close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • WĘGRY

  •  

     Informacje o kraju


     

    1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe

     

    Położenie geograficzne: Węgry (od 1 stycznia 2012 roku, zgodnie z nową konstytucją, przestała obowiązywać nazwa Republika Węgierska) leżą w Europie Środkowej pomiędzy 45o44' a 48o35' szerokości północnej oraz 16o07' i 22o54' długości wschodniej. Obowiązuje czas środkowo-europejski: GTM +1 godz. Czas letni: od ostatniej niedzieli marca do ostatniej niedzieli października. Węgry są nieomal w całości położone w nizinnej i równinnej Kotlinie Panońskiej. Na północy kraju znajdują się góry Wyszehradzkie, należące do Karpat Średniogórze Północne – (pasma gór Börzsöny, Cserhát, Mátra, Bukowych, Tokajskich), na zachodzie Przedgórze Alp (Góry Szoprońskie i Kőszeg). Względne różnice wysokości dochodzą do 900-1000 metrów. Najwyższe wzniesienie: Kékes (1014 m), najniższy punkt: Galyarét (78 m). Największe rzeki to: Dunaj [Duna] (długość na obszarze Węgier - 417 km), Cisa [Tisza] (596 km) oraz Drawa [Dráva] i Raba [Rába]. Na Węgrzech leży największe jezioro Europy Środkowej – Balaton (powierzchnia 596 km2). Niedaleko miejscowości Hévíz znajduje się drugie największe na świecie jezioro termalne. Regiony geograficzne (7 regionów w systemie klasyfikacji NUTS): Zachodni Kraj Zadunajski, Środkowy Kraj Zadunajski, Południowy Kraj Zadunajski, Środkowe Węgry, Północne Węgry, Wielka Nizina Południowa, Wielka Nizina Północna.

     

    Ludność: 9,823 mln obywateli. Gęstość zaludnienia ok. 105,6 osób/km2; ok. 68% ludności żyje w miastach. Struktura narodowościowa: Węgrzy ok. 90%, (według ustawy LXXVII z 1993 r. o prawach mniejszości narodowych i etnicznych) Romowie (mniejszość etniczna) oraz mniejszości narodowe - Niemcy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Ukraińcy, Serbowie, Słoweńcy, Polacy, Grecy, Bułgarzy, Rusini, Ormianie. Węgierska Polonia liczy obecnie szacunkowo ok. 4 tys. osób. Liczba wszystkich samorządów mniejszości polskiej wynosi 52, innych organizacji polonijnych ponad 20.

     

    Obszar: Powierzchnia Węgier wynosi 93.030 km2, w tym wody śródlądowe o łącznej powierzchni 690 km2 (0,74%).

     

    Stolica: Budapeszt (obszar 525 km2, ludność ok. 1,74 mln osób). 2/3 miasta położone jest na lewym brzegu Dunaju po stronie Pesztu, a 1/3 po stronie Budy. Inne większe miasta (2012): Debreczyn [Debrecen] (207,5 tys. mieszkańców), Segedyn [Szeged] (170 tys.), Miszkolc [Miskolc] (166,8 tys.), Pecz [Pécs] (156,8 tys.), Győr (131,5 tys.), Nyíregyháza (117,6 tys.).

     

    Język urzędowy: węgierski. W kontaktach handlowych, w pierwszej kolejności, język angielski, a następnie niemiecki.

     

    1.2 Warunki klimatyczne

     

    Na Węgrzech dominuje klimat kontynentalny z wilgotną zimą i upalnym latem. Kraj położony jest w niecce karpackiej. Wpływ frontów atmosferycznych jest złagodzony, co sprawia, iż warunki klimatyczne są bardzo korzystne dla produkcji rolnej.

     

    1.3 Główne bogactwa naturalne

     

    Na Węgrzech występują stosunkowo różnorodne, choć mało zasobne złoża surowców mineralnych. Najważniejsze z nich: złoża boksytu, węgla, gazu ziemnego oraz gorące źródła wód leczniczych.

     

    1.4 System walutowy, kurs i wymiana

     

    Obowiązująca waluta miejscowa to forint (HUF). Dopuszczone są do obiegu monety o nominałach: 5, 10, 20, 50, 100, 200[1] oraz banknoty: 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 i 20 000 HUF (oficjalny kurs forinta: http://www.mnb.hu/en/arfolyamok). Wymiany można dokonać w bankach oraz punktach wymiany walut, prowadzonych przez różne firmy na podstawie odpowiednich zezwoleń. W większości sklepów honorowane są karty kredytowe Visa, Visa Electron, EuroCard-MasterCard, Cirrus itp.

     

    1.5 Religia

     

    Na Węgrzech istnieje różnorodność religijna. Ponad 50% stanowią katolicy, ok. 15 % kalwini. Liczba wyznawców pozostałych religii (luteranie, unici, prawosławni, Żydzi, wolnomyśliciele) wyraża się wielkościami jednocyfrowymi lub poniżej 1%. Ok. 25% społeczeństwa to ateiści.

     

    1.6 Infrastruktura transportowa

     

    Łączna długość granic wynosi 2242 km, z czego 1586 km to granice wewnętrzne w ramach UE, 656 km to granice zewnętrzne UE. Węgry graniczą z Austrią, Słowacją, Ukrainą, Rumunią, Serbią, Chorwacją i Słowenią.

     

    Przejścia graniczne dla międzynarodowego ruchu osobowego i towarowego poza Schengen:

     

    - na granicy węgiersko-ukraińskiej:

    Barabás - Kosoń (drogowe: 7-19)

    Beregsurány - Łużanka (drogowe: 24 h)

    Eperjeske - Sołowka (kolejowe: 24 h)

    Lónya - Horonhlab (drogowe: 8-16)

    Tiszabecs - Wyłok (drogowe: 24 h)

    Záhony - Czop (drogowe, kolejowe: 24 h)

     

    - na granicy węgiersko-serbskiej:

    Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h)

    Tompa – Kelebija (drogowe: 24 h)

    Kelebia - Subotica (kolejowe: 24 h)

    Röszke - Horgoš (drogowe, kolejowe: 24 h)

    Hercegszántó - Bački Breg (drogowe: 24 h)

    Tiszasziget – Đala (drogowe: 7-19)

     

     

    Źródło: http://www.police.hu/hirek-es-informaciok/hatarinfo

     

    - na granicy węgiersko-chorwackiej:

    Barcs - Terezino Polje (drogowe: 24 h)

    Berzence - Gola (drogowe: 24 h)

    Beremend – Baranjsko Petrovo Selo (drogowe: 0-24 h)

    Drávaszabolcs - Donji Miholjac (drogowe: 0-24 h)

    Gyékényes - Koprivnica (kolejowe: 0-24 h)

    Letenye - Goričan (drogowe: 0-24 h)

    Magyarbóly - Beli Manastir (kolejowe: 0-24 h)

    Mohács - Bezdan  (wodne: 0-24 h)

    Murakeresztúr - Kotoriba (kolejowe: 0-24 h)

    Udvar - Dubosevica (drogowe: 0-24 h)

     

    Komunikacja drogowa

     

    Węgry dysponują autostradami o łącznej długości 882 km. Długość sieci dróg wynosi 31 628 km. Długość dróg krajowych to 8297 km, a dróg szybkiego ruchu - 1272 km.

     

    Główne autostrady (www.autopalya.hu):

    M0 – obwodnica wokół Budapesztu,

    M1 – Budapeszt-Győr-Hegyeshalom (w kierunku Austrii i Słowacji),
    M3 – Budapeszt-Füzesabony-Nyiregyháza (w  kierunku Rumunii  i Ukrainy),
    M5 – Budapeszt-Kecskemét-Szeged (w kierunku Serbii),

    M6 – Budapeszt-Dunaujváros (w kierunku Chorwacji),
    M7 – Budapeszt-Siófok-Nagykanizsa (w kierunku Chorwacji).

     

    Ważne!

    Z początkiem 2015 roku zmieniły się zasady dotyczące systemu opłat za przejazd węgierskimi autostradami (doszły m.in. tzw. winiety komitackie [wojewódzkie] w cenie 5 tys. HUF na rok, uprawniające do korzystania także z dotychczas bezpłatnych odcinków dróg). Szczegóły dostępne są online (także w języku polskim) na http://www.nemzetiutdij.hu/Dijfizetes/.

     

     

    Samochody ciężarowe do 7,5 t oraz powyżej 7,5 t i powyżej 12 t objęte zostały opłatami nowego elektronicznego systemu opłat drogowych na Węgrzech HU-GO:

    http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/informacje_konsularne/tir/oplaty_drogowe/

    https://www.hu-go.hu/articles/index/3196 (również w jęz. polskim).

     

    Dopuszczalna prędkość wynosi: autostrady – 130 km/godz., drogi szybkiego ruchu (ekspresowe) – 110 km/godz., inne drogi – 90 km/godz., obszar zabudowany – 50 km/godz.

     

    Infrastruktura kolejowa

     

    Węgry są gęsto pokryte szlakami kolejowymi. Długość linii kolejowych wynosi 7511 km (2008) – w tym 2622 km to linie międzynarodowe, 2567 km - linie zelektryfikowane, 36 km - linie szerokotorowe (przy granicy z Ukrainą) oraz 176 km - linie wąskotorowe. Największą firmą zarządzającą jest MÁV Zrt. (Węgierskie Koleje Państwowe).

     

    Infrastruktura lotnicza

     

    Węgry posiadają połączenia lotnicze z prawie wszystkimi stolicami Europy. Po upadku linii lotniczych Malév sytuacja na rynku lotniczym mocno się skomplikowała. Wzrosła ilość połączeń realizowanych przez tanie linie lotnicze, w tym Wizzair, Ryanair i inne. Ważniejsze porty lotnicze: Budapest-Lotnisko im. Ferenca Liszta (www.bud.hu) (obecnie funkcjonuje wyłącznie Terminal nr 2; Terminal nr 1 został zamknięty), Debrecen, Győr-Pér, Sármellék-Balaton, Pécs-Pogány (szczegółowe informacje: http://www.hungaryairport.hu).

     

    Transport wodny

     

    Długość dróg wodnych wynosi ok. 1600 km, z czego 85% wykorzystywane jest w systemie ciągłym, 15% tymczasowo. 53% to drogi koryta Dunaju i jego odnóg, 47% Cisy i jej odnóg. Połączenie szlakami wodnymi do Morza Czarnego i Morza Północnego.

     

    1.7 Obowiązek wizowy

     

    21 grudnia 2007 r. Węgry, wraz z ośmioma innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, dołączyły do strefy Schengen – obszaru bez kontroli na granicach wewnętrznych, tworzonego przez 26 państwa. Kraje te przyjęły ujednolicone zasady wjazdu i krótkoterminowego pobytu na ich terytorium. Kontrole na lotniczych przejściach granicznych zostały zniesione z dniem 30 marca 2008 roku.

     

    1.8 Wykaz świąt państwowych

     

    Data

    Rodzaj święta

    1 stycznia

    Nowy Rok

    15 marca

    Rocznica Wiosny Ludów i walki o niepodległość 1848/49; święto narodowe

    święto ruchome

    Poniedziałek Wielkanocny

    1 maja

    Święto Pracy

    święto ruchome

    Zielone Świątki

    20 sierpnia

    Dzień Św. Stefana, święto powstania państwa węgierskiego, święto narodowe

    23 października

    rocznica proklamowania republiki i wydarzeń powstania 1956 roku, święto narodowe

    1 listopada

    Dzień Wszystkich Świętych

    25-26 grudnia

    Boże Narodzenie

     

     

     

     

    [1] Monety znajdują się w obrocie od 15.06.2009 r., natomiast banknoty o tym nominale zostały wycofane z obrotu z dniem 15.11.2009 r.

     

    System administracyjny


     

    2.1 Ustrój polityczny

     

    Republika parlamentarna. Nowa konstytucja weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 roku.

     

    2.2 Władza ustawodawcza

     

    Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego parlamentu – Zgromadzenie Narodowe (od maja 2014 roku 199 miejsc; wcześniej 386). Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Ostatnie wybory do węgierskiego parlamentu odbyły się 6 kwietnia 2014 roku.

     

    Wynik wyborów, podział miejsc w Parlamencie, partie polityczne i ich liderzy (według stanu z wyborów parlamentarnych w kwietniu 2014):

     

    Partia, koalicja

    Liczba głosów

    % głosów

    Liczba mandatów

    Fidesz-KDNP

    2 142 142

    43,55%

    133

    Összefogás (MSZP, DK, Együtt-PM, MLP) – sojusz Wspólnota

    1 289 311

    26,21%

    38

    Jobbik

    1 017 550

    20,69%

    23

    LMP

    268 840

    5,47%

    5

     

    • koalicja FIDESZ (Węgierska Partia Obywatelska – Związek Młodych Demokratów) – Viktor Orbán oraz KDNP (Chrześcijańsko-Demokratyczna Partia Ludowa) – Zsolt Semjén,
    • MSZP (Węgierska Partia Socjalistyczna) – Gyula Molnár,
    • DK (Kolacja Demokratyczna) – Ferenc Gyurcsány,
    • Együtt (Razem) – Viktor Szigetvári,
    • MLP (Węgierska Partia Liberalna) - Gábor Fodor,
    • Jobbik (Ruch na rzecz Lepszych Węgier) – Gábor Vona,
    • LMP (Polityka Może Być Inna) – Ákos Hadházi i Bernadett Szél.

    2.3 Władza wykonawcza

     

    Władza wykonawcza sprawowana jest przez prezydenta (pięcioletnia kadencja) i rząd.

     

    Prezydentem Węgier jest János Áder, który objął urząd 10 maja 2012 roku (jego poprzednik - Pál Schmitt - ustąpił ze stanowiska prezydenta Węgier 2 kwietnia 2012 roku).

     

    Premierem Węgier jest Viktor Orbán (od 10 maja 2014 roku, obecnie trwa druga kadencja).

     

    2.4 Podział administracyjny

     

    Obecny podział administracji samorządowej Węgier jest trójstopniowy. Obszar państwa jest podzielony na komitaty [województwa] (megye; obecnie 19), które dzielą się na powiaty (dawniej járás, obecnie kistérség – 168), a te – na gminy (települések – miejskie város, obecnie 214, oraz wiejskie község i nagyközség, obecnie 2898). Rangę równą powiatom mają miasta na prawach komitatu (megyei jogú város, obecnie 23). Szczególny status, równy komitatowi, ma stołeczny Budapeszt (főváros), który dzieli się na dzielnice (kerület).

     

    1 stycznia 2013 roku zostały wprowadzone na Węgrzech nowe powiaty. W wyniku reformy państwo zostało podzielone na 175 jednostek powiatowych na terenie kraju oraz 23 jednostki w samym Budapeszcie. Węgierskie jednostki powiatowe nie pokrywają się funkcjonalnie z definicją polskich powiatów, gdyż powiaty w polskim systemie administracyjnym usytuowane są na szczeblu administracji samorządowej pomiędzy województwem a gminą i wpisują się w zakres samorządu terytorialnego, a powiaty węgierskie należą nie do administracji samorządowej, ale do administracji rządowej w terenie i stanowią najniższy szczebel tej administracji. Są również wyposażone w kompetencje przeznaczone dla administracji rządowej.

     

    W nomenklaturze EU dla celów statystycznych węgierski powiat plasuje się w kategorii LAU-1 (local administrative units).

     

    2.5 Struktura administracji gospodarczej

     

    Na Węgrzech historia ruchu izbowego sięga roku 1850 (dekret królewski). Pierwsza ustawa o izbach ukazała się w 1868 r. i obowiązywała do 1934 r. W swojej historii węgierski ruch izbowy przechodził różne fazy, łącznie z zawieszeniem działalności, upaństwowieniem majątku itp.  Przynależność do izb przemysłowo-handlowych jeszcze w niedawnej przeszłości była obligatoryjna, jednakże w 2000 roku obowiązek ten został zniesiony.

     

    Od stycznia 2012 roku wprowadzono ustawowy obowiązek zgłaszania się podmiotów gospodarczych do ewidencji prowadzonej przez właściwą dla siedziby firmy izbę przemysłowo-handlową oraz uiszczania corocznie - do 31 marca danego roku - opłaty rejestracyjnej w wysokości 5000 HUF (nie dającej co prawda praw członkowskich, ale umożliwiającej korzystanie z bezpłatnych usług doradztwa prawnego, finansowego, podatkowego izby, poszukiwania partnerów biznesowych oraz monitoringu przetargów i konkursów). Trwają prace nad wprowadzeniem obligatoryjnego członkostwa podmiotów gospodarczych w izbie, tj. połączenie faktu corocznego uiszczenia dotychczas obowiązkowej opłaty rejestracyjnej z jednoczesnym nabyciem praw członkowskich w izbie.

     

    Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara; MKIK) jest izbą o charakterze ogólnokrajowym. Na Węgrzech nie ma tradycji izb branżowych; przedstawiciele poszczególnych branż skupieni są w stowarzyszeniach branżowych, bądź radach producentów. Nie istnieją na Węgrzech izby bi- lub multilateralne. Tego typu organizacje funkcjonują jako stowarzyszenia zarejestrowane w oparciu o ustawę o prawie do zrzeszania się, o statusie użytku publicznego oraz o działalności i wspieraniu organizacji nierządowych (ustawa nr CLXXV z 2011 r.). Stowarzyszenia mogą używać w nazwie słowo „izba” w przypadku, jeśli wśród członków-założycieli znajduje się Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (MKIK). Węgierska ustawa o izbach gospodarczych stwarza z kolei możliwość tworzenia mieszanych oddziałów izbowych w ramach MKIK. O powstaniu takiego oddziału decyduje uchwała Prezydium MKIK (jak na razie brak oddziału polsko-węgierskiego).

     

     

     

     

     

    Izby przemysłowo-handlowe na Węgrzech

     

    Węgierska Izba Przemysłowo-Handlowa (Magyar Kereskedelmi és Iparkamara) www.mkik.hu.

     

    Izby regionalne:

    Samorząd rolniczy:

     

    2.5 Władza sądownicza

     

    Sąd Najwyższy („Kúria”), 5 sądów apelacyjnych („Itélőtábla” Budapeszt, Szeged, Pécs, Győr, Debreczyn), sądy wojewódzkie („Törvényszék”), w tym w Budapeszcie Sąd Stołeczny i sądy powiatowe („Járásbíróság”): miejskie i dzielnicowe.

     

    Trybunał Konstytucyjny został utworzony w 1989 roku, obecnie działalność TK reguluje nowa ustawa CLI z 2011 roku. TK składa się z 15 sędziów wybieranych przez Zgromadzenie Narodowe na kadencję dwunastoletnią.

     

    2.6 Sądownictwo gospodarcze

     

    Przy Węgierskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej (MKIK) działa stały Sąd Arbitrażowy (szczegóły: www.mkik.hu). Sądownictwo arbitrażowe reguluje ustawa nr LXXI z 1994 roku.

     

    Na podstawie zapisów ustawy o sądach arbitrażowych (LXXI z 1994 r.), o energii elektrycznej (LXXXVI z 2007 r.) oraz o zaopatrzeniu gazowym (XL z 2008 r.) Węgierski Urząd ds. Energii (MEH) 15 grudnia 2008 r. utworzył stały Sąd Arbitrażowy ds. Energetyki (EAVB), na którego stronie internetowej (http://www.eavb.hu/index.php?lang=en) zapoznać się można z angielsko- i niemieckojęzyczną wersją regulaminu arbitrażowego.

     

    Gospodarka


     

    3.1. Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

    Wzrost PKB w drugim kwartale 2016 roku wyniósł 2,6% r/r (po oczyszczeniu z czynników sezonowych i kalendarzowych - 1,7% r/r. W pierwszym półroczu 2016 roku PKB wzrósł o 1,7%, a po oczyszczeniu danych o 1,2%. W stosunku do poprzedniego kwartału PKB wzrósł o 1,1%. Do wzrostu w największym stopniu przyczyniły się usługi rynkowe oraz przemysł i rolnictwo, a wzrost hamowały wyniki przemysłu budowlanego.

     

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2013

    99,6

    101,5

    102,5

    103,6

    100,6

    101,3

    101,9

    2014

    103,8

    104,1

    103,4

    103,3

    104,0

    103,8

    103,7

    2015

    103,5

    102,7

    102,4

    103,2

    103,1

    102,8

    102,9

    2016

    100,9

    102,6

     

     

    101,7

     

     

    Dane surowe (nieoczyszczone) (r/r, %)

     

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2013

    100,2

    101,5

    102,3

    103,6

    100,9

    101,4

    102,0

    2014

    103,6

    104,1

    103,4

    103,2

    103,9

    103,7

    103,6

    2015

    103,5

    102,7

    102,4

    103,0

    103,1

    102,8

    102,9

    2016

    100,8

    102,2

     

     

    101,5

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych (r/r, %)

     

    Wzrost PKB (analogiczny okres poprzedniego roku = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I-II kw.

    I-III kw.

    I-IV kw.

    2013

    100,5

    101,5

    102,3

    103,6

    101,0

    101,5

    102,0

    2013

    103,7

    104,0

    103,6

    103,0

    103,9

    103,8

    103,6

    2014

    103,7

    102,6

    102,4

    102,8

    103,2

    102,9

    102,9

    2016

    100,7

    101,7

     

     

    101,2

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (r/r, %)

     

    Wzrost PKB (poprzedni kwartał = 100)

     

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    2013

    100,7

    100,8

    101,1

    101,0

    2014

    100,8

    101,1

    100,7

    100,5

    2015

    101,4

    100,0

    100,4

    100,9

    2016

    99,3

    101,1

     

     

    Dane oczyszczone z czynników kalendarzowych i sezonowych (kw/kw, %)

     

     

    Rada Monetarna Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) nie zmieniła w lipcu 2016 roku wysokości podstawowej stopy procentowej, pozostawiając ją na poziomie 0,9%.

    W maju 2016 roku produkcja przemysłowa odnotowała wzrost r/r na poziomie 9,2% (po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych o 4,2%). W stosunku do poprzedniego miesiąca, po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych, wskaźnik produkcji był niższy w maju 2016 roku o 0,7% r/r. Wolumen eksportu produktów przemysłowych wzrósł w maju o 8,7% r/r, a sprzedaży krajowej produktów przemysłowych wzrósł w maju o 5,2% r/r.

    Ceny artykułów konsumpcyjnych w czerwcu 2016 roku były niższe w stosunku do cen z czerwca 2015 roku o 0,2%. Ceny żywności były niższe o 0,4%, przy czym olej spożywczy zdrożał o 7,1%, cukier o 24,1%, żywność sezonowa: ziemniaki, świeże warzywa, owoce o 5,0%, staniały natomiast sery o 8,1%, mleko 6,5%, mięso wieprzowe o 17,2%. Przeciętnie o 1,9% zdrożał alkohol i wyroby tytoniowe. W porównaniu z poziomem sprzed roku koszty energii dla gospodarstw domowych były niższe o 0,1%, zaś ceny paliw obniżyły się o 10,4%. Ceny odzieży zdrożały o 0,5%, ceny dóbr konsumpcyjnych trwałego użytku o 0,7%, a usług o 1,6%. W stosunku do poprzedniego miesiąca ceny artykułów konsumpcyjnych w czerwcu 2016 roku wzrosły o 0,2%.

    W okresie kwiecień-czerwiec 2016 roku bezrobocie na Węgrzech spadło do 5,1% r/r (i było o 1,8% niższe r/r). W badanym okresie liczba bezrobotnych stanowiła 234 tysiące osób i była o 76 tys. osób niższa niż rok wcześniej. W grupie wiekowej 25-54 lat bezrobocie spadło o 1,5% r/r i wyniosło 4,5%, w grupie wiekowej 55-64 skurczyło się o 1,6% do 4,2%, a wśród osób młodszych (15-24 lat) wyniosło 13,3% i obniżyło się o 4,6% w porównaniu z analogicznym okresem sprzed roku. Spośród ogółu bezrobotnych 49,5% poszukiwało pracy przez okres dłuższy niż rok, a przeciętny okres przebywania bez zatrudnienia wynosił 18,9 miesięcy.

    W okresie kwiecień-czerwiec 2016 roku zatrudnionych (w wieku 15-74 lat) na Węgrzech było 4.343 tysiące osób, co oznacza o 142 tysięcy osób więcej niż rok wcześniej (wzrost o 3,4%). W badanym okresie na rynku pierwotnym zatrudnienie znalazło 112,7 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje na nim 3 993,8 tys.), w ramach programu prac publicznych przyjęto do pracy 20,6 tys. osób więcej r/r (w sumie pracuje w nich 232,2 tys.), a o 8,4 tys. r/r osób wzrosła liczba Węgrów pracujących za granicą (w sumie oficjalnie pracuje zagranicą 116,7 tys.). Wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15-64 lat wzrósł do 66,4% (o 2,6% r/r).

    W okresie styczeń-maj 2016 roku średnia płaca brutto osób zatrudnionych na pełnym etacie, bez uwzględnienia osób zatrudnionych w ramach prac publicznych, wzrosła na poziomie gospodarki narodowej o 6,8% r/r i wyniosła 271.900 HUF, przy czym w sektorze prywatnym średnia płaca brutto wzrosła o 5,4% (do 275.300 HUF), a w sferze budżetowej o 10,6% (do 266.000 HUF). Średnia płaca netto w gospodarce narodowej (liczona bez ulg rodzinnych) wzrosła w badanym okresie o 7,7% r/r i wyniosła 171.300 HUF.

    W maju 2016 roku ceny produkcji sprzedanej przemysłu były niższe o 2,2% w stosunku do maja 2015 roku. Ceny sprzedaży krajowej w maju spadły o 4,8% r/r, a sprzedaży na eksport o 0,8% r/r.

    Węgierski przemysł budowlany odnotował w kwietniu 2016 roku spadek o 29,8% w porównaniu z kwietniem 2015 roku, w porównaniu z poprzednim miesiącem po wyeliminowaniu czynników sezonowych i kalendarzowych odnotowano wzrost o 2,0%. W kwietniu produkcja budynków obniżyła się o 2,7% r/r, a wykonanie robót budowlanych innego typu o 52,1% r/r. W stosunku do kwietnia 2015 roku w kwietniu 2016 roku portfel nowych zamówień na roboty budowlane był niższy o 24,4%, a skumulowana liczba zamówień na koniec miesiąca była niższa o 17,4% r/r.

    W maju 2016 roku wolumen obrotów handlu detalicznego wzrósł o 6,8%, a po wyeliminowaniu czynników kalendarzowych wzrósł o 5,7% r/r. Wartość obrotów handlu detalicznego (w tym również internetowego i wysyłkowego) w maju 2016 roku wyniosła 782 mld HUF.

    W stosunku do maja 2015 roku ceny produktów rolnych wzrosły w maju 2016 roku o 2,4%, przy czym ceny upraw roślinnych wzrosły o 5,4% r/r, a zwierząt żywych i produktów pochodzenia zwierzęcego spadły o 2,9%.

    W czerwcu 2016 roku węgierski budżet odnotował deficyt rzędu 388,9 mld HUF (rok wcześniej w tym samym miesiącu 312,2 mld HUF). Resort gospodarki tłumaczy to wysokimi wydatkami na obsługę zadłużenia oraz startem wypłat z tytułu programów unijnych. W pierwszych sześciu miesiącach łączny deficyt (402,1 mld HUF) osiągnął 52,8% założonego na cały rok (761 mld HUF).

    Według raportu Węgierskiego Banku Narodowego (MNB) wynika, że w I kwartale 2016 roku zadłużenie państwa węgierskiego wzrosło o 754 mld HUF (przy czym w ostatnim kwartale ubiegłego roku wykazało spadek rzędu 518 mld HUF). W rezultacie z poziomu 75,3% PKB na koniec 2015 roku w pierwszych trzech miesiącach 2016 roku dług Węgier wzrósł do 77,2% PKB. 

     

    Aktualne ratingi dla Węgier:

    • Fitch Ratings – BBB- perspektywa stabilna (podniesienie ratingu nastąpiło 20 maja 2016 roku; rating zalecany dla inwestycji),
    • Standard&Poor’s – BB+ perspektywa stabilna,
    • Moody’s – Ba1 perspektywa pozytywna (ratingi S&P i Moody’s pozostają poniżej progu zalecanego dla inwestycji).

       

      Zalecenia Komisji Europejskiej dla Węgier na lata 2016-2017

       

      W przedstawionym przez Komisję Europejską dokumencie zwrócono uwagę na ryzyko zejścia przez Węgry ze ścieżki szybkiego wzrostu gospodarczego i zalecono – w celu utrzymania średniookresowych celów budżetowych - podjęcie reform strukturalnych oraz korektę fiskalną w wysokości 0,3% PKB w 2016 i 0,7% PKB w 2017 roku. Zarekomendowano również obniżenie podatków sektorowych oraz zmniejszenie klina podatkowego dla niższych wynagrodzeń. Komisja Europejska zwróciła też uwagę na potrzebę zwiększenia przejrzystości i konkurencji w przetargach oraz wzmocnienia instytucji antykorupcyjnych. Zaleciła ponadto poprawę regulacji w sektorze usług oraz handlu detalicznego, głównie poprzez zmniejszenie ograniczeń i zapewnienie stabilnych i przewidywalnych uwarunkowań prawnych. Zdaniem Komisji Europejskiej węgierski rząd powinien podjąć starania, by osoby zatrudnione w programie prac publicznych jak najszybciej trafiły na pierwotny rynek pracy oraz by ułatwić dostęp do zasiłków socjalnych, w tym zasiłku dla bezrobotnych. W opinii KE należy również poprawić dostęp do nauki i zatrudnienia grupom społecznym znajdującym się w niekorzystnej sytuacji, szczególnie Romom. Podkreślono również, że na Węgrzech więcej ludzi powinno zdobywać kwalifikacje. Węgierskie Ministerstwo Gospodarki zareagowało na dokument KE w formie komunikatu, w którym podkreślono, że większość celów wyznaczonych przez zalecenia KE pokrywa się z celami węgierskiego rządu. Dodano, że w przeciwieństwie do lat poprzednich zalecenia sugerują raczej strategiczne kierunki rozwoju, a nie podjęcie konkretnych działań interwencyjnych, co jest w opinii węgierskiego rządu korzystną zmianą. Oceniono, że rekomendacje są tym razem bardziej zrównoważone i bardziej odzwierciedlają wyniki dialogu prowadzonego z KE w ramach Semestru Europejskiego. Z zadowoleniem odnotowano, że Komisja Europejska nie kwestionuje już całości systemu prac publicznych. W kontekście rekomendacji dotyczącej obniżenia podatków podkreślono, że podatek bankowy z początkiem 2016 r. obniżono o połowę, a na 2017 r. zaplanowano jego dalszą redukcję. Ministerstwo stwierdziło również, że klin podatkowy w przypadku niższych wynagrodzeń już się zmniejszył, m.in. wskutek generalnego obniżenia stawki podatku dochodowego o 1%. W kwestii rekomendacji dotyczących oszczędności budżetowych zwrócono uwagę, że rząd zawsze prowadził zdyscyplinowaną politykę budżetową i osiągał wyznaczone cele budżetowe w poprzednich latach, na co wskazuje również stały spadek długu publicznego do PKB oraz, że rząd zmniejsza dług publiczny nie tylko opierając się o wzrost gospodarczy, ale również o utrzymanie deficytu na poziomie głęboko poniżej 3% PKB.

       

      Prognozy gospodarcze

       

      Prognoza instytutu Századvég. Zbliżony do rządu instytut Századvég w najnowszym wydaniu monitora makroekonomicznego stwierdza, że niższy od spodziewanego wzrost gospodarczy w I kwartale br. jest tylko przejściowym zjawiskiem. W skali całego roku gospodarka, wspierana głównie przez rosnącą konsumpcję, wzrośnie o 2,1% (niżej od założeń rządowych).  W pozostałej części roku instytut liczy też na wzmocnienie eksportu, co pozytywnie wpłynie na dynamikę wzrostu gospodarczego. Według Századvég poziom inwestycji w br. spadnie o 5,8%, bo przedsiębiorstwa odkładają rozpoczęcie swych inwestycji do momentu uruchomienia środków związanych z nowym unijnym cyklem budżetowym. Produkcja przemysłowa będzie miała pozytywny wpływ na dynamikę dynamiki gospodarki, ale nieco niższy niż w ubiegłym roku. Instytut spodziewa się w 2017 roku wzrostu PKB na poziomie 3,2%, który wspierany będzie ponownym ruszeniem inwestycji (prognozuje tu wzrost o 3,3%) finansowanych ze środków unijnych. W rezultacie wzrostu wynagrodzeń konsumpcja dalej będzie wzrastać, a niektóre elementy polityki rządu (dotacje dla oświaty, czy służby zdrowia) przyczynią się do jej większej dynamiki. Wzrost konsumpcji – w przeciwieństwie do okresu sprzed kryzysu finansowego – generowany jest obecnie rosnącymi dochodami społeczeństwa, a nie kredytami i zadłużaniem się. Wskaźnik bezrobocia z poziomu 6,8% w ubiegłym roku obniży się w br. do 5,8%, a następnie do 5,4% w roku 2017. Jednocześnie w coraz większej liczbie branż zaczyna występować brak siły roboczej, co doprowadzi do większego od spodziewanego wzrostu płac. Wg instytutu inflacja w tym roku pozostanie niska (0,4%), a w przyszłym roku może wzrosnąć do 1,6% (przy czym ewentualny znaczny wzrost ceny ropy przynieść może inflację wyższą od spodziewanej). Mimo niskiej inflacji Századvég nie spodziewa się dalszej redukcji bazowej stopy procentowej (obecnie 0,9%). Deficyt budżetowy może być w br., jak i w przyszłym nieco niższy niż to założył rząd, częściowo ze względu na tzw. wybielanie się gospodarki (wprowadzenie kas fiskalnych podłączonych online do urzędu skarbowego, tzw. EKÁER) i w 2016 wyniesie 1,8%, a w 2017 roku 2,1% PKB.

       

      Bank centralny nie przewiduje spowolnienia gospodarczego w 2016 roku. Jak wynika z najnowszego raportu inflacyjnego Węgierski Bank Narodowy (MNB) nadal przewiduje na ten rok dynamikę wzrostu PKB na poziomie 2,8%. Zdaniem banku słabe dane dot. wzrostu gospodarczego w I kwartale br. obniżyłyby dane za cały rok o 0,4%, gdyby nie trzy okoliczności potencjalnie kompensujące ten wpływ: dynamikę gospodarki podciąga wyższa dynamika konsumpcji, wynikająca z intensywniejszego wzrostu płac, po drugie – większe możliwości budżetu do zwiększania wydatków, a po trzecie – poszerzenie prowzrostowego programu kredytowego banku centralnego.

       

    Prognoza instytutu GKI. Skromne tempo wzrostu węgierskiej gospodarki z pierwszego kwartału w drugim przyspieszyło prawdopodobnie do poziomu 1,5% - prognozuje w najnowszej analizie ośrodek badań nad gospodarką GKI (prognozę opublikowano przed podaniem przez KSH danych za II kwartał – wg oczyszczonych danych KSH wzrost PKB wyniósł 1,7%). Zdaniem ośrodka w całym roku dynamika wzrostu oscylować będzie wokół 2%, choć – jak zauważają analitycy – ze względu na czynniki ryzyka wzrost PKB może też być nieco wolniejszy. W II półroczy spodziewany jest wzrost dynamiki przemysłu, wyhamować mają także spadki w przemyśle budowlanym, a dobre zbiory w rolnictwie mogą przyczynić się do ożywienia tego sektora. W całym br. nadal głównym motorem gospodarki będzie konsumpcja. Prawdopodobny jest 8%-towy spadek inwestycji w tym roku, a bilans handlu zagranicznego prawdopodobnie pozostanie ujemny. W 2017 roku prognozowany jest wzrost na poziomie 2,5%, na co złożyć się mają głównie dystrybucja środków unijnych oraz utrzymanie wzrostowego tempa konsumpcji. Podobnie jak w poprzednim miesiącu również z czerwcu zaobserwować można spadek produkcji przemysłowej w ujęciu m/m. W skali całego roku w pierwszym półroczu wzrost przemysłu osiągnął poziom 2,3%. Mimo to, słabe wyniki za pierwsze półrocze nie zniechęciły producentów, a indeks zaufania sektora osiągnął najwyższy od dwudziestu miesięcy poziom. Zdaniem ośrodka w drugim półroczu wyniki sektora poprawią się i mogą osiągnąć 3,5%. Bardzo zły okres zanotował przemysł budowlany. Załamanie się projektów finansowanych ze środków unijnych w pierwszych pięciu miesiącach roku spowodowało spadek aż o 26,6%, a indeks zaufania do branży zbliżył się do tegorocznego „dołka”. Zachęcająco natomiast wyglądają dane dot. budowy mieszkań w I. półroczu – w tym okresie przekazano o 11% więcej mieszkań w ujęciu r/r. Rekordowy wzrost zaobserwować można w liczbie wydanych zezwoleń na budowę – aż o 137% - jest to ewidentnie wpływ zastosowania rozwiązań w ramach tzw. CSOK. Ponieważ budowa mieszkań ma na Węgrzech tylko ok. 6-7% udziału w rynku budowlanym ożywienie w tym sektorze prawdopodobnie wystarczy jedynie na zmniejszenie strat, a w skali całego roku – według GKI – spodziewany jest 15%-towy spadek produkcji budowlanej. Na przyszły rok natomiast – ze względu na wykorzystanie unijnych środków oraz dalszy wzrost w sektorze budowy mieszkań – w sektorze budowalnym analitycy ośrodka prognozują wzrost. Według najnowszych danych obroty handlu detalicznego w pierwszym półroczu wzrosły o 5,3%, artykułu codziennej konsumpcji o 2,9%, pozostałe artykuły o 8,4%, a paliwa o 5,7%. Znacznie pogorszył się w lipcu tzw. indeks zaufania do sektora i osiągnął poziom najgorszy od dwóch lat. Nadal bardzo dobre wyniki generuje sektor turystyczny - w pierwszych pięciu miesiącach obroty miejsc noclegowych były wyższe o 9,7%, a w gastronomii o 13,2%. Ten wzrostowy trend - zdaniem analityków - utrzymywać się ma także do końca obecnego i w przyszłym roku. Stopa bezrobocia w okresie kwiecień-czerwiec zmniejszyła się o 1,8% w ujęciu r/r i osiągnęła poziom 5,1%. W pierwszych pięciu miesiącach br. liczba zatrudnionych wzrosła o 3,6%, wliczając natomiast  osoby zatrudnione w ramach programów prac publicznych oraz osoby pracujące zagranicą liczba ta wzrosłaby o 3%. W dziedzinie info-komunikacji wzrost wyniósł 6%, w zakresie działalności profesjonalno-naukowo-technicznej 9,6%. Zamiar zatrudniania pracowników wzmocnił się głównie w przemyśle i sektorze usług, a w przemyśle budowlanym pozostał niezmienny, w handlu – choć z bardzo wysokiego poziomu to jednak znacznie się obniżył i osiągnął poziom z lutego. Obawy społeczeństwa przed bezrobociem nieco zmalały. Ceny artykułów konsumpcyjnych w lipcu były niższe o 0,3% r/r i o 0,2% niższe niż w poprzednim miesiącu. W pierwszych siedmiu miesiącach inflacja wyniosła 0,1%; najszybciej drożały używki oraz dobra konsumpcyjne trwałego użytku - o 2,4%, usługi o 1,4%, natomiast ceny paliw były niższe o 4%. Zdaniem analityków ośrodka we wrześniu tempo wzrostu cen może znacznie przyspieszyć, na co złożyć się ma przede wszystkim podwyżka z wpływów z akcyzy. W br. GKI przewiduje inflację na poziomie 0,5%, na przyszły rok 2%, ale nie wyklucza też niższego tempa wzrostu cen. Płace brutto w pierwszych pięciu miesiącach wzrosły o 6% (bez osób zatrudnionych w ramach programów pracy publicznej o 6,6%), w tym w sektorze konkurencji rosły o 5,2%. Płace realne w br. będą wyższe o 6,5-7%, w przyszłym roku o 4%, dochody realne natomiast mogą rosnąć wolniej od tego poziomu. Według danych banku centralnego w br. zaobserwować można wzrost zarówno w przypadku kredytów konsumpcyjnych, jak i mieszkaniowych. W czerwcu - po siedmiu latach - gospodarstwa domowe stały się ponownie odbiorcami kredytów netto, czyli pobrały więcej kredytów niż spłaciły. Także liczba kredytów mieszkaniowych wykazuje mocny wzrost, w I. połowie br. wzięto o 56% więcej kredytów mieszkaniowych niż w analogicznym okresie 2015 roku. Intensywnie rosnąć będzie w br. konsumpcja (o 4%), w przyszłym roku zaś w nieznacznie mniejszym stopniu (3,5%). Dopiero na przyszły rok natomiast spodziewany jest wzrost inwestycji, co wiąże się głównie z kalendarzem pozyskiwania i dystrybucji środków unijnych. Nadal nie można zauważyć aktywności inwestycyjnej sektora biznesowego. W maju węgierski bank centralny (MNB) obniżył stawkę stopy bazowej do 0,9% i tym samym – jak sam napisał w komunikacie – zakończył się cykl redukcji stóp bazowych. Jak prognozują analitycy – w razie potrzeby – ewentualne luzowanie polityki monetarnej bank centralny realizował będzie poprzez inne dostępne instrumenty. Postępuje systematyczna deprecjacją forinta w stosunku do euro. Przeciętny roczny kurs EUR w 2016 roku to 315 HUF, w 2017 roku spodziewany jest na poziomie 320 HUF. Przeciętne oprocentowanie rocznych obligacji państwowych osiągnęło w lipcu najlepszy od 5 miesięcy poziom – 0,61, co zapewne pozytywnie odbije się na finansowaniu kosztów zadłużenia. Zdaniem ośrodka dobrze wygląda deficyt budżetowy – w pierwszych siedmiu miesiącach roku wyniósł 464,8 mld HUF i był to najlepszy wynik od 15 lat. Mimo to – zdaniem GKI – deficyt w br. będzie wyższy od założonego (2%) i wyniesie 2,3% PKB, a w kolejnym roku 2,5%.

     

    Bardzo serdecznie zapraszamy na naszą stronę internetową, gdzie regularnie, w cyklu comiesięcznym, przedstawiamy aktualne dane makroekonomiczne, prognozy gospodarcze oraz mnóstwo innych ciekawych informacji na temat węgierskiej gospodarki:

     http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/.

     

     

     

     

     

     

    3.2. Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych

     

    Wyszczególnienie

    2009

     

    2010

     

     

    2011

     

    2012


    2013

     

    2014

     

    2015

    PKB wartość globalna wg cen bieżących

    (ESA 2010)

    26,174 bln HUF

    93,3 mld EUR

    26,946 bln HUF

    97,8 mld EUR

    28,035 bln HUF

    100,3 mld EUR

     

    28,548 bln HUF

    98,6 mld EUR

    29,846 bln HUF

    100,5 mld EUR

    32,179 bln HUF 103,3 mld EUR

    33,712 bln HUF 108,7 mld EUR

    PKB wartość na 1 mieszkańca

    9280 EUR/os.

    2,611 mln HUF/os.

    9847

    EUR/os.

    2,694 mln HUF/os.

    10 100

    EUR/os.

    2,811 mln

    HUF/os.

    9900 EUR/os.

    2,877 mln

    HUF/os.

    10 200 EUR/os.

    3,016 mln HUF/os.

    10 500 EUR/os.

    3,233 mln HUF/os.

    11 065 EUR/os.

    3,452 mln HUF

    PKB wartość na 1 mieszkańca w jednostkach parytetu siły nabywczej (GDP/PPS) (EU-27-28=100%)

    65%

    65%

    66%

    66%

    66%

    68%

    -

    Tempo wzrostu PKB ESA2010

    -6,6%

    0,7%

    1,8%

    -1,7%

    1,9%

    3,7%

    2,9%

    Relacja deficytu/nadwyżki sektora finansów publicznych do PKB

    -4,6%

    -4,2%

    +4,3%

    (-2,43%,

    elementy jednorazowe)

    -1,9%

    -2,2%

    -2,6%

     

    -2,0%

     

     

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB

    78,3%

     

    77,5%

     

    80,9%

     

    79,2%

     

    79,2%

     

    76,9%

    (ESA2010)

     

    75,3%

    Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI, zmiana roczna)

    4,2%

     

    4,9%

     

    3,9%

     

    5,7%

    1,7%

    -0,2%

    -0,1%

    Stopa bezrobocia

    10,0%

    11,2%

    10,9%

    10,9%

    10,2%

    7,1%

    6,8%

    Wartość obrotów handlu zagranicznego

    114,8 mld EUR

    137,3 mld EUR

    152,9 mld EUR

    153,2 mld EUR

    156,6 mld EUR

    163 mld EUR

    173 mld EUR

    Wartość eksportu

    59,7 mld EUR

    71,4 mld EUR

    79,9 mld EUR

    80,0 mld EUR

    81,3 mld EUR

    84,7 mld EUR

    90,5 mld EUR

    Wartość importu

    55,1 mld EUR

    65,9 mld EUR

    73,0 mld EUR

    73.2 mld EUR

    75,3 mld EUR

    78,3 mld EUR

    82,4 mld EUR

    Bilans handlu zagranicznego

    +4,6 mld

    EUR

    +5,5 mld EUR

    +6,9 mld EUR

    +6,8 mld EUR

    +6,0 mld EUR

    +6,4 mld EUR

    +8,1 mld EUR

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    1,495 mld EUR

    1,795 mld

    EUR

    3,739 mld

    EUR

     

    10,461 mld

    EUR

    2,316 mld EUR

    5,333 mld EUR

    -

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich

    1,938 mld EUR

    1,185 mld

    EUR

    3,162 mld EUR

    8,210 mld

    EUR

    1,701 mld EUR

    2,612 mld EUR

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (inward)

    64,2 mld EUR

    68,5 mld

    EUR

    65,3 mld

    EUR

    78,5 mld

    EUR

    80,6 mld

    EUR

    81,3 mld

    EUR

    -

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (outward)

    13,5 mld EUR

    17,5 mld

    EUR

    18,6 mld

    EUR

    26,3 mld

    EUR

    28,7 mld EUR

    32,1 mld EUR

    -

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji  bezpośrednich  na osobę

    149 EUR/os.

    180

    EUR/os.

    376

    EUR/os.

    1056

    EUR/os.

    234

    EUR/os.

    537

    EUR/os.

    -

    Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na osobę

    6401 EUR/os.

    6862

    EUR/os.

    318

    EUR/os.

    828

    EUR/os.

    172

    EUR/os

    263

    EUR/os.

    -

    Średni kurs EUR/HUF

    281

    275,41

    279

    289,42

    296,92

    308,66

    309,90

    Średni kurs USD/HUF

    202

    208,15

    200,72

    225,37

    223,70

    232,52

    279,46

     

    Źródło: Centralny Urząd Statystyczny (KSH), Węgierski Bank Narodowy (MNB), Ministerstwo Gospodarki Narodowej (NGM), Kopint-Tárki Instytut Badań Koniunktur Gospodarczych Zrt., Europejski Urząd Statystyczny Eurostat

     

    3.3. Główne sektory gospodarki

     

    Wzrost wartości dodanej brutto (analogiczny kwartał roku poprzedniego = 100,0):

     

     

    2013

    2014

    2015

    IV kw.

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    I kw.

    II kw.

    III kw.

    IV kw.

    Rolnictwo

    115,7

    108,37

    115,7

    115,6

    112,5

    97,9

    84,1

    83,8

    88,3

    Przemysł, w tym:

    100,3

    105,2

    106,6

    106,3

    105,3

    107,6

    105,6

    104,9

    107,2

    przemysł przetwórczy

    99,7

    108,0

    108,2

    106,1

    105,0

    107,9

    106,5

    105,6

    108,3

    Budownictwo

    110,2

    125,7

    120,5

    111,1

    104,8

    109,3

    106,3

    99,7

    100,3

    Usługi, w tym:

    104,4

    101,9

    102,0

    101,1

    101,8

    102,1

    102,6

    103,5

    103,0

    handel, gastronomia, noclegi

    110,1

    103,6

    103,4

    103,7

    106,5

    105,6

    105,4

    107,0

    105,0

    transport, magazynowanie

    101,0

    102,0

    102,9

    102,6

    103,7

    100,2

    102,2

    102,6

    101,5

    IT, telekomunikacja

    103,9

    103,5

    103,5

    102,2

    101,4

    102,1

    102,8

    104,7

    102,0

    działalność finansowa, ubezpieczeniowa

    94,3

    99,1

    99,4

    97,0

    97,0

    99,0

    99,4

    99,8

    101,0

    nieruchomości

    100.8

    98,7

    98,8

    99,6

    99,1

    99,9

    101,1

    101,6

    101,6

    działalność zawodowa, naukowa, techniczna

    105,4

    108,8

    106,4

    104,3

    105,2

    105,7

    105,0

    105,2

    106,4

    administracja, edukacja, opieka zdrowotna

    104,8

    99,5

    100,1

    98,1

    96,5

    99,2

    100,8

    100,8

    101,5

    PKB razem

    103,2

    103,8

    104,1

    103,4

    103,3

    103,5

    102,7

    102,4

           103,2

    Źródło: KSH

     

     

     

    3.4. Działania rządu węgierskiego w sferze gospodarczej

     

    Zachęcamy do systematycznego odwiedzania naszej strony internetowej http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/, gdzie co miesiąc, na bieżąco, informujemy o działaniach rządu i najważniejszych procesach zachodzących w węgierskiej gospodarce.

     

    3.5. Handel zagraniczny Węgier

     

    2015 rok

     

    Według danych KSH (Centralny Urząd Statystyczny) w 2015 roku obroty handlowe Węgier ze światem wyniosły 172,96 mld EUR (dla porównania: 162,98 mld EUR w 2014 roku,), przy dodatnim saldzie na poziomie 8,118 mld EUR (o 1,716 mld EUR więcej w porównaniu z rokiem 2014). Wartość eksportu wyniosła 90,539 mld EUR (84,69 mld EUR w 2014 roku, wzrost o 7,9%), a importu  82,421 mld EUR (78,288 mld EUR w 2014 roku, wzrost o 7,0%).

     

    Najważniejsi odbiorcy węgierskiego eksportu w 2015 r. to: Niemcy (24,69 mld EUR, wzrost o 6,3%), Austria (4,3 mld EUR, spadek o 7,0%),  Rumunia (4,7 mld EUR, wzrost o 2,9%), Słowacja (4,5 mld EUR, wzrost o 8,5%), Włochy (4,2 mld EUR, wzrost o 8,4%), Francja (4,1 mld EUR, wzrost  o 9,9%), Polska (3,382 mld EUR, wzrost o 5,6%), Czechy (3,5 mld EUR, wzrost o 10,2%), Wielka Brytania (3,5 mld EUR, wzrost o 15,1%), USA (3,2 mld EUR, wzrost o 9,4%) i Rosja (1,543 mld EUR, spadek o 27,4%).

     

    Najważniejsi partnerzy w węgierskim imporcie w 2015 r. to: Niemcy (21,39 mld EUR, wzrost o 7,8%), Rosja (3,2 mld EUR, spadek o 39,4%), Austria (5,4 mld EUR, spadek o 5,3%), Słowacja (4,4 mld EUR, wzrost o 4,0%), Chiny (4,735 mld EUR, wzrost o 23,7%), Polska (4,543 mld EUR, wzrost o 11,7%), Włochy (3,7 mld EUR, wzrost o 7,7%), Francja (4,1 mld EUR, wzrost o 11,5%) Czechy (3,9 mld EUR, wzrost o 11,3%), Holandia (3,7 mld EUR, wzrost o 16,4%), Rumunia (2,55 mld EUR, wzrost o 2,10).

     

    Spośród głównych partnerów handlowych ujemne saldo w 2015 roku Węgry odnotowały z: Chinami (3,111 mld EUR), Rosją (1,740 mld EUR), Austrią (1,066 mld EUR), Polską (1,161 mld EUR), Koreą Płd. (851 mln EUR), Holandią (726 mln EUR), Tajwanem (448 mln EUR), Czechami (435 mln EUR), Japonią (383 mln EUR), Hongkongiem (302 mln EUR), Belgią (262 mln EUR), Irlandią (245 mln EUR), Malezją (184 mln EUR), Indiami (135 mld EUR), Singapurem (123 mln EUR), .

     

    Obroty handlowe Węgier z krajami Unii Europejskiej stanowiły w 2015 roku 79% całości eksportu i 77% importu.

     

    Najświeższe dane:

     

    W okresie styczeń-maj 2016 roku wartość węgierskiego eksportu wyniosła 38,256 mld EUR (wzrost o 3,2% r/r), a importu - 34,077 mld EUR (wzrost o 1,5% r/r), co oznacza, że - dodatnie dla Węgier - saldo obrotów handlowych ukształtowało się na poziomie 4,179 mld EUR (wzrost o 693 mln EUR r/r).

     

    3.6. Relacje gospodarcze z UE

     

    Zapraszamy na naszą stronę internetową:

    http://www.budapeszt.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/informacje_ekonomiczne/. Prezentujemy tam także najważniejsze wydarzenia w relacjach gospodarczych w kontekście Unii Europejskiej.

     

     

     

    3.7. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

     

    Węgry są członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych od 1955 roku i jej instytucji stowarzyszonych (ILO, UNESCO, FAO, WHO itp.). W 1982 roku zostały członkiem Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), Banku Światowego oraz IFC (Międzynarodowej Korporacji Finansowej). Ponadto są sygnatariuszami GATT, członkiem WTO, OECD, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO). W 1999 roku Węgry przystąpiły do NATO, a od 2004 roku są członkiem Unii Europejskiej.

     

    Członkostwo Węgier w organizacjach międzynarodowych w kolejności alfabetycznej: ACCT (obserwator), Grupa Australijska (Australia Group), BIS, CE, CEI, CERN, EAPC, EBRD, EIB, ESA (pełnoprawny członek od 25.11.2015), UE, FAO, G-9, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICCt, ICFTU, ICRM, IDA, IEA, IFC, IFRCS, ILO, IMF, IMO, Interpol, IOC, IOM, IPU, ISO, ITU, MIGA, MINURSO, NAM (gość), NATO, NEA, NSG, OAS (obserwator), OECD, OIF (obserwator), OPCW, OSCE, PCA, SECI, UN, UNCTAD, UNESCO, UNFICIP, UNHCR, UNIDO, UNOMIG, UPU, WCL, WCO, WEU (stowarzyszony), WFTU, WHO, WIPO, WMO, WToO, WTO, ZC i wiele innych.

     

    Dwustronna współpraca gospodarcza


     

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

     

    Mając na uwadze międzynarodowe zobowiązania prawne zarówno Polski, jak i Węgier w Traktacie Akcesyjnym do Unii Europejskiej, dokonano przeglądu umów dwustronnych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską, po czym 17 czerwca 2005 roku został podpisany protokół, w myśl którego część dotychczasowych umów utraciła moc obowiązującą. 

     

    Obowiązujące umowy o charakterze gospodarczym:

     

    • Traktat koncyliacyjno-arbitrażowy między Polską a Węgrami. (Data podpisania: 1928-11-30;  Data wejścia w życie: 1930-02-28); Publikacja: 1930/13/93 Dz. U.,
    • Umowa między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej. (Data podpisania: 1965-07-18;  Data wejścia w życie: 1965-11-19); Publikacja: 2003/4/36 MP,
    • Porozumienie między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o zmianie art. 22 Umowy między Rządem PRL a Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o międzynarodowej komunikacji samochodowej sporządzonej w Budapeszcie dnia 18 lipca 1965 r. (Data podpisania: 2003-08-21; Data wejścia w życie: 2003-09-22); Publikacja: 2003/48/734 MP,
    • Umowa między Rządem PRL i Rządem Węgierskiej Republiki Ludowej o komunikacji lotniczej.  (Data podpisania: 1976-02-12;  Data wejścia w życie: 1976-10-23); dotychczas nie opublikowano,
    • Układ między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Węgierską o przyjacielskiej i dobrosąsiedzkiej współpracy.  (Data podpisania: 1991-10-06; Data wejścia w życie: 1992-06-15); Publikacja: 1992/59/298 Dz. U.,
    • Umowa między Rzeczypospolitą Polską i Republiką Węgierską w sprawie wzajemnego popierania i ochrony inwestycji. (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-06-16); Publikacja: 1995/113/542 Dz. U.,
    • Konwencja między RP i Republiką Węgierską w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku.  (Data podpisania: 1992-09-23;  Data wejścia w życie: 1995-09-10); Publikacja: 1995/125/602 Dz. U.,
    • Protokół do Konwencji o unikaniu podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku, podpisanej w Budapeszcie dnia 23 września 1992 r.  (Data podpisania: 2000-06-27; Data wejścia w życie: 2002-05-01); Publikacja: 2002/108/946 Dz. U.,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy w dziedzinie usług transportowych. (Data podpisania: 1993-01-05;  Data wejścia w życie: 1993-09-23); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa o współpracy w dziedzinie nauki i techniki między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej. (Data podpisania: 1996-11-19;   Data wejścia w życie: 1997-04-25); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej o współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach celnych.   (Data podpisania: 1997-04-03;   Data wejścia w życie: 1997-10-21); dotychczas nie opublikowano,
    • Umowa między Rządem RP a Rządem Republiki Węgierskiej w sprawie międzynarodowych towarowych przewozów kombinowanych. (Data podpisania: 1998-04-15;  Data wejścia w życie: 1999-10-08); dotychczas nie opublikowano.

     

    4.2. Polsko-węgierskie relacje handlowe

     

    2015 rok

     

    Według danych węgierskiego urzędu statystycznego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły 7,926 mld EUR: polski eksport 4,543 mld EUR (+11,7%), import 3,382 mld EUR (+5,6%), dodatnie dla Polski saldo 1,161 mld EUR.

     

    Z kolei według danych polskiego GUS obroty wyniosły 6,9 mld EUR: polski eksport 4,3 mld EUR (+9,6%), import - 2,6 mld EUR (-0,5%), dodatnie dla Polski saldo - 1,8 mld EUR.

     

    Najświeższe dane:

     

    Według danych węgierskiego urzędu statystycznego KSH polsko-węgierskie obroty handlowe wyniosły 3,415 mld EUR: polski eksport 1,845 mld EUR (+1,2%), import – 1,569 mld EUR (+14,5%), dodatnie dla Polski saldo - 276 mln EUR.

     

    4.3. Współpraca inwestycyjna (według danych NBP za 2014 rok)

     

    Węgierskie inwestycje bezpośrednie w Polsce

     

    Napływ węgierskich inwestycji do Polski w 2014 roku wyniósł ogółem 105,5 mln EUR (dla porównania: 23 mln EUR w 2013 roku, 183,4 mln EUR w 2012 roku, 91,1 mln EUR w 2011 roku, 197,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 68,6 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków 1,8 / 35,1 mln EUR, a wartość pozostałych inwestycji 23,4/-11,8  mln EUR.

     

    Zobowiązania Polski z tytułu węgierskich inwestycji bezpośrednich wyniosły w 2014 roku 648,3 mln EUR (dla porównania 503,7 mln EUR w 2013 roku, 939,2 mln EUR w 2012 roku, 604,4 mln EUR w 2011 roku, 556,8 mln EUR w 2010 roku), przy czym na zobowiązania te złożyły się: kapitał własny i reinwestowane zyski na poziomie 567,3 / 81 mln EUR oraz pozostałe inwestycje na poziomie  200,5 / 119,5 mln EUR.

     

    W 2014 roku dochody węgierskich inwestorów z tytułu zaangażowanego w Polsce kapitału wyniosły 31,8 mln EUR (dla porównania: 26,7 mln EUR w 2013 roku, 42 mln EUR w 2012 roku, 29,3 mln EUR w 2011 roku, 18,5 mln EUR w 2010 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 29,3 mln EUR, reinwestowane zyski - 1,8 mln EUR, odsetki - 0,7 mln EUR.

     

    Polskie inwestycje bezpośrednie na Węgrzech

     

    Odpływ kapitału z tytułu polskich inwestycji na Węgrzech w 2014 roku wyniósł ogółem 9,8 mln EUR (dla porównania: 52,3 mln EUR w 2013 roku, 206,9 mln EUR w 2012 roku, -5,8 mln EUR w 2011 roku, 37,2 mln EUR w 2010 roku), przy czym wartość kapitału własnego wyniosła 36,0 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków -26,9/0,7  mln EUR, a wartość pozostałych inwestycji  -1,1/-1,8 mln EUR.

     

    Stan należności Polski z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech na koniec 2014 roku wyniósł  331,3 mln EUR (dla porównania: 351,1 mln EUR w 2013 roku, 482,7 mln EUR w 2012 roku, 380,0 mln EUR w 2011 roku, 404,1 mln EUR w 2010 roku), przy czym na należności te złożyły się: kapitał własny i reinwestowane zyski na poziomie 286,7/44,5 mln EUR oraz pozostałe inwestycje na poziomie 210,0/165,5 mln EUR.

     

    Dochody rezydentów z tytułu polskich inwestycji bezpośrednich na Węgrzech wyniosły w 2014 roku -14,4 mln EUR (dla porównania: -10,9 mln EUR w 2013 roku, 10,2 mln EUR w 2012 roku, -43,2 mln EUR w 2011 roku, 13,0 mln EUR w 2010 roku), w następującym rozbiciu: dywidendy 16,2 mln EUR, reinwestowane zyski -26,9 mln EUR, odsetki -3,8 mln EUR.

     

    4.4. Współpraca regionalna

     

    Na płaszczyźnie dwustronnej współpracują ze sobą samorządy lokalne. Poniżej zarejestrowane porozumienia i umowy o współpracy województw:

     

    • Porozumienie między Województwem Lubelskim a Komitatem Hajdú-Bihar (podpisane 18 kwietnia 2000 r. w Lublinie),
    • Porozumienie między Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Zala (podpisane),
    • Porozumienie między Województwem Śląskim a Komitatem Borsód-Abaúj-Zemplén (podpisane 9 kwietnia 2001 r. w Katowicach),
    • Porozumienie między Województwem Opolskim a Komitatem Fejér (podpisane 21 sierpnia 2000 r.),
    • Porozumienie między Województwem Mazowieckim a Komitatem Peszt (podpisane 27 maja 2002 r.),
    • Umowa o współpracy między Województwem Łódzkim a Komitatem Csongrád (podpisane 3 września 2004 roku w Łodzi).
    • List Intencyjny o współpracy pomiędzy Województwem Świętokrzyskim a Komitatem Komárom-Esztergom (podpisany)
    • List Intencyjny (czterostronny) między Województwem Zachodniopomorskim a  Parkiem Natury Albufera (Hiszpania), Związkiem Zlewni Jeziora Grandieu (Loara Atlantycka, Francja), Związkiem Zlewni Jeziora Tisza (Region Tisza, Węgry) na rzecz stworzenia europejskiego projektu „Sieć Jezior Nizinnych (Reseau de lacs de plaine), 2007.

    Współpraca na poziomie partnerskich miast i gmin (ok. 100) jest także bardzo ożywiona, czego wyrazem było powołanie kilka lat temu, Forum Miast Partnerskich Polski i Węgier, które służy jako płaszczyzna wymiany poglądów i doświadczeń, oraz jest przykładem dla kolejnych inicjatyw. Gospodarzem I Forum w 2006 r. było miasto Győr. Następne fora miały miejsce kolejno: w 2007 r. w Przemyślu, w 2008 r. w Debreczynie, w 2009 r. w Krośnie, w 2010 roku w Budapeszcie (III dzielnica), a w 2011 roku w Poznaniu. W marcu 2012 roku gospodarzem Dnia Przyjaźni Polsko-Węgierskiej było województwo Csongrád, w roku 2013 – Tarnów, w 2014 roku – Eger, w 2015 roku – Katowice, w 2016 roku – Budapeszt, a w 2017 roku będzie nim Piotrków Trybunalski.

     

     4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

     

    Na poziomie krajowym pomiędzy Węgierską Izbą Handlowo-Przemysłową a Krajową Izbą Gospodarczą istnieje formalne porozumienie o współpracy z 1991 r. Obie izby są członkami EUROCHAMBRES, ICC i współpracują na roboczo w różnych zakresach – wspólne programy, szkolenia, wymiana informacji itp. Izby na poziomie regionalnym i lokalnym najczęściej współpracują ad hoc przy okazji różnych imprez (targi, wystawy, spotkania biznesowe itp). Od czasu przystąpienia do UE izby współpracują na poziomie organizacji unijnych, jak również przy realizacji wspólnych projektów.

     

    Dostęp do rynku


     

    5.1 Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

     

    Formy prawne i zasady podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech reguluje kodeks cywilny (ustawa V z 2013 roku), który obowiązuje od 15 marca 2014 roku. Węgierskie regulacje dot. firm i spółek są podobne do tych, jakie obowiązują w innych krajach UE. Natomiast kwestie dot. ewidencji działalności gospodarczej oraz procedur związanych z zakończeniem działalności reguluje ustawa V z 2006 r.

     

    Firmy zagraniczne mogą rejestrować swoje oddziały i przedstawicielstwa w Węgierskim Sądzie Rejestrowym (Cégbíróság).

     

    Podstawowe formy prowadzenia działalności gospodarczej na Węgrzech to:

    • spółka jawna Kkt. (Közkereseti Társaság, Unlimited Partnership),
    • spółka komandytowa Bt. (Betéti Társaság, Limited Partnership),
    • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Kft. (Korlátolt Felelősségű Társaság, Limited Liability Company),
    • spółka akcyjna Rt. (Részvénytársaság, Company Limited by Shares).

    Rozróżnia się dwa rodzaje spółek akcyjnych:

    • spółki o zamkniętym akcjonariacie Zrt. (Zártkörűen működő részvénytársaság, Closed Company Limited by Shares)
    • spółki o akcjonariacie publicznym Nyrt. (Nyilvánosan működő részvénytársaság, Public Company Limited by Shares).

    Firmy zagraniczne wybierają zazwyczaj formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Kft.) lub spółki akcyjnej (Rt.).

     

    Z dniem 1 lipca 2009 roku dotychczasowe spółki użyteczności publicznej (węg. Kht. - tworzone przez samorządy i państwo ze środków publicznych) zostały wyprowadzone z systemu prawnego, przez ich wcześniejszą likwidację lub przekształcenie i wcielenie do organu budżetowego.

     

    Nie odnotowano żadnych przeszkód/barier dla polskich firm w handlu i prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie Węgier.

     

    5.2 Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnianie obywateli RP

     

    Na Węgrzech obywatele RP mogą swobodnie podejmować zatrudnienie. Obywatele krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie muszą posiadać zezwolenia na pracę. Od 1 stycznia 2008 roku rejestracja cudzoziemców podejmujących pracę na Węgrzech odbywa się na podstawie zgłoszenia przez pracodawcę do terenowego urzędu pracy (bez personalizacji – podaje się wyłącznie liczbę osób).

     

    Z danych węgierskiego Narodowego Urzędu ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat, www.afsz.hu) wynika, że w całym 2015 roku dokonano nowego zgłoszenia zatrudnienia 128 osób z Polski (na dzień 31 grudnia 2015 roku ważną rejestrację zgłoszonego zatrudnienia posiadało w sumie 782 obywateli polskich).

     

    Podstawowe regulacje dot. zatrudnienia zawarte są w nowym węgierskim kodeksie pracy, obowiązującym od 1 lipca 2012 roku.

     

    Stosunek pracy nawiązuje się poprzez umowę o pracę, którą należy sporządzić na piśmie. Na nieważność umowy pracy z powodu nie sporządzenia pisemnej umowy może powoływać się tylko pracownik w ciągu 30 dni od przystąpienia do pracy. Umowa o pracę powinna zawierać co najmniej wynagrodzenie podstawowe określone tylko i wyłącznie w walucie krajowej oraz określać stanowisko pracy. Strony mogą zastrzec okres próbny na maksymalny okres 3 miesięcy. Pracodawca zobowiązany jest powiadomić pracownika w ciągu 15 dni od podjęcia pracy o godzinach pracy, dodatkowych składnikach wynagrodzenia (premie, system kafeterii itp.), terminie wypłaty wynagrodzenia, o zakresie zadań przypisanych do stanowiska, wymiarze urlopu i porządku jego udzielania, o regułach dotyczących obliczania okresu wypowiedzenia umowy przez pracownika i pracodawcę, o osobie wykonującej obowiązki pracodawcy oraz czy pracownik jest objęty mocą układu zbiorowego pracy.

     

    Minimalna płaca pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze (40 godzin tygodniowo) jest określona przepisami (rozporządzenia rządu nr 347/2014 z 29.XII. 2014 r.) i wynosi od 1 stycznia 2015 roku 105 000 HUF brutto. W przypadku innej formuły czasowej zatrudnienia minimalna stawka godzinowa wynosi 604 HUF, minimalna stawka dzienna 4803 HUF, a stawka tygodniowa 24 160 HUF. Odrębnie określono stawkę gwarantowanej płacy minimalnej pracowników wykwalifikowanych, którzy od 1 stycznia 2015 roku otrzymują co najmniej 122 000 HUF miesięcznego wynagrodzenia brutto (stawka godzinowa 702 HUF, stawka dzienna 5620 HUF, a stawka tygodniowa 28 080 HUF).

     

    5.3 Nabywanie i wynajem nieruchomości

     

    Do 1989 r. większość nieruchomości znajdowała się w rękach państwa, a tylko niewielka część była w rękach prywatnych. Firmy mogły jedynie dzierżawić ziemię od państwa. W latach 90. procent inwestorów zagranicznych i liczba posiadanych przez nich nieruchomości wzrosły w szybkim tempie, szczególnie w Budapeszcie i niektórych miastach zachodnich Węgier. W szybkim tempie wzrastały także ceny. Na Węgrzech prowadzony jest publiczny rejestr nieruchomości.

     

    Nabywanie nieruchomości przez nierezydentów: nierezydenci, osoby prywatne oraz podmioty prawne mogą nabywać nieruchomości za wyjątkiem ziemi uprawnej, pod warunkiem, że posiadają zezwolenie władz miejscowych. Pozwolenie może być wydane, jeśli nie narusza interesów lokalnych i społecznych. Pozwolenie musi być zaopiniowane przez radę lokalnego samorządu. Zezwolenie nie jest wymagane w przypadku dziedziczenia, jak również w odniesieniu do obywateli krajów UE i EOG (poza specyficznymi wyjątkami).

     

    Ograniczenia w kwestii nabywania określonych gruntów (rolnych i leśnych)

    21 czerwca 2013 r. węgierski parlament uchwalił ustawę CXXII o obrocie gruntów rolnych i leśnych, wchodzącą w życie w czterech fazach, począwszy od 15 grudnia 2013 roku (ostatecznie z początkiem maja 2014). Ustawa ta reguluje jedynie zasady obrotu ziemią, w odrębnym akcie zostały umieszczone normy o działalności rolniczej, prowadzeniu gospodarstw i zakładów rolnych, pozostają też w mocy odrębne przepisy ustawy regulującej zasady gospodarki leśnej. Prolongata Komisji Europejskiej w kwestii obowiązywania moratorium na zakup ziemi przez cudzoziemców na Węgrzech wygasła wiosną 2014 roku.

    Regulacja maksymalnego obszaru gruntów rolnych i leśnych posiadanych na własność pozostała bez zmian, wynosi 300 ha.

    W wyniku ww. ustawy dotychczasowy maksymalny obszar gruntów użytkowanych (np. dzierżawa) przez jeden podmiot (2500 ha) ograniczony został do 1200 ha, a w przypadku hodowli zwierząt i producentów materiału siewnego do 1800 ha. Umowy dzierżawy można zawierać na maksymalny okres 20 lat.

    Podmioty uprawnione do nabycia własności ziemi (w art. 6-16):

    • krajowe osoby fizyczne,
    • obywatele UE,
    • kościoły,
    • instytucje finansowe podlegające mocy ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych – na czas określony w ustawie,
    • samorządy lokalne,
    • państwo (Narodowy Fundusz Ziemi).

       

      Zarówno krajowe osoby fizyczne, jak i obywatele UE mogą nabyć maksymalnie 1 ha ziemi na terenie Węgier jeżeli:

    • nie są w stanie się wykazać wykształceniem rolniczym lub z zakresu gospodarki leśnej; lub
    • nie prowadzą od trzech lat (w sposób udokumentowany), we własnym imieniu i na własne ryzyko działalności rolniczej lub leśnej na terenie Węgier, z której czerpią dochody albo brak dochodów pochodzących z tej działalności wynika z tego, że przedsięwzięta inwestycja rolno-leśna jeszcze się nie zwróciła; lub
    • nie są członkami rolno-leśnej spółdzielni produkcyjnej zarejestrowanej na Węgrzech (posiadającymi co najmniej 25% jej udziałów i wnoszącymi osobisty wkład pracy).

       

      Nie są uprawnione do nabycia własności ziemi na Węgrzech:

    • zagraniczne osoby fizyczne spoza UE;
    • inne państwa lub ich prowincje, obce samorządy i ich jakikolwiek organ; 
    • osoby prawne, które uzyskałyby w czasie lub przed obowiązywaniem nowej ustawy ziemie od swojego poprzednika prawnego w wyniku przekształcenia organizacyjnego (fuzja, podział, przyłączenie, wyodrębnienie), z wyjątkiem gdy mowa o uznanym przez państwo kościele.

    Dla ważności aktu sprzedaży ziemi, jak i zawarcia umów o przeniesienie praw dzierżawy konieczne jest - oprócz wymogu adwokata przy kupnie-sprzedaży ziemi i rygoru notarialnego dla dzierżawy - uzyskanie zezwolenia odpowiedniego urzędu (departament rolny centralnej administracji w terenie, szczebla wojewódzkiego). W postępowaniu o uzyskanie zezwolenia urząd ten zobowiązany jest zwrócić się o wydanie opinii w poszczególnych sprawach zakupu ziemi do nowo powstałych „lokalnych komitetów ziemskich” (ciała przedstawicielskie rolników i spółdzielni, powstałe w obrębie granic administracyjnych danego samorządu lokalnego, w którym grunty miały być nabyte). Wydana przez komitety opinia w sprawie zakupu ziemi nie jest wiążąca dla postępującego w sprawie urzędu wydającego ostateczne pozwolenie. Umowy o kupnie-sprzedaży można zawierać tylko na formularzach o numerach porządkowych ściśle księgowanych przez państwo.

    Nabywający nieruchomości obowiązani są do uiszczania podatku od nieruchomości w wysokości 10% od wartości rynkowej. Opłata ta jest zmniejszona do 2% dla firm, których głównym profilem działalności jest obrót nieruchomościami (w tym przypadku praktycznie każda nieruchomość musi zostać zbyta w przeciągu 2 lat). Podatek od nieruchomości mieszkalnych wynosi 2% od wartości rynkowej do 4 mln HUF, powyżej 4 mln HUF zaś 4%. Zajmujący się obrotem nieruchomościami zobowiązani są do składania zeznań VAT (nie koniecznie oznacza to płatność VAT), za wyjątkiem sprzedaży nieruchomości prywatnych. Niemniej jednak od 1 stycznia 2008 r. ustawa o VAT wprowadziła nowy element – prywatne osoby zobowiązane są do płatności VAT, jeżeli prowadzona przez nich sprzedaż nieruchomości nie jest jednostkowa, a charakter sprzedaży wskazuje na działalność handlową.

    Generalna stawka VAT wynosi 27% od sprzedaży i wynajmu nieruchomości. W związku z nieruchomościami mogą być pobierane następujące podatki: podatek od budynków, podatek od gruntów, lokalny podatek od prowadzenia działalności gospodarczej, podatek komunalny.

     

    5.4 System zamówień publicznych

     

    System zamówień publicznych reguluje obowiązująca od 1 stycznia 2012 roku ustawa nr CVIII z 2011 r. z późniejszymi nowelizacjami, której zapisy są zgodne z dyrektywami unijnymi w tym zakresie.

     

    Tłumaczenie na angielski pierwotnej wersji ustawy przeczytać można na stronie Urzędu ds. Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Hatóság http://kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/english/) pod poniższym linkiem: http://kozbeszerzes.hu/data/documents/2012/11/07/PPA-01-01-2012.pdf

     

    Ze wszystkimi wersjami dalszych nowelizacji aktu prawnego zapoznać się można w wersji angielskiej pod:  http://www.kozbeszerzes.hu/nyelvi-verziok/hungarian-act-on-public-procurement/

     

    5.5 Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej

     

    Na Węgrzech kwestiami własności intelektualnej, w tym własnością przemysłową oraz prawami autorskimi zajmuje się, od 1 stycznia 2011 roku, Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (www.sztnh.gov.hu) (wcześniej Węgierski Urząd Patentowy).

     

    Uwarunkowania prawne:

    • Ustawa nr XXXIII z 1995 r. o ochronie wynalazków.
    • Ustawa nr XXXVIII z 1991 r. o ochronie wzorów użytkowych.
    • Ustawa nr XI z 1997 r. o ochronie znaków towarowych i oznaczeń geograficznych.
    • Ustawa nr LXXVI z 1999 r. o ochronie praw autorskich.
    • Ustawa nr XLVIII z 2001 r. o ochronie wzorów projektowania przemysłowego.

       

    Na Węgrzech honorowane są patenty uzyskane w procedurze krajowej lub europejskiej lub w ramach PCT (Układ o Współpracy Patentowej) pod warunkiem, że zgłoszenie i wynalazek odpowiadają odpowiednim przepisom prawnym. Postępowania zainicjowane w urzędach narodowych w przypadku krajów-sygnatariuszy Konwencji o udzielaniu patentów europejskich (EPC) mogą być obecnie inicjowane także w procedurze europejskiej. Zgłoszenia należy dokonać bezpośrednio bądź w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Prawo ochronne na wzór użytkowy upoważnia właściciela do wyłącznego korzystania ze wzoru użytkowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Węgier. Czas trwania prawa ochronnego na wzór użytkowy jest znacznie krótszy od czasu trwania patentu i wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia w Węgierskim Urzędzie Patentowym. Ochronę wzoru użytkowego można uzyskać także w postępowaniu w ramach Układu o Współpracy Patentowej (PCT). Na podstawie ochrony wzoru użytkowego na Węgrzech w ciągu 12 miesięcy można zgłosić wniosek o ochronę europejską. Ochrona znaków towarowych na Węgrzech odbywa się poprzez wpisanie do rejestru i ważna jest przez 10 lat. Na prośbę zainteresowanego podmiotu ochrona może być przedłużana o kolejne 10 lat. Przystąpienie do UE nie oznaczało automatycznego rozszerzenia ochrony zarejestrowanych wcześniej znaków towarowych na obszar Unii. Dla uzyskania ochrony należy przeprowadzić postępowanie o ochronę unijną. Zgłoszenia należy dokonać w OHIM, tj. Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, w Hiszpanii.

     

    Na stronie http://www.nevado.hu/nevazonossag.php można dokonać pełnego darmowego przeglądu nazw.

     

    Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje na Węgrzech nowa ustawa (nr XLVIII z 2001 r.) o ochronie wzorów przemysłowych, która traktuje wzory przemysłowe jako wzory projektowania przemysłowego. Ochrona na wzór przemysłowy jest w mocy przez 5 lat; można ją przedłużyć najwyżej czterokrotnie każdorazowo na 5 lat. Po upływie 25 lat ochrony nie można odnowić.

     

    Ochrona na gatunki roślin jest ograniczona geograficznie i czasowo. Geograficznie obowiązuje na obszarze kraju, w którym została wydana. Czasowo wynosi 25 lat; w przypadku drzew 30 lat. Zgłoszenia można dokonać w Węgierskim Urzędzie Patentowym lub poprzez zgłoszenie wspólnotowe składając zgłoszenie w CPVO. Podmiot zagraniczny w postępowaniu przed Węgierskim Urzędem Patentowym w większości przypadków zobowiązany jest występować za pośrednictwem urzędowego przedstawiciela, tak jak w niektórych przypadkach węgierskie podmioty zobowiązane są do występowania przed urzędami zagranicznymi za pośrednictwem urzędowych przedstawicieli (jeśli zapisy umowy międzynarodowej nie stanowią inaczej). Na Węgrzech przedstawicielami mogą być rzecznicy patentowi lub adwokaci.

     

    (www.szabadalmikamara.hu)

    (www.magyarugyvedikamara.hu)

    • Baza rzeczników uprawnionych do reprezentacji w postępowaniach przed Europejskim Urzędem Patentowym - organem wykonawczym Europejskiej Organizacji Patentowej.  http://www.epo.org
    • Rzecznicy patentowi na świecie www.piperpat.com

     

    Od 1990 roku organizowane są coroczne spotkania szefów urzędów patentowych państw Grupy Wyszehradzkiej. Od 1 lipca 2016 roku działa Wyszehradzki Instytut Patentowy (WIP; VPI) http://www.vpi.int/index.php/pl/ .

     

    Przydatne linki i kontakty


     

    Ambasada RP w Budapeszcie

    www.budapeszt.msz.gov.pl

     

     

    6.1 Administracja rządowa

     

    Rząd węgierski
    www.kormany.hu

     

    Kancelaria Premiera (jako ministerstwo konstytucyjne)
    MINISZTERELNÖKSÉG
    Premier Węgier: Viktor ORBÁN

    Szef Kancelarii Premiera: János LÁZÁR
    http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnokseg

     

    Gabinet Premiera (jako ministerstwo konstytucyjne)
    MINISZTERELNÖKI KABINETIRODA
    Szef Gabinetu Premiera: Antal ROGÁN
    http://www.kormany.hu/hu/miniszterelnoki-kabinetiroda

     

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu
    KÜLGAZDASÁGI  ÉS KÜLÜGYMINISZTÉRIUM
    Minister: Péter SZIJJÁRTÓ
    http://www.kormany.hu/hu/kulgazdasagi-es-kulugyminiszterium

     

    Ministerstwo Rozwoju Narodowego
    NEMZETI FEJLESZTÉSI MINISZTÉRIUM
    Minister: Miklós SESZTÁK
    http://www.kormany.hu/hu/nemzeti-fejlesztesi-miniszterium

     

    Ministerstwo Gospodarki Narodowej
    NEMZETGAZDASÁGI MINISZTÉRIUM
    Minister: Mihály VARGA
    http://www.kormany.hu/hu/nemzetgazdasagi-miniszterium

     

    Ministerstwo Rolnictwa
    FÖLDMŰVELÉSÜGYI MINISZTÉRIUM
    Minister: Sándor FAZEKAS
    http://www.kormany.hu/hu/foldmuvelesugyi-miniszterium

     

    Ministerstwo Sprawiedliwości
    IGAZSÁGÜGYI MINISZTÉRIUM
    Minister: László TRÓCSÁNYI
    http://www.kormany.hu/hu/igazsagugyi-miniszterium

     

    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych
    BELÜGYMINISZTÉRIUM
    Minister: Sándor PINTÉR
    http://www.kormany.hu/hu/belugyminiszterium

     

    Ministerstwo Obrony Narodowej
    HONVÉDELMI MINISZTÉRIUM
    Minister: István SIMICSKÓ
    http://www.kormany.hu/hu/honvedelmi-miniszterium

     

    Ministerstwo Zasobów Ludzkich
    EMBERI ERŐFORRÁSOK MINISZTÉRIUMA
    Minister: Zoltán BALOG
    http://www.kormany.hu/hu/emberi-eroforrasok-miniszteriuma

     

    6.2 Samorządy gospodarcze

     

    6.3 Oficjalna prasa ekonomiczna

     

    6.4 Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

     

    • Centralny Urząd Statystyczny (Központi Statisztikai Hivatal) www.ksh.hu
    • Węgierski Bank Narodowy (Magyar Nemzeti Bank) www.mnb.hu
    • KRS przy Sądzie Stołecznym (Fővárosi Bíróság Cégbírósága) www.fovarositorvenyszek.hu
    • Najwyższa Izba Kontroli (Állami Számvevőszék) www.asz.hu
    • Narodowy Urząd ds. Podatków i Ceł (Nemzeti Adó és Vám Hivatal) www.nav.gov.hu
    • Budapeszteńska Giełda Papierów Wartościowych S.A. (Budapesti Értéktőzsde ZRt.) www.bet.hu
    • b. państwowy Nadzór Instytucji Finansowych (Pénzügyi Szervezetek Állami Felügyelete) (wcielony w 2013 roku w struktury MNB) felugyelet.mnb.hu  
    • Rada Zamówień Publicznych (Közbeszerzési Tanács) www.kozbeszerzes.hu
    • Narodowy Urząd ds. Współpracy Gospodarczej z Zagranicą (Nemzeti Külgazdasági Hivatal) www.hita.hu (Hungarian Investment and Trade Agency – HITA)
    • Narodowa Agencja Rozwoju (Nemzeti Fejlesztési Ügynökség) www.nfu.hu
    • Urząd Ochrony Konkurencji (Gazdasági Versenyhivatal) www.gvh.hu
    • Narodowy Urząd Ochrony Konsumenta (Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság) www.nfh.hu
    • Urząd Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (Mezőgazdasági és Vidékfejlesztési Hivatal) www.mvh.gov.hu
    • Węgierski Urząd ds. Energii i Regulacji Mediów (Magyar Energetikai és Közmű-szabályozási Hivatal) www.mekh.hu
    • Krajowy Urząd Energii Atomowej (Országos Atomenergia Hivatal) www.haea.gov.hu
    • Narodowy Urząd Własności Intelektualnej (Szellemi Tulajdon Nemzeti Hivatala) www.sztnh.gov.hu
    • GKI - Badania nad Gospodarką S.A. (GKI -Gazdaságkutató ZRt.) www.gki.hu
    • Instytut Badań Finansowych S.A. (Pénzügykutató ZRt.) www.penzugykutato.hu
    • Instytut Badań nad Gospodarką Światową Węgierskiej Akademii Nauk (MTA Világgazdasági Kutatóintézet) www.vki.hu
    • Węgierski Związek Banków (Magyar Bankszövetség) www.bankszovetseg.hu
    • Państwowa Służba ds. Zatrudnienia (Nemzeti Foglalkoztatási Szolgálat) www.afsz.hu
    • Węgierski Komitet Normalizacyjny (Magyar Szabványügyi Testület) www.mszt.hu
    • Krajowa Kasa Ubezpieczeń Zdrowotnych (Országos Egészségbiztosítási Pénztár) www.oep.hu.

    10 lipca 2013 (ostatnia aktualizacja: 16 września 2016)

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: