój oparł o napływ środków unijnych. Niestety, wykorzystanie środków z zewnątrz w żadnym przypadku nie było połączone z udanymi reformami krajowymi. Co więcej, od zmiany rządu w 2010 roku trwa budowa modelu eliminującego gospodarkę rynkową w celu nowego rozdziału dochodów na rzecz uprzywilejowanych grup biznesu. Zużycie rezerw, nieprzewidywalność przepisów prawnych, nieobliczalność gospodarcza, zarządzanie gospodarką w oparciu o kryterium lojalności czyni gospodarkę węgierską nieperspektywiczną i zmusza część kapitału oraz siły roboczej do opuszczania kraju. Nieudanym okazało się stymulowanie wzrostu gospodarczego poprzez niską stopę bazową i słabego forinta. Dużą rolę odegrała tutaj polityka prowadzona przeciwko bankom, która w całej gospodarce podkopała zaufanie do stabilności i pewności środowiska prawnego, a tym samym obniżyła skłonność do inwestowania. Co ciekawe, bank centralny wykazuje wobec banków o wiele bardziej konfrontacyjne stanowisko niż resort gospodarki, który – choć czyni to niekonsekwentnie - dąży jednak do ugody. A bank centralny, czyli Węgierski Bank Narodowy (MNB) coraz bardziej chce – w sposób nieakceptowany w Europie – rozszerzenia zakresu swoich kompetencji. W tym celu przejął funkcje nadzorcze nad sektorem finansowym (dawnego nadzoru finansowego PSZÁF), kontrolę nad systemem giro, chce pełnej kontroli nad giełdą. Niezwykle ambitnie – i z nie do przyjęcia w tej profesji stronniczością – bierze udział w organizacji edukacji ekonomicznej i badań. Co więcej, zysk MNB, który przejściowo podskoczył w wyniku dewaluacji forinta (wywołanego po części wskutek działań własnych banku), bank inwestuje w fundacje publiczne – czyli pośrednio w finansowanie budżetu państwa – oraz w zakupy (np. nieruchomości), zamiast wpłacać go do budżetu w celu redukcji zadłużenia czy tworzyć rezerwy na trudniejsze czasy (np. na prowzrostowy program kredytowy, który już obecnie przynosi MNB rocznie 30-35 mld HUF strat). To wszystko jest dość niezwykłym zachowaniem ze strony banku centralnego. Wzrost płac w 2015 roku wyniesie ok. 3% r/r, lecz w porównaniu z zeszłorocznym spadkiem poziomu cen tempo wzrostu płac realnych i dochodów realnych będzie nieco powolniejsze z uwagi na minimalnie rosnącą inflację. Natomiast dynamika konsumpcji wzrośnie z 1,5% do 2,5% wskutek wzrastających od trzech lat dochodów realnych i niższych obciążeń kredytowych gospodarstw w wyniku rozliczenia z bankami. W 2016 roku płace realne w rezultacie wyższej inflacji wyższe będą tylko o 1,3%, wartość realna emerytur pozostanie niezmieniona, zatem dochody realne, a także konsumpcja rosnąć będą w powolniejszym tempie (o 1% i 1,5%). Nakłady inwestycyjne na środki trwałe po 4,2% spadku w 2012 roku, 5,2% wzroście w 2013 roku, w 2014 roku podskoczyły o 11,7%. W br. spodziewana jest stagnacja, której główną przyczyną jest wyczerpanie się inwestycji i działań rozwojowych przemysłu samochodowego oraz projektów realizowanych ze środków unijnych. W 2016 roku spodziewać się można 5% spadku z powodu zmniejszenia strumienia tych środków. Choć realne koszty zaciągnięcia kredytu pod wpływem prowzrostowych programów kredytowych MNB stały się bardziej przystępne, to i tak są nadal wysokie. Z drugiej strony przeważająca większość przedsiębiorstw w ogóle nie kwapi się do zaciągania kredytów. Stopa inwestycji w 2013 roku wyniosła 19,9%, w 2014 roku 21,3%, w br. osiągnąć może 20,8%, a w 2016 roku obniżyć się może do 19,3%. Gospodarka węgierska w I kw. 2015 roku wzrosła o 3,6%, a w II kw. o 2,7% - co oznacza, że rozpoczęło się spowolnienie wzrostu. W II połowie bieżącego roku oraz w roku następnym spodziewać się można dalszego hamowania w wyniku przejściowego spadku napływu środków unijnych, przyhamowania spożycia krajowego oraz z powodu pogorszenia się możliwości eksportowych, które są konsekwencją małej ilości nowych przemysłowych mocy produkcyjnych, zmniejszającej się rolniczej bazy towarowej nadającej się na eksport oraz coraz mniej stabilnej koniunktury europejskiej. Spożycie krajowe PKB, po 3,7% wzroście w ubiegłym roku, w br. wzrośnie o 1%, a w następnym wzrost nie osiągnie nawet 0,5%, co odzwierciedla zapaść trendu inwestycyjnego. Na 2015 rok GKI prognozuje 2,7% wzrostu PKB, a na 2016 2%. Produkcja przemysłowa w II połowie 2015 roku nieco spowolni, a w wymiarze rocznym spodziewać się można tempa wzrostu na poziomie 7%. Wyhamowywanie trwać będzie także w 2016 roku z powodu braku znaczących nowych mocy produkcyjnych - tempo wzrostu wahać się będzie ok. 5-6%. Popyt generowany środkami unijnymi i budżetowymi, będący motorem rynku budowlanego, spadać będzie w roku bieżącym oraz w przyszłym, a zamówienia rynkowe tylko częściowo będą w stanie zrównoważyć ten negatywny wpływ. W jego wyniku dynamika wzrostu przemysłu budowlanego z 14% w 2014 roku spadnie w br. do 3-5%, a w 2016 do 2%. W rolnictwie, w porównaniu z zeszłym rokiem, spodziewać się można słabszych wyników, a w przypadku przeciętnej pogody w przyszłym roku można liczyć się z ich powtórką. Hodowla zwierząt jak dotychczas zaskakująco dobrze reagowała na zmiany powodowane nowymi przepisami ustawy o obrocie gruntów rolnych. PKB usług - nieco odstając od wyników zeszłego roku - wzrośnie w br. o 2%, a w 2016 roku jego tempo spowolni do 1,3% (w żadnym z tych lat nie osiągnie jednak przeciętnego tempa wzrostu gospodarki narodowej). W obu latach szybciej wzrastać będą usługi biznesowe. Węgierski eksport towarów i usług wzrastać będzie w latach 2015-16 roku szybciej niż import, w rezultacie czego nadwyżka urośnie, a średnia proporcja wymiany poprawi się. Polityka gospodarcza „otwarcia na Wschód oraz otwarcia na Południe” nie doprowadziła do przeobrażeń w strukturze relacji z partnerami w handlu zagranicznym. Głównym rynkiem zbytu dla eksportu węgierskiego nadal pozostanie UE. Węgierska polityka zagraniczna i krajowa w niektórych przypadkach rażąco narusza i obraża głównych partnerów polityczno-gospodarczych kraju, co negatywnie wpływa na współpracę gospodarczą. Liczba zatrudnionych w 2015 roku we wszystkich sektorach gospodarki narodowej wzrośnie o 2%, ale w 2016 roku już tylko o 1%. Statystyczna stopa bezrobocia z 7,7% w ubiegłym roku w br. spadnie do 7,2%, a w 2016 roku do 7%. Rzeczywiste bezrobocie wynosi ok. 10%. Rynek pracy UE przyciąga głównie tych pracobiorców, na których także w kraju byłoby olbrzymie zapotrzebowanie, ale krajowe płace i warunki pracy nie są dla nich konkurencyjne. Zatrudnianie w ramach programów pracy publicznej jest raczej przeszkodą, niż pomocą dla powstawania realnych miejsc pracy. Sektor finansowy wszędzie na świecie stał się ofiarą kryzysu, ale na Węgrzech w sposób zwielokrotniony: udział tego sektora w PKB w okresie 2015-16 wyniesie już tylko 3,6-3,7%, co stanowi spadek o 1% w stosunku do najlepszego okresu. Spadek jest wprawdzie konsekwencją niezrównoważonego zadłużania się z wcześniejszego okresu, ale długotrwałe zamrożenie aktywności tego sektora ściśle powiązane jest z obecną polityką gospodarczą, która niszczy środowisko biznesu. Wyprowadzenie z systemu finansowego kredytów denominowanych w walutach obcych (konwersja) zostało ostatecznie rozwiązane, lecz w ten sposób, że gospodarstwa domowe – poprzez straty na kursie walutowym – ponoszą jednak znaczącą część ciężarów (ok. 3 bln HUF). System bankowy wziął na siebie – w postaci zwrotu odsetek kredytowych i wymierzonych w niego podatków specjalnych – również olbrzymią kwotę (2-2,5 bln HUF), podczas gdy państwo nie przejęło na siebie nawet jednej dziesiątej wartości tej operacji (ok. 0,5 bln HUF). Rząd stara się zwiększać źródła wzrostu gospodarczego poprzez zawarcie częściowej ugody z bankami (przyszłoroczna obniżka podatku bankowego), lecz jak na razie nie przyniosło to jeszcze efektu. W br. skumulowana wartość kredytów przedsiębiorstw i gospodarstw będzie dalej maleć, ale w 2016 roku rozpocząć się może pewien wzrost (nieco skromniejszy niż spadek w br.), natomiast jakość portfolio kredytowego, po poprawie w br., może się ponownie pogorszyć. Według GKI realizacja w 2015 roku deficytu budżetowego założonego na poziomie 2,4% PKB, a w 2016 roku na 2% PKB nie jest przesądzona, a w obu latach prawdopodobne jest osiągnięcie o kilka dziesiątych procent wyższego deficytu. Zależy to głównie od tego, jaką możliwą do osiągnięcia proporcję rząd uważa za konieczną dla pewnego uniknięcia wszczęcia postępowania procedury nadmiernego deficytu (EDP). Deficyt budżetowy kształtowany jest bez przeprowadzania przemian strukturalnych, za pomocą jednorazowych działań i środków, a podtrzymywanie antywzrostowego systemu podatkowego oraz niszczenie wielkich systemów budżetowych narzuca dodatkowe ciężary na przyszłe pokolenia. W 2014 roku i w I połowie 2015 roku przejściowo zanikła inflacja, a stopa bazowa osiągnęła poziom minimalny. Od II połowy br. stopniowo wyczerpuje się oddziaływanie - określonego przez rząd - programu redukcji kosztów energii dla gospodarstw oraz spadku cen ropy, w wyniku czego rozpocznie się powolny wzrost cen. W 2015 roku spodziewać się można 0% lub minimalnie wyższej inflacji, a w 2016 roku 2,5% wzrostu cen. Stopa bazowa pozostanie prawdopodobnie w br. na poziomie 1,35%, po czym pod koniec 2016 roku może znaleźć się w okolicach 1,8%. Rada Monetarna podejmie prawdopodobnie decyzję o podwyżce stopy bazowej w momencie możliwie późnym, co sprawi, że kurs forinta będzie nadal słabł - w 2015 roku spodziewać się można przeciętnego, rocznego kursu EUR na poziomie 310 HUF, a w 2016 roku - 320 HUF. Bilans obrotów bieżących i kapitałowych Węgier od 2009 roku wykazuje coraz większą nadwyżkę, która w 2015 roku osiągnie prawdopodobnie 9 mld EUR, a - wraz ze zmniejszeniem napływu środków unijnych - w 2016 roku zmniejszy się do 7,5 mld EUR. W minionych siedmiu latach skumulowana wartość kapitału na Węgrzech pozostała niestety bez zmian. W 2014 roku opuściło kraj 1 mld EUR kapitału netto (w I połowie 2015 roku 1,2 mld EUR). Według danych narodwoego Urzędu Podatkowego i Celnego (NAV) proporcja własności zagranicznej pomiędzy 2011 i 2013 rokiem zmniejszyła się o 4%. Brak kapitału do tej pory nie prowadził do dużych problemów tylko dlatego, że w jego miejsce wstąpiły środki unijne – ale w innych krajach regionu środkami unijnymi nie zastępowano, a uzupełniano zagraniczny kapitał aktywny. Mimo poprawy, która nastąpiła pod koniec 2014 roku i w I połowie 2015 roku wszystkie trzy duże agencje ratingowe pozostawiły swe klasyfikacje dla Węgier w kategorii niezalecanej do inwestycji (mimo sygnalizowania pozytywnych perspektyw). Ewentualne podniesienie ratingów do kategorii zalecanej do inwestycji może się przesunąć na rok 2016.

     

     

    Prognoza GKI

    2014 rok

    Prognoza na 2015 rok

    Prognoza na 2016 rok

    PKB

    103,6

    102,7

    102

    • rolnictwo

    112,6

    90

    100

    • przemysł

    105,3

    105,5

    104

    • budownictwo

    113,6

    103

    102

    • handel

    103,7

    105

    101

    • transport

    103,7

    102

    101,5

    • informacja, komunikacja

    102,9

    103

    102

    • usługi finansowe

    99,3

    99

    100

    • transakcje dot. nieruchomości

    99,5

    101

    102

    • działalność naukowa, techniczna, admin.

    105,4

    103

    103

    • administracja, edukacja, służba zdrowia

    99,9

    100

    100

    • sztuka, rekreacja

    103,1

    102

    102

    Krajowe spożycie PKB

    103,7

    101

    100,3

    • konsumpcja indywidualna

    101,6

    102,5

    101,5

    • nakłady na środki trwałe

    111,7

    100

    95

    Eksport

    107

    108

    105,5

    Import

    108,5

    106,5

    104

    Inflacja (rok poprzedni = 100)

    99,8

    100

    102,5

    Stopa bezrobocia

    7,7

    7,2

    7

    Deficyt budżetowy jako % PKB (ESA)

    -2,6

    -2,6

    -2,3

     

     

     

     

    Bardzo serdecznie zapraszamy na naszą stronę internetową, gdzie regularnie, w cyklu comiesięcznym, przedstawiamy aktualne dane makroekonomiczne, prognozy gospodarcze oraz mnóstwo innych ciekawych informacji na temat węgierskiej gospodarki:

    http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/.

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

     

     

     

     

    Wyszczególnienie

    2009

     

    2010

     

     

    2011

     

    2012


    2013

     

    2014

    PKB wartość globalna wg cen bieżących

    (ESA 2010)

    26.174 mld HUF

    93,3 mld EUR

    26.946 mld HUF

    97,8 mld EUR

    28.035 mld HUF

    100,3 mld EUR

     

    28.548 mld HUF

    98,6 mld EUR

    29.846 mld HUF

    100,5 mld EUR

    32.179 mld HUF103,3 mld EUR

    PKB wartość na 1 mieszkańca

    9.280 EUR/os

    2.611 tys. HUF

    9.847

    EUR/os.

    2.694 tys. HUF

    10.100

    EUR/os.

    2.811 tys.

    HUF/os.

    9.900 EUR/os.

    2.877 tys.

    HUF/os.

    10.200 EUR/os.

    3.016 tys. HUF

    10.500 EUR/os.

    3.233 tys. HUF

    PKB wartość na 1 mieszkańca w jednostkach parytetu siły nabywczej (GDP/PPS) (EU-27-28=100%)

    65%

    65%

    66%

    66%

    66%

    68%

    Tempo wzrostu PKB ESA2010

    -6,6%

    0,7%

    1,8%

    -1,7%

    1,9%

    3,7%

    Relacja deficytu/nadwyżki sektora finansów publicznych do PKB

    -4,6%

    -4,2%

    +4,3%

    (-2,43%,

    elementy jednorazowe)

    -1,9%

    -2,2%

    -2,6%

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB

    78,3%

     

    77,5%

     

    80,9%

     

    79,2%

     

    79,2%

     

    76,9%

    (ESA2010)

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI, zmiana roczna)

    4,2%

     

    4,9%

     

    3,9%

     

    5,7%

    1,7%

    -0,2%

    Stopa bezrobocia

    10,0%

    11,2%

    10,9%

    10,9%

    10,2%

    7,1%

    Wartość obrotów handlu zagranicznego

    114,8 mld EUR

    137,3 mld EUR

    152,9 mld EUR

    153,2 mld EUR

    156,6 mld EUR

    163 mld EUR

    Wartość eksportu

    59,7 mld EUR

    71,4 mld EUR

    79,9 mld EUR

    80,0 mld EUR

    81,3 mld EUR

    84,7 mld EUR

    Wartość importu

    55,1 mld EUR

    65,9 mld EUR

    73,0 mld EUR

    73.2 mld EUR

    75,3 mld EUR

    78,3 mld EUR

    Bilans handlu zagranicznego

    +4,6 mld

    EUR

    +5,5 mld EUR

    +6,9 mld EUR

    +6,8 mld EUR

    +6,0 mld EUR

    6,4 mld EUR

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    1.495 mln EUR

    1.795 mln

    EUR

     

    3.739 mln

    EUR

     

     

    10.461 mln

    EUR

     

    2.316 mln EUR

     

    5.333 mln EUR

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    1.938 mln EUR

    1.185 mln

    EUR

     

     3.162 mln EUR

     

    8.210 mln

    EUR

     

    1.701 mln EUR

     

    2.612 mln EUR

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

    64,2 mld EUR

    68,5 mld

    EUR

     

    65,3 mld

    EUR

     

    78,5 mld

    EUR

     

    80,6 mld

     EUR

     

    81,3 mld

     EUR

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

    13,5 mld EUR

    17,5 mld

    EUR

     

    18,6 mld

    EUR

     

    26,3 mld

    EUR

     

    28,7 mld EUR

     

    32,1 mld EUR

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji  bezpośrednich  na osobę

    149 EUR/os.

    180

    EUR/os.

     

    376

    EUR/os.

     

    1056

    EUR/os.

     

    234

    EUR/os.

     

    537

    EUR/os

    Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na osobę

    6.401 EUR/os.

    6.862

    EUR/os.

    318

    EUR/os.

    828

    EUR/os.

    172

     EUR/os

    263

    EUR/os

    Średni kurs EUR/HUF

    281

    275,41

    279

    289,42

    296,92

    308,66

    Średni kurs USD/HUF

    202

    208,15

    200,72

    225,37

    223,70

    232,52

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Źródło: Centralny Urząd Statystyczny (KSH), Węgierski Bank Narodowy (MNB), Ministerstwo Gospodarki Narodowej (NGM), Kopint-Tárki Instytut Badań Koniunktur Gospodarczych Zrt., Europejski Urząd Statystyczny Eurostat

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

    Wzrost wartości dodanej brutto (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100,0):

     

     

     

     

    2013

    2014

    2015

    IV kw.

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    Rolnictwo

    115,7

    108,37

    115,7

    115,6

    112,5

    91,8

    80,7

    81,6

    Przemysł, w tym:

    100,3

    105,2

    106,6

    106,3

    105,3

    107,7

    105,7

    105,2

         przemysł przetwórczy

    99,7

    108,0

    108,2

    106,1

    105,0

    108,2

    106,7

    105,9

    Budownictwo

    110,2

    125,7

    120,5

    111,1

    104,8

    109,3

    106,8

    99,5

    Usługi, w tym:

    104,4

    101,9

    102,0

    101,1

    101,8

    102,1

    102,7

    103,7

         handel, gastronomia, noclegi

    110,1

    103,6

    103,4

    103,7

    106,5

    105,3

    105,4

    107,4

         transport, magazynowanie

    101,0

    102,0

    102,9

    102,6

    103,7

    100,1

    102,6

    102,9

         IT, telekomunikacja

    103,9

    103,5

    103,5

    102,2

    101,4

    102,3

    102,8

    104,5

         działalność finansowa, ubezpieczeniowa

    94,3

    99,1

    99,4

    97,0

    97,0

    99,0

    99,4

    99,8

         nieruchomości

    100.8

    98,7

    98,8

    99,6

    99,1

    100,6

    101,2

    101,5

         działalność zawodowa, naukowa, techniczna

    105,4

    108,8

    106,4

    104,3

    105,2

    105,3

    105,1

    106,2

         administracja, edukacja, opieka zdrowotna

    104,8

    99,5

    100,1

    98,1

    96,5

    99,3

    100,7

    100,9

    PKB razem

    103,2

    103,8

    104,1

    103,4

    103,3

    103,5

    102,7

    2,4

     

     

    Źródło: KSH

     

    3.4. Działania rządu węgierskiego w sferze gospodarczej

     

    Zachęcamy do systematycznego odwiedzania naszej strony internetowej http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/, gdzie co miesiąc, na bieżąco, informujemy o działaniach rządu i najważniejszych procesach zachodzących w węgierskiej gospodarce.

     

    3.5. Handel zagraniczny Węgier

     

     

    2014 rok

     

    Wg danych KSH (węgierski urząd statystyczny) w 2014 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 162.978,2 mln EUR (dla porównania: 156.429,1 mln EUR w 2013 roku), przy dodatnim saldzie na poziomie 6.402,2 mln EUR (o 606,3 mln EUR mniej w porównaniu z rokiem 2013). Wartość eksportu wyniosła 84.690,2 mln EUR (81.718,8 mln EUR w 2013 roku, wzrost o 4,2%), a importu 78.288 mln EUR (74.710,3 mln EUR w 2013 roku, wzrost o 4,7%).

     

    Najważniejsi odbiorcy węgierskiego eksportu w 2014 r. to: Niemcy (23,2 mld EUR, wzrost o 10,5%), Austria (4,6 mld EUR, wzrost o 2,8%),  Rumunia (4,6 mld EUR, spadek o 0,1%), Słowacja (4,1 mld EUR, spadek o 5,1%), Włochy (3,9 mld EUR, wzrost o 1,3%), Francja (3,8 mld EUR, wzrost  o 5,3%), Polska (3,3 mld EUR, wzrost o 3,3%), Czechy (3,2 mld EUR, wzrost o 5,3%), Wielka Brytania (3,0 mld EUR, spadek o 3,6%), USA (3,0 mld EUR, wzrost o 20,2%) i Rosja (2,1 mld EUR, spadek o 16,0%).

     

    Najważniejsi partnerzy w węgierskim imporcie w 2014 r. to: Niemcy (19,7 mld EUR, wzrost o 5,7%), Rosja (5,4 mld EUR, spadek o 14,9%), Austria (5,6 mld EUR, wzrost o 14,0%), Słowacja (4,2 mld EUR, spadek o 0,6%), Chiny (4,0 mld EUR, spadek o 0,3%), Polska (4,0 mld EUR, wzrost o 12,3%), Włochy (3,4 mld EUR, wzrost o 5,0%), Czechy (3,5 mld EUR, wzrost o 16,1%), Holandia (3,1 mld EUR, wzrost o 10,9%), Francja (3,7 mld EUR, wzrost o 30,9%), Rumunia (2,5 mld EUR wzrost o 19,1%).

     

    Spośród głównych partnerów handlowych ujemne saldo w 2014 roku Węgry odnotowały z: Rosją (3,330 mld EUR), Chinami (2,412 mld EUR), Austrią (1,027 mld EUR), Koreą Płd. (812 mln EUR), Polską (803 mln EUR), Holandią (702 mln EUR), Tajwanem (487 mln EUR), Japonią (390 mln EUR), Belgią (321 mln EUR), Hongkongiem (290 mln EUR), Singapurem (225 mln EUR), Irlandią (151 mld EUR), Indiami (129 mld EUR), Słowacją (123 mln EUR) i Malezją (102 mln EUR).

     

    Obroty handlowe Węgier z krajami Unii Europejskiej stanowiły w 2014 roku 78% całości eksportu i 75% importu.

     

    I-IX 2015

     

    Wg danych KSH (węgierski urząd statystyczny) w pierwszych trzech kwartałach 2015 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 129.151,1 mln EUR. Wartość eksportu wyniosła 67.656,5 mln EUR (wzrost o 7,3%), a importu 61.494,6 mln EUR (wzrost o 6,0%), a dodatnie saldo 6.161,9 mln EUR.

     

    3.6. Relacje gospodarcze z UE

     

    Zapraszamy na naszą stronę internetową:

    http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/. Prezentujemy tam także najważniejsze wydarzenia w relacjach gospodarczych w kontekście Unii Europejskiej.

     

     

     

    3.7. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

    Węgry są członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych od 1955 roku i jej instytucji stowarzyszonych (ILO, UNESCO, FAO, WHO itp.). W 1982 roku zostały członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Banku Światowego oraz IFC (Międzynarodowej Korporacji Finansowej). Ponadto są sygnatariuszami GATT, członkiem WTO, OECD, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). W 1999 roku Węgry przystąpiły do NATO, a od 2004 roku są członkiem Unii Europejskiej.

     

    Członkostwo Węgier w organizacjach międzynarodowych w kolejności alfabetycznej: ACCT (obserwator), Grupa Australijska (Australia Group), BIS, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EIB, ESA (pełnoprawny członek od 25.11.2015), UE, FAO, G-9, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, NAM (gość), NATO, NEA, NSG, OAS (obserwator), OECD, OIF (obserwator), OPCW, OSCE, PCA, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICIP, UNHCR, UNIDO, UNOMIG, UPU, WCL, WCO, WEU (stowarzyszony), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTO, ZC i wiele innych.

     

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Mając na uwadze międzynarodowe zobowiązania prawne zarówno Polski, jak i Węgier w Traktacie Akcesyjnym do Unii Europejskiej, dokonano przeglądu umów dwustronnych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską, po czym 17 czerwca 2005 roku został podpisany protokół, w myśl którego część dotychczasowych umów utraciła moc obowiązującą. 

     

    Obowiązujące umowy o charakterze gospodarczym:

     

    • Traktat koncyliacyjno-arbitrażowy między Polską a Węgrami. (Data podpisania: 1928-11-30;  Data wejścia w życie: 1930-02-28); Publikacja: 1930/13/93 Dz. U.,
    • Umowa między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej. (Data podpisania: 1965-07-18;  Data wejścia w życie: 1965-11-19); Publikacja: 2003/4/36 MP,
    • Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o zmianie art. 22 Umowy między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej sporządzonej w Budapeszcie dnia 18 lipca 1965 r. (Data podpisania: 2003-08-21; Data wejścia w życie: 2003-09-22); Publikacja: 2003/48/734 MP,
    • Umowa między Rządem PRL i Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o komunikacji lotniczej.  (Data podpisania: 1976-02-12;  Data wejścia w życie: 1976-10-23); dotychczas nie opublikowano,
    • Układ między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Węgierską o przyjacielskiej i dobrosąsiedzkiej współpracy.  (Data podpisania: 1991-10-06; Data wejścia w życie: 1992-06-15); Publikacja: 1992/59/298 Dz. U.,
    • Umowa między Rzeczpospolitą Polską i Republiką Węgierską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-06-16); Publikacja: 1995/113/542 Dz. U.,
    • Konwencja między RP i Republiką Węgierską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.  (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-09-10); Publikacja: 1995/125/602 Dz. U.,
    • Protokół do Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Budapeszcie dnia 23 września 1992 r.  (Data podpisania: 2000-06-27; Data wejścia w życie: 2002-05-01); Publikacja: 2002/108/946 Dz. U.,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy w dziedzinie usług transportowych. (Data podpisania: 1993-01-05;  Data wejścia w życie: 1993-09-23); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej. (Data podpisania: 1996-11-19;   Data wejścia w życie: 1997-04-25); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.   (Data podpisania: 1997-04-03;   Data wejścia w życie: 1997-10-21); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej w sprawie międzynarodowych towarowych przewozów kombinowanych. (Data podpisania: 1998-04-15;  Data wejścia w życie: 1999-10-08); dotychczas nie opublikowano.

    4.2. Polsko-węgierskie relacje handlowe

     

    2014 rok

     

    Wg danych węgierskiego urzędu statystycznego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły 7,3 mld EUR (polski eksport 4,1 mld EUR /+12,3%/, import 3,3 mld EUR /+3,3%/, dodatnie dla Polski saldo 0,8 mld EUR).

    Z kolei wg danych GUS obroty wyniosły 6,9 mld EUR (polski eksport 4,3 mld EUR /+9,6%/, import 2,6 mld EUR /-0,5%/, dodatnie dla Polski saldo 1,8 mld EUR).

     

    I półrocze 2015 roku

     

    Wg danych węgierskiego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły 3,9 mld EUR (polski eksport 2,2 mld EUR /+11%/, import 1,7 mld EUR /3,8%/, dodatnie dla Polski saldo 0,5 mld EUR).

    Wg danych GUS obroty wyniosły 3,7 mld EUR (polski eksport 2,3 mld EUR, import 1,4 mld, dodatnie dla Polski saldo 0,9 mld EUR).

     

     

    4.3. Współpraca inwestycyjna (wg danych NBP za 2013 rok)

     

    Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce

     

    Napływ węgierskich inwestycji do Polski w 2014 roku wyniósł ogółem 105,5 mln EUR (dla porównania: 23,0 mln w 2013 roku, 183,4 mln EUR w 2012 roku, 91,1 mln EUR w 2011 roku, 197,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 68,6,5 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków 1,8 / 35,1mln EUR, a wartość pozostałych inwestycji 23,4/-11,8  mln EUR.

     

    Zobowiązania Polski z tytułu węgierskich inwestycji bezpośrednich wyniosły w 2014 roku 648,3 mln EUR  dla porównania 503,7 mln EUR w 2013 roku, 939,2 mln EUR w 2012 roku, 604,4 mln EUR w 2011 roku, 556,8 mln EUR w 2010 roku), przy czym na zobowiązania te złożyły się: kapitał własny i reinwestowane zyski na poziomie 567,3 / 81,0 mln EUR oraz pozostałe inwestycje na poziomie  200,5/119,5 mln EUR.

     

    W 2014 roku dochody węgierskich inwestorów z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału wyniosły 31,8 mln EUR (dla porównania: 26,7 mln EUR w 2013 roku, 42,0 mln EUR w 2012 roku, 29,3 mln EUR w 2011 roku, 18,5 mln EUR w 2010 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 29,3 mln EUR, reinwestowane zyski 1,8 mln EUR, odsetki 0,7 mln EUR.

     

    Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech

     

    Odpływ kapitału z tytułu polskich inwestycji na Węgrzech w 2014 roku wyniósł ogółem  9,8 mln EUR (dla porównania: 52,3 mln EUR w 2013 roku, 206,9 mln EUR w 2012 roku, -5,8 mln EUR w 2011 roku, 37,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 36,0 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków -26,9/0,7  mln EUR, a wartość pozostałych inwestycji  -1,1/-1,8 mln EUR.

     

    Stan należności Polski z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech na koniec 2014 roku wyniósł  331,3 mln EUR (dla porównania: 351,1 mln EUR w 2013 roku, 482,7 mln EUR w 2012 roku, 380,0 mln EUR  w 2011 roku, 404,1 mln EUR w 2010 roku), przy czym na należności te złożyły się: kapitał własny i reinwestowane zyski na poziomie 286,7/44,5 mln EUR oraz pozostałe inwestycje na poziomie 210,0/165,5 mln EUR.

     

    Dochody rezydentów z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech wyniosły w 2014 roku -14,4 mln EUR (dla porównania: -10,9 mln EUR w 2013 roku10,2 mln EUR w 2012 roku, -43,2 mln EUR w 2011 roku, 13,0 mln EUR w 2010 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 16,2 mln EUR, reinwestowane zyski -26,9 mln EUR, odsetki -3,8 mln EUR.

     

    4.4. Współpraca regionalna

     

    Na płaszczyźnie dwustronnej współpracują ze sobą samorządy lokalne. Poniżej zarejestrowane porozumienia i umowy o współpracy województw:

     

    • Porozumienie między Województwem Lubelskim a Komitatem Hajdu-Bihar (podpisane 18 kwietnia 2000 r. w Lublinie),
    • Porozumienie między Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Zala (podpisane),
    • Porozumienie między Województwem Śląskim a Komitatem Borsod-Abauj-Zemplen (podpisane 9 kwietnia 2001 r. w Katowicach),
    • Porozumienie między Województwem Opolskim a Komitatem Fejer (podpisane 21 sierpnia 2000 r.),
    • Porozumienie między Województwem Mazowieckim a Komitatem Peszt (podpisane 27 maja 2002 r.),
    • Umowa o współpracy między Województwem Łódzkim a Komitatem Csongrad (podpisane 3 września 2004 roku w Łodzi).
    • List Intencyjny o współpracy pomiędzy Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Komarom-Esztergom (podpisany)
    • List Intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a  Parkiem natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja), Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych (Reseau de lacs de plaine), 2007.

    Współpraca na poziomie partnerskich miast i gmin (ok. 100) jest także bardzo ożywiona, czego wyrazem było powołanie kilka lat temu, Forum Miast Partnerskich Polski i Węgier, które służy jako płaszczyzna wymiany poglądów i doświadczeń, oraz jest przykładem dla kolejnych inicjatyw. Gospodarzem I Forum w 2006 r. było miasto Győr. Następne fora miały miejsce kolejno: w 2007 r. w Przemyślu, w 2008 r. w Debreczynie, w 2009 r. w Krośnie, w 2010 roku w Budapeszcie (III. dzielnica), a w 2011 roku w Poznaniu. W marcu 2012 roku gospodarzem Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej było województwo Csongrád, w roku 2013 Tarnów, w 2014 Eger, w 2015 roku Katowice, a w 2016 roku będzie nim Budapeszt.

     

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

     

    Na poziomie krajowym pomiędzy Węgierską Izbą Handlowo-Przemysłową a Krajową Izbą Gospodarczą istnieje formalne porozumienie o współpracy z 1991 r. Obie izby są członkami EUROCHAMBRES, ICC i współpracują na roboczo w różnych zakresach – wspólne programy, szkolenia, wymiana informacji itp. Izby na poziomie regionalnym i lokalnym najczęściej współpracują ad hoc przy okazji różnych imprez (targi, wystawy, spotkania biznesowe itp). Od czasu przystąpienia do UE izby współpracują na poziomie organizacji unijnych, jak również przy realizacji wspólnych projektów.

     

     

    Dostęp do rynku


     

     

    5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

     

    Formy prawne i zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech reguluje kodeks cywilny (ustawa V z 2013 roku), który obowiązuje od 15 marca 2014 roku. Węgierskie regulacje dot. firm i spółek są podobne do tych, jakie obowiązują w innych krajach UE. Natomiast kwestie dot. ewidencji działalności gospodarczej oraz procedur związanych z zakończeniem działalności reguluje ustawa V z 2006 r.

     

    Firmy zagraniczne mogą rejestrować swoje oddziały i przedstawicielstwa w Węgierskim Sądzie Rejestrowym (Cégbíróság).

     

    Podstawowe formy prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech to:

    • spółka jawna Kkt. (Közkereseti Társaság, Unlimited Partnership),
    • spółka komandytowa Bt. (Betéti Társaság, Limited Partnership),
    • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kft. (Korlátolt Felelősségű Társaság, Limited Liability Company),
    • spółka akcyjna  Rt. (Részvénytársaság, Company Limited by Shares).

    Rozróżnia się dwa rodzaje spółek akcyjnych:

    • spółki o zamkniętym akcjonariacie Zrt. (Zártkörűen működő részvénytársaság, Closed Company Limited by Shares)
    • spółki o akcjonariacie publicznym Nyrt. (Nyilvánosan működő részvénytársaság, Public Company Limited by Shares).

    Firmy zagraniczne wybierają zazwyczaj formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Kft.) lub spółki akcyjnej (Rt.).

     

    Z dniem 1 lipca 2009 roku dotychczasowe spółki użyteczności publicznej (węg. Kht. - tworzone przez samorządy i państwo ze środków publicznych) zostały wyprowadzone z systemu prawnego, przez ich wcześniejszą likwidację lub przekształcenie i wcielenie do organu budżetowego.

     

    Nie odnotowano żadnych przeszkód/barier dla polskich firm w handlu i prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Węgier.

     

    5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

     

    Na Węgrzech obywatele RP mogą swobodnie podejmować zatrudnienie. Obywatele krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie muszą posiadać zezwolenia na pracę. Od 1 stycznia 2008 roku rejestracja cudzoziemców podejmujących pracę na Węgrzech odbywa się na podstawie zgłoszenia przez pracodawcę do terenowego urzędu pracy (bez personalizacji – podaje się wyłącznie liczbę osób).

     

    Z danych węgierskiego Narodowego Urzędu ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat, www.afsz.hu) wynika, że w całym 2014 roku dokonano zgłoszenia zatrudnienia 248 osób z Polski.

     

    Podstawowe regulacje dot. zatrudnienia zawarte są w nowym węgierskim kodeksie pracy, obowiązującym od 1 lipca 2012 roku.

     

    Stosunek pracy nawiązuje się poprzez umowę o pracę, którą należy sporządzić na piśmie. Na nieważność umowy pracy z powodu nie sporządzenia pisemnej umowy może powoływać się tylko pracownik w ciągu 30 dni od przystąpienia do pracy. Umowa o pracę powinna zawierać co najmniej wynagrodzenie podstawowe określone tylko i wyłącznie w walucie krajowej oraz określać stanowisko pracy. Strony mogą zastrzec okres próbny na maksymalny okres 3 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest powiadomić pracownika w ciągu 15 dni od podjęcia pracy o godzinach pracy, dodatkowych składnikach wynagrodzenia (premie, system kafeterii itp.), terminie wypłaty wynagrodzenia, o zakresie zadań przypisanych do stanowiska, wymiarze urlopu i porządku jego udzielania, o regułach dotyczących obliczania okresu wypowiedzenia umowy przez pracownika i pracodawcę, o osobie wykonującej obowiązki pracodawcy oraz czy pracownik jest objęty mocą układu zbiorowego pracy.

     

    Minimalna płaca pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze (40 godzin tygodniowo) jest określona przepisami (rozporządzenia rządu nr 347/2014 z 29.XII. 2014 r.) i wynosi od 1 stycznia 2015 roku 105 000 HUF brutto. W przypadku innej formuły czasowej zatrudnienia minimalna stawka godzinowa wynosi 604 HUF, minimalna stawka dzienna 4803 HUF, a stawka tygodniowa 24 160 HUF. Odrębnie określono stawkę gwarantowanej płacy minimalnej pracowników wykwalifikowanych, którzy od 1 stycznia 2015 roku otrzymują co najmniej 122 000 HUF miesięcznego wynagrodzenia brutto (stawka godzinowa 702 HUF, stawka dzienna 5620 HUF, a stawka tygodniowa 28 080 HUF).

     

    5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Do 1989 r. większość nieruchomości znajdowała się w rękach państwa, a tylko niewielka część była w rękach prywatnych. Firmy mogły jedynie dzierżawić ziemię od państwa. W latach 90-tych procent inwestorów zagranicznych i liczba posiadanych przez nich nieruchomości wzrosły w szybkim tempie, szczególnie w Budapeszcie i niektórych miastach zachodnich Węgier. W szybkim tempie wzrastały także ceny. Na Węgrzech prowadzony jest publiczny rejestr nieruchomości.

     

    Nabywanie nieruchomości przez nie-rezydentów: nie-rezydenci, osoby prywatne oraz podmioty prawne mogą nabywać nieruchomości za wyjątkiem ziemi uprawnej, pod warunkiem, że posiadają zezwolenie władz miejscowych. Pozwolenie może być wydane, jeśli nie narusza interesów lokalnych i społecznych. Pozwolenie musi być zaopiniowane przez radę lokalnego samorządu. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku dziedziczenia, jak również w odniesieniu do obywateli krajów UE i EOG (poza specyficznymi wyjątkami).

     

    Ograniczenia w kwestii nabywania określonych gruntów (rolnych i leśnych)

     

    21 czerwca 2013 r. węgierski parlament uchwalił ustawę o obrocie gruntów rolnych i leśnych, wchodzącą w życie w czterech fazach, począwszy od 15 grudnia 2013 roku (ostatecznie z początkiem maja 2014). Ustawa ta reguluje jedynie zasady obrotu ziemią, w odrębnym akcie zostały umieszczone normy o działalności rolniczej, prowadzeniu gospodarstw i zakładów rolnych, pozostaną też w mocy odrębne przepisy ustawy regulującej zasady gospodarki leśnej. Prolongata Komisji Europejskiej w kwestii obowiązywania moratorium na zakup ziemi przez cudzoziemców na Węgrzech wygasła wiosną 2014 roku.

     

    Regulacja maksymalnego obszaru gruntów rolnych i leśnych posiadanych na własność pozostanie bez zmian, wynosić będzie nadal 300 ha.

     

    W wyniku ww. ustawy dotychczasowy maksymalny obszar gruntów użytkowanych (np. dzierżawa) przez jeden podmiot (2.500 ha) ograniczony został do 1.200 ha, a w przypadku hodowli zwierząt i producentów materiału siewnego do 1.800 ha. Umowy dzierżawy będzie można zawrzeć na maksymalny okres 20 lat.

     

    Podmioty uprawnione do nabycia własności ziemi:

     

    • krajowe osoby fizyczne,
    • obywatele UE,
    • kościoły,
    • instytucje finansowe podlegające mocy ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych – na czas określony w ustawie,
    • samorządy lokalne,
    • państwo (Narodowy Fundusz Ziemi).

     

    Zarówno krajowe osoby fizyczne, jak i obywatele UE będą mogli nabyć maksymalnie 1 ha ziemi na terenie Węgier, jeżeli:

     

    • nie będą umiały się wykazać wykształceniem rolniczym lub z zakresu gospodarki leśnej; lub
    • nie będą prowadzić od trzech lat (w sposób udokumentowany), we własnym imieniu i na własne ryzyko działalności rolniczej lub leśnej na terenie Węgier, z której czerpią dochody albo brak dochodów pochodzących z tej działalności wynika z tego, że przedsięwzięta inwestycja rolno-leśna jeszcze się nie zwróciła; lub
    • nie będą członkami rolno-leśnej spółdzielni produkcyjnej zarejestrowanej na Węgrzech (posiadającymi co najmniej 25% jej udziałów i wnoszącymi osobisty wkład pracy).

     

    Nie będą uprawnione do nabycia własności ziemi na Węgrzech:

     

    • zagraniczne osoby fizyczne spoza UE;
    • inne państwa lub ich prowincje, obce samorządy i ich jakikolwiek organ; 
    • osoby prawne, które uzyskałyby w czasie lub przed obowiązywaniem nowej ustawy ziemie od swojego poprzednika prawnego w wyniku przekształcenia organizacyjnego (fuzja, podział, przyłączenie, wyodrębnienie), z wyjątkiem gdy mowa o uznanym przez państwo kościele.

     

    Dla ważności aktu sprzedaży ziemi, jak i zawarcia umów o przeniesienie praw dzierżawy konieczne jest - oprócz wymogu adwokata przy kupnie-sprzedaży ziemi i rygoru notarialnego dla dzierżawy - uzyskanie zezwolenia odpowiedniego urzędu (departament rolny centralnej administracji w terenie, szczebla wojewódzkiego). W postępowaniu zezwoleniowym urząd ten zobowiązany będzie zwrócić się o wydanie opinii w poszczególnych sprawach zakupu ziemi do nowo powstałych ‘lokalnych komitetów ziemskich’ (ciała przedstawicielskie rolników i spółdzielni, powstałe w obrębie granic administracyjnych danego samorządu lokalnego, w którym grunty miały być nabyte). Wydana przez komitety opinia w sprawie zakupu ziemi nie będzie wiążąca dla postępującego w sprawie urzędu wydającego ostateczne pozwolenie. Umowy o kupnie-sprzedaży będzie można zawierać tylko na formularzach o numerach porządkowych ściśle księgowanych przez państwo.

     

    Nabywający nieruchomości obowiązani są do uiszczania podatku od nieruchomości w wysokości 10% od wartości rynkowej. Opłata ta jest zmniejszona do 2% dla firm, których głównym profilem działalności jest obrót nieruchomościami (w tym przypadku praktycznie każda nieruchomość musi zostać zbyta w przeciągu 2 lat). Podatek od nieruchomości mieszkalnych wynosi 2% od wartości rynkowej do 4 mln HUF, powyżej 4 mln HUF zaś 4%. Zajmujący się obrotem nieruchomościami zobowiązani są do składania zeznań VAT (nie koniecznie oznacza to płatność VAT), za wyjątkiem sprzedaży nieruchomości prywatnych. Niemniej jednak od 1 stycznia 2008 r. ustawa o VAT wprowadziła nowy element – prywatne osoby zobowiązane są do płatności VAT, jeżeli prowadzona przez nich sprzedaż nieruchomości nie jest jednostkowa, a charakter sprzedaży wskazuje na działalność handlową.

     

    Generalna stawka VAT wynosi 27% od sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W związku z nieruchomościami mogą być pobierane następujące podatki: podatek od budynków, podatek od gruntów, lokalny podatek od prowadzenia działalności gospodarczej, podatek komunalny.

     

     

    5.4 System zamówień publicznych

     

    System zamówień publicznych reguluje obowiązująca od 1 stycznia 2012 roku ustawa nr CVIII z 2011 r. z późniejszymi nowelizacjami, której zapisy są zgodne z dyrektywami unijnymi w tym zakresie.

     

    Tłumaczenie na angielski pierwotnej wersji ustawy przeczytać można na stronie Urzędu ds. Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Hatóság) pod poniższym linkiem:

    http://kozbeszerzes.hu/data/documents/2012/11/07/PPA-01-01-2012.pdf

     

    Ze wszystkimi wersjami dalszych nowelizacji aktu prawnego zapoznać się można w wersji angielskiej pod:  http://www.kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/hungarian-act-on-public-procurement/

     

     

    5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Na Węgrzech kwestiami własności intelektualnej, w tym własnością przemysłową oraz prawami autorskimi zajmuje się, od 1 stycznia 2011 roku, Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (www.sztnh.gov.hu) (wcześniej Węgierski Urząd Patentowy).

     

    Uwarunkowania prawne:

    • Ustawa nr XXXIII z 1995 r. o ochronie wynalazków
    • Ustawa nr XXXVIII z 1991 r. o ochronie wzorów użytkowych.
    • Ustawa nr XI z 1997 r. o ochronie znaków towarowych i oznaczeń geograficznych.
    • Ustawa nr LXXVI z 1999 r. o ochronie praw autorskich
    • Ustawa nr XLVIII z 2001 r. o ochronie wzorów projektowania przemysłowego.

     

    Na Węgrzech honorowane są patenty uzyskane w procedurze krajowej lub europejskiej lub w ramach PCT (Układ o Współpracy Patentowej) pod warunkiem, że zgłoszenie i wynalazek odpowiadają odpowiednim przepisom prawnym. Postępowania zainicjowane w urzędach narodowych w przypadku krajów-sygnatariuszy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (EPC) mogą być obecnie inicjowane także w procedurze europejskiej. Zgłoszenia należy dokonać bezpośrednio bądź w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT).

     

    Prawo ochronne na wzór użytkowy upoważnia właściciela do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Węgier. Czas trwania prawa ochronnego na wzór użytkowy jest znacznie krótszy od czasu trwania patentu i wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia w Węgierskim Urzędzie Patentowym. Ochronę wzoru użytkowego można uzyskać także w postępowaniu w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Na podstawie ochrony wzoru użytkowego na Węgrzech w ciągu 12 miesięcy można zgłosić wniosek o ochronę europejską.

     

    Ochrona znaków towarowych na Węgrzech odbywa się poprzez wpisanie do rejestru i ważna jest przez 10 lat. Na prośbę zainteresowanego podmiotu ochrona może być przedłużana o kolejne 10 lat. Przystąpienie do UE nie oznaczało automatycznego rozszerzenia ochrony zarejestrowanych wcześniej znaków towarowych na obszar Unii. Dla uzyskania ochrony należy przeprowadzić postępowanie o ochronę unijną. Zgłoszenia należy dokonać w OHIM, tj. Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, w Hiszpanii.

     

    Na stronie http://www.nevado.hu/nevazonossag.php można dokonać pełnego darmowego przeglądu nazw.

     

    Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje na Węgrzech nowa ustawa (nr XLVIII z 2001 r.) o ochronie wzorów przemysłowych, która traktuje wzory przemysłowe jako wzory projektowania przemysłowego. Ochrona na wzór przemysłowy jest w mocy przez 5 lat; można ją przedłużyć najwyżej czterokrotnie każdorazowo na 5 lat. Po upływie 25 lat ochrony nie można odnowić.

     

    Ochrona na gatunki roślin jest ograniczona geograficznie i czasowo. Geograficznie obowiązuje na obszarze kraju, w którym została wydana. Czasowo wynosi 25 lat; w przypadku drzew 30 lat. Zgłoszenia można dokonać w Węgierskim Urzędzie Patentowym lub poprzez zgłoszenie wspólnotowe składając zgłoszenie w CPVO.

     

    Podmiot zagraniczny w postępowaniu przed Węgierskim Urzędem Patentowym w większości przypadków zobowiązany jest występować za pośrednictwem urzędowego przedstawiciela, tak jak w niektórych przypadkach węgierskie podmioty zobowiązane są do występowania przed urzędami zagranicznymi za pośrednictwem urzędowych przedstawicieli (jeśli zapisy umowy międzynarodowej nie stanowią inaczej). Na Węgrzech przedstawicielami mogą być rzecznicy patentowi lub adwokaci.

     

    (www.szabadalmikamara.hu)

    (www.magyarugyvedikamara.hu)

    • Baza rzeczników uprawnionych do reprezentacji w postępowaniach przed Europejskim Urzędem Patentowym - organem wykonawczym Europejskiej Organizacji Patentowej.  http://www.epo.org
    • Rzecznicy patentowi na świecie www.piperpat.com

     

    Od 1990 roku organizowane są coroczne spotkania szefów urzędów patentowych państw Grupy Wyszehradzkiej.

     

     

    Przydatne linki i kontakty


     

     

    Ambasada RP w Budapeszcie

    www.budapeszt.msz.gov.pl

     

     

    6.1 Administracja rządowa (nowa struktura po wyborach w kwietniu 2014 roku)

     

    Rząd węgierski
    www.kormany.hu

     

    Kancelaria Premiera Węgier (obecnie jako ministerstwo konstytucyjne)
    MINISZTERELNÖKSÉG
    Premier Węgier: Viktor ORBÁN

    Szef Kancelarii Premiera: János LÁZÁR
    http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnokseg

     

    Gabinet Premiera Węgier (jako ministerstwo konstytucyjne)
    MINISZTERELNÖKI KABINETIRODA
    Szef Gabinetu Premiera: Antal ROGÁN
    http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnoki-kabinetiroda

     

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu
    KÜLGAZDASÁGI ÉS KÜLÜGYMINISZTÉRIUM
    Minister: Péter SZIJJÁRTÓ
    http://www.kormany.hu/hu/kulgazdasagi-es-kulugyminiszterium

     

    Ministerstwo Rozwoju Narodowego
    NEMZETI FEJLESZTÉSI MINISZTÉRIUM
    Minister: Miklós SESZTÁK
    http://www.kormany.hu/hu/nemzeti-fejlesztesi-miniszterium

     

    Ministerstwo Gospodarki Narodowej
    NEMZETGAZDASÁGI MINISZTÉRIUM
    Minister: Mihály VARGA
    http://www.kormany.hu/hu/nemzetgazdasagi-miniszterium

     

    Ministerstwo Rolnictwa
    FÖLDMŰVELÉSÜGYI MINISZTÉRIUM
    Minister: Sándor FAZEKAS
    http://www.kormany.hu/hu/foldmuvelesugyi-miniszterium

     

    Ministerstwo Sprawiedliwości
    IGAZSÁGÜGYI MINISZTÉRIUM
    Minister: László TRÓCSÁNYI
    http://www.kormany.hu/hu/igazsagugyi-miniszterium

     

    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
    BELÜGYMINISZTÉRIUM
    Minister: Sándor PINTÉR
    http://www.kormany.hu/hu/belugyminiszterium

     

    Ministerstwo Obrony Narodowej
    HONVÉDELMI MINISZTÉRIUM
    Minister: István SIMICSKÓ
    http://www.kormany.hu/hu/honvedelmi-miniszterium

     

    Ministerstwo Zasobów Ludzkich
    EMBERI ERŐFORRÁSOK MINISZTÉRIUMA
    Minister: Zoltán BALOG
    http://www.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma

     

    6.2 Samorządy gospodarcze

     

    6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    • Centralny Urząd Statystyczny (Központi Statisztikai Hivatal) www.ksh.hu
    • Węgierski Bank Narodowy (Magyar Nemzeti Bank) www.mnb.hu
    • KRS przy Sądzie Stołecznym (Fővárosi Bíróság Cégbírósága) www.fovarositorvenyszek.hu
    • Najwyższa Izba Kontroli (Állami Számvevőszék) www.asz.hu
    • Narodowy Urząd ds. Podatków i Ceł (Nemzeti Adó és Vám Hivatal) www.nav.gov.hu
    • Budapeszteńska Giełda Papierów Wartościowych S.A. (Budapesti Értéktőzsde ZRt.) www.bet.hu
    • b. państwowy Nadzór Instytucji Finansowych (Pénzügyi Szervezetek Állami Felügyelete) (wcielony w 2013 roku w struktury MNB) felugyelet.mnb.hu
    • Rada Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Tanács) www.kozbeszerzes.hu
    • Narodowy Urząd ds. Współpracy Gospodarczej z Zagranicą (Nemzeti Külgazdasági Hivatal) www.hita.hu (Hungarian Investment and Trade Agency – HITA)
    • Narodowa Agencja Rozwoju (Nemzeti Fejlesztési Ügynökség) www.nfu.hu
    • Urząd Ochrony Konkurencji (Gazdasági Versenyhivatal) www.gvh.hu
    • Narodowy Urząd Ochrony Konsumenta (Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság) www.nfh.hu
    • Urząd Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal) www.mvh.gov.hu
    • Węgierski Urząd ds. Energii i Regulacji Mediów (Magyar Energetikai és Közmű-szabályozási Hivatal) www.mekh.hu
    • Krajowy Urząd Energii Atomowej (Országos Atomenergia Hivatal) www.haea.gov.hu
    • Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala) www.sztnh.gov.hu
    • GKI - Badania nad Gospodarką S.A. (GKI -Gazdaságkutató ZRt.) www.gki.hu
    • Instytut Badań Finansowych S.A. (Pénzügykutató ZRt.) www.penzugykutato.hu
    • Instytut Badań nad Gospodarką Światową Węgierskiej Akademii Nauk (MTA Világgazdasági Kutatóintézet) www.vki.hu
    • Węgierski Związek Banków (Magyar Bankszövetség) www.bankszovetseg.hu
    • Państwowa Służba ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat) www.afsz.hu
    • Węgierski Komitet Normalizacyjny (Magyar Szabványügyi Testület) www.mszt.hu
    • Krajowa Kasa Ubezpieczeń Zdrowotnych (Országos Egészségbiztosítási Pénztár) www.oep.hu.

     


     

     

    Ostatnia aktualizacja: 14.12.2015

     

     

     

    10 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 31 grudnia 2015)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: